1558 Evasio Szmielowski

Evasio Szmielowski

Nobilis Andrianus Szmielowski in Szmielowo et Stobno heres actorem nobiles Martinum Rossosski et Othiliam Szmelowska sororem suam germanam coniuges in termino diei hodiernae peremptorio post pęnam contumacię iuxta cittationem suam qua ipsum cittaverat in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Polonię etc. tibi nobili Adriano Szmilowski in Szmielowo et Stobno heredi seu quovis modo possessori iuribus aliarum personarum ibidem non nocendo de eisdem ac aliis omnibus bonis tuis per te in districtu Calissiensi habitis mandamus quattinus in terminis particularibus proxime Calissię celebrandis coram nostro terrestri iudicio personaliter compareas ad instantiam Martini Rossosski et Othilię Szmielowska sororis tuę germanę coniugum.

Qui te cittat secunda cittatione prout te condemnavit in termino primo in terminis terrestribus particularibus Callissiensibus iam preteritis in pęna contumacię iuxta suam primam cittationem qua ipsum cittaverat seu ipsa Otilia soror tua una cum prefato suo marito seu tutore cittat.

Quia tu non vis dare et persolvere eidem Otilię sorori tuę seu potius prefatis coniugibus residuitatis summę quingentorum florenorum peccuniarum Polonicalium per grossos triginta computatorum videlicet centum et octuaginta florenos peccuniarum dotis prefatę Otilię de bonis paternis ipsarum in bonis superexpressis iure naturali concernentis. Qua summa aliam tuam et ipsius Othilię sororem germanam ipsa Othilia juniorem nobilem Annam consortem nobilis Andreae Borupki de eisdem bonis exdotasti. Et quam residuitatem summę prefatę quingentorum florenorum videlicet centum octuaginta florenos sibi teneris et circa te hucusque retines, pro quibus dum sepius admonitus seu requisitus fuisti eosdem prefatis coniugibus [k. 220] sive prefato Martino dare solvere dixisti et promisisti verbo tuo nobili, non tamen easdem sibi solvisti in damnum prefatorum coniugum, quod sibi contra te extimant ad alios centum octuaginta florenos et ad totidem damni vel prout judicium decernet.

Pro quibus te cittant secunda cittatione et juridice convincere volunt, ut eisdem ipsis extraderes et ut alię sorori ita et eisdem coniugibus numerares. In deffectu vero ad videndum sibi de iure dari et decerni in certum [?] divisorem seu burgrabium qui sibi sortem bonorum prefatorum ipsam in summa pręfata concernentem a tuis sortibus exdivideres sententia judicii mediante premissis aliisque omnibus tibi in termino futuro lacius proponendis et declarandis judicialiter sis responsurus.

Datum Callissię feria quinta proxima ante festum Natalis Christi [23 XII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

judicialiter evasit seu in evasione cittationis et causae in contumaciam ipsius actoris cuius maior est vigore statuti quam cittati condemnavit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 219v-220.

Uw.: w transkrypcji tego zapisu (wbrew zasadzie przyjętej na blogu a zgodnie z instrukcją wydawniczą A. Wolffa) nie zamieniałem dyftongu „ę” na „ae”.

NN. Marcin Rososki (Rossosski) i Otylia Śmiełowska małżonkowie, powodowie, p-ko N. Andrzejowi Śmiełowskiemu dziedzicowi na Śmiełowie i Stobnie, bratu jej rodzonemu, pozwanemu. Śmiełowski odmawia Otylii wypłacenia 180 złp. reszty z 500 złp. posagu z dóbr ojczystych, jaką to sumą wyposażył młodszą rodzoną siostrę Otylii, Annę ż. N. Andrzeja Boruckiego (Borupki). Te 180 złp. trzyma u siebie i mimo obietnic wypłacić Rososkim nie chce.

Wobec niestawiennictwa powoda sąd ogłosił odrzucenie roszczeń wobec pozwanego (evasio).

1558 Cozminski contumax

Cozminski contumax

Laboriosus Clemens Gogol Benedictusque Bieniek cmethones et subditi magniffici Martini a Sborow palatini Calisiensis actores generosum Joannem Cosmynski citatum occasione depabulationis duorum stadiorum tritici, quinque stadiorum avene, sex stadiorum ciceris, quatuor stadiorum hordei in fundo oppidi Iwanowicze prout citacio latius disponit taxatque ad quinquaginta marcas pecunie totidemque damni, judicialiter in poena contumatie condemnavit, quia clamatus per ministerialem terrestrem Calischiensem de forma iuris quatuor vicibus nec per se nec per suum procuratorem iuri paruit, sed contumax extitit quemadmodum idem ministerialis ius restituens coram eodem iudicio recognovit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 384.

Klemens Gogoł i Benedykt Bieniek, kmiecie i poddani Marcina ze Zborowa (Zborowskiego) wojewody kaliskiego, powodowie, p-ko G. Janowi Koźmińskiemu pozwanemu, o spasienie bydła 2 stajaniami pszenicy, 5 stajaniami owsa, 6 stajaniami grochu i 4 stajaniami jęczmienia na gruncie miasta Iwanowice. Roszczenia powodów szacowane na 50 grzywien. Pozwany nie stawił się na rozprawie.

1532 Obornyczsky, Gorsczy

Obornyczsky, Gorsczy

Veniens Joannes Galka ministerialis terrestris Gneznensis coram juditio terrestri jus restituens recognovit. Quia prima, secunda, tercia et ultra ius quarta vicibis clamavit nobiles Nicolaum Skora Obornyczsky, Hieronimum Wydawsky, Dorotheam consortem nobilis Pauli Gnyewyandzsky, Catherinam consortem nobilis Simonis Thwrzynsky, Elizabeth consortem nobilis Martini Lubomyslsky, Joannem, Stanislaum, Petrum, Zophiam, Dorotheam, Catherinam [k. 5v] fratres et sorores, filios et filias nobilis Margarethe Wylkostowska filios et filias ex nobili olim Hedwigi Wydawska natos filia olim Hectoris Orchowsky, heredes oppido Orchowo, Orchowyecz,

ex parte venerabilis et generosorum Joannis de Gora archidiaconi Posnaniensi, Petri castellani Naklensi et capitanei Wschowiensi et Mathie de Gora, heredum in Myloslaw fratrum germanorum,

ut ad juditium venirent et proposicionem ab ipsis venerabili et generosis Joanne archidiacono Poznaniensi, Petro castellano Naklensi et Mathia de Gora fratribus germanis, prout ipsos nobiles supraexpressos cittaverunt tanquam successores nobilis olim Joannis Orchowsky sororini ipsorum germani pro sexingentis marcis pecuniarum monete et numeri Polonicalium consuetorum, quadraginta et octo grossos marcam in quamlibet quadraginta et octo grossos [!!] computando, importacionis dotis olim generose Margarethe de Gora in medietates oppidi Orchowo et villarum Orchowyecz, Myslanthkowo per olim generosum Hectorem Orchowsky maritum ipsius Margarethe inscriptae et dotaliter reformatae,

ad quas sexingentas marcas post mortem et obitum olim nobilis Joannis Orchowsky filii legittimi prefate generose Margarethe de Gora, sororini ipsorum germani, successerunt et remanserunt, ita prout cittacio cum copia latius disponunt.

Qui quidem nobiles Nicolaus Obornyczsky cum suis litis consortibus supra expressis citati nec per se nec per suum procuratorem ad juditium terrestre venerunt et neque proposicionem erga se per ipsos actores faciendam audire curaverunt, prout hoc ministerialis prefatus jus restituendo ita se recognovit.

Et dominus judex terrestris cum dominis juditio terrestri presidentibus, audita prefati ministerialis recognicione iurisque restitucione, juditialiter in contumatiam ipsorum citatorum supraexpressorum non comparentium et pro premissis non respondentium iuditialiter [!!] decrevit ipsi parti actoreae erga ipsam ream veram et justam termini [?] astantiam.

Et insuper decrevit ipse dominus judex terrestris de iureque ipsi parti actoree, hoc est ipsis fratribus germanis de Gora prefatis, ministerialem terrestrem [k. 6] Gneznensem ad avisandum ipsos cittatos in bonis eorum oppidi Orchowo et villarum Orchowyecz, Myslanthkowo ad hoc ipsum oppidum spectantium ex astito termino, ut venirent super primos et proximos terminos particulares huc Gnezne proxime celebrandos et contradicerent cur et quare ipsi super se terminum ipsi parti actoree astare racione premissorum permisserint.

Super quo ipsa pars actorea per suum procuratorem nobilem Nicolaum Lanczsky adiudicatum solvit.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 5-6.

Teki Dworzaczka:

Grodzkie i ziemskie > Gniezno > Część 1

11 (Nr. 262) 1532

Mikołaj Skora Obornicki, Hieronim Wydawski, Dorota ż. N. Pawła Grzylwyandzkiego, Kat. ż. N. Szymona Thurzynskiego Elżbieta ż. N. Marcina Lubomyslskiego, Jan, Stanisław, Piotr, Zofja, Dorota, Katarzyna, ss. i cc. Małgorzaty Wilkostowskiej z ol. Jadwigi Wydawskiej urodz. córki ol. Hektora Orchowskiego, dziedzica m. Orchowo, Orchowiec, pozw. p. X. Jana z Góry archidjak. pozn., Piotra klana nakiel. i stę wschow. i Macieja z Góry, dziedziców w Miłosławiu braci rodz.; Tamci to spadkobiercy siostrzeńca rodz. aktorów ol. Jana Orchowskiego Chodzi o posag ol. Małgorz. z Góry na 1/2 m. Orchowo i wsi Orchowiec, Myślantkowo, w s. 600 grz., przez ol. Hektora jako ż. zapis. (f. 5). O. Jan O. s. o. Małgorz., siostrzeniec rodz. panów z Góry

Acta Castrensia:

Paweł Gniewiancki, nie Grzylwyandzki.

1532 Capitulum, Wynieczsky

Capitulum, Wynieczsky

Venerabiles prelati et canonici ecclesie metropolitanae Gneznensis et presertim venerabilis Joannes Zirnyczski canonicus Gneznensis et tenutarius villae Nyestronno capitularis luerunt penis octo scotorum juditio terrestri, quia termino prime citacionis non paruit [!], qua ipsos presertimque venerabilem Joannem Zirnyczski canonicum ecclesiae Gneznensis citavit nobilis Nicolaus Wynieczsky pro non administracione sibi iuris et justitie cum laborioso Stanislao Wyodrun cmethone et subdito eorum de villa Nyestronno per nobilem Mathiam Zirnyczski factorem eiusdem villae Nyestronno et tenutarium eiusdem villae occasione dandi triginta marcarum pecuniarum per ipsum Stanislaum Wyodrun iuramento suo minus iusto in sorte prati ipsius sibi facti ad sortem ville ipsius Wynyecz antiquitus pertinente qua sorte prati privatus est, necnon pro pena quam domini iuditiales super ipsum occasione non administracionis sibi juris cum prefato laborioso Stanislao Wyodrun racione premissorum decernent, prout citacio cum copia latius disponunt.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 3v.

Sprawa N. Mikołaja Winieckiego p-ko kapitule gnieźnieńskiej, a zwłaszcza kanonikowi Janowi Zirnickiemu (Ziernicki, Żernicki?) tenutariuszowi wsi Niestronno, o nie stawienie przed sąd (pro non administratione iuris) Stanisława Wiodruna kmiecia stamtąd. Pozwani nie stawili się w terminie pierwszego pozwu.

1532 Przessyeczsczi, Mlodzyeyewski

Przessyeczsczi, Mlodzyeyewski

Nobiles Agnes, Joannes, Nicolaus et Stanislaus, mater cum filiis Przisyeczsczi, luerunt penis octo scotorum iudicio terrestri ex eo, quia termino prime citacionis non paruit [!], qua ipsos citavit nobilis Joannes Mlodzieyewski pro triginta marcis pecuniarum Polonicalium consuetorum importacionis dotis {predicte} olim sue sororis nobilis Dorotheae Mlodzieyewska a nobili olim Blisborio Mlodzieyewski ipsius Joannis Mlodzieyewski et prefate olim Dorotheae patre legitimo de bonis villae et hereditatis Mlodzyeyevycze ad bona sortis villae Podlyessne Popowo et maritum suum olim Mathiam Popowski tunc bonorum predictorum Podlyessne Popowo que nunc tenent possessorem importate, prout citacio cum copia latius disponunt.

Quos domini iudiciales secunda citacione citare decreverunt.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 3v.

Teki Dworzaczka:

Grodzkie i ziemskie > Gniezno > Część 1

8 (Nr. 262) 1532

Agnieszka, Jan, Mikołaj, Stanisław, matka z ss. Przysieccy, pozw. przez Jana Mł. o 30 grz. pos. przeniesionego ol. siostry jego ol. Doroty Mł. od ol. ojca ich Blisbora Mł. przeniesionego z Młodziejewic na części Podlesie Popowo i męża jej ol. Macieja Popowskiego (f. 3v)

1532 Pomorzenski pena

Pomorzenski pena

Nobilis Lucas Pomorzanski dictus Jurka heres sortis villae Pomorzani luit penis octo scotorum iudicio terrestri quia termino prime citacionis non paruit qua ipsum citaverant nobilis Dorothea relicta olim nobilis Jacobi Pomorzanski, Mathias, Jacobus, Stanislaus, Joannes et Felix, mater cum filiis, heredes in Pomorzani pro sex cassulis feni de horto seu prato ipsorum hereditario in sorte ipsorum consistente, valoris sex marcarum pecunie Polonicalis usualis consuete vel prout ius juditiumque decreverint [?], per eum {parte} ipsis cum eius coadiutoribus tribus nobilibus violenter receptis et in curiam residencie sue conditis [?] atque pro violentia, prout citacio cum copia latius canunt.

Quem domini iudiciales secunda citacione citare decreverunt.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 3.

Dorota wd. po ol. N. Jakubie Pomorzańskim oraz Maciej, Jakub, Stanisław, Jan i Feliks jej synowie, dziedzice na Pomorzanach, p-ko N. Łukaszowi Pomorzańskiemu zw. Jurka, dz-cowi działu wsi Pomorzany, pozwanemu o 6 stogów siana z łąki dziedzicznej na ich dziale, wartości 6 grzywien, z pomocą trzech szlachciców gwałtem zabranych i na jego dworze schowanych. Pozwany nie stawił się w terminie pierwszego pozwu, za co winien zapłacić sądowi karę 8 skojców. Zostanie wydany drugi pozew.

1539 Marczinkowski Albertus contumax

Marczinkowski Albertus contumax

Nobilis Martinus Porowski actor, nobilem Albertum Marczinkowski in Wissoczko sortis eiusdem heredem in iudicium praesens terrestre Calissiense citatum litterali terrestri particulari Calissiensi cittatione, videlicet pro eo. Quia ille non ita pridem acceptis et manualiter levatis ab eodem actore florenis decem pecuniae Polonicalis pro necessitate datis, eo iuxta promissionem restituere non vult in damnum actoris maximum aestimationis contra ipsum ad alios decem florenos Polonicales et ad totidem damni vel prout praefata citatio cum sua copia latiorem praemissorum in se continet effectum.

Per ministerialem terrestrem Callisiensem ter et ultra formam juris quater ad judicium praesens clamatum, non tamen comparentem iudicialiter in poena contumaciae ex admissione judicii praesentis condemnavit et super quo est memoriale judicio praesenti solutum.

Or.: Kalisz Z. 20, rezygnacje/indukta, 1505;1507;1509-1515;1518-1519;1522-1530;1532-1535;1538-1539, k. 348.

Sprawa między N. Marcinem Porowskim powodem a N. Wojciechem Marcinkowskim dz-cem działu w Wysocku, pozwanym o to, że przyjąwszy od powoda pożyczkę 10 złp. odmawia jej zwrotu. Wobec nie stawienia się pozwanego woźny ogłasza niestawiennictwo (kontumację).

1657 Contra Skałecki et Czubacik decretum

Contra Skałecki et Czubacik decretum

Ex decreto spectabilis consulatus civitatis Posnaniae {personaliter veniens honoratus} famati Procopius Skałecki et Joannes Czubacik braseatores cives Posnanienses ad instantiam instigatoris {officii} judicii praesentis ratione inobedientiae ob non evectum lutum et fimum a tergo lapidearum eorundem existentes commissae pro termino praesenti citati et personaliter comparentes, lutum [k. 11] praetactum et fimum evehere eandemque evectionem die hodierna incipere et continuare idque sub poena decem marcarum tenentur. Reliqui vero lapidearum vicinarum possessores pro eodem termino citati et de forma juris ad iudicium acclamati existentes, ex quo non comparuerunt contumaces in lucro solutionis decem marcarum condemnatur, nihilominus lutum evehere sub poena viginti marcarum debebunt decreti praesentis vigore.

Actum feria quinta ante festum sancti Thomae Apostoli et Martyris proxima anno ut supra [20 XII 1657].

Or.: Poznań radzieckie, Protocolon officii consularis Posnaniensis, 15 XII 1657-30 XII 1659, sygn. I 54, k. 10v-11.

Prokop Skałecki i Jan Czubacik piwowarowie mieszczanie poznańscy zostają zobowiązani do wywiezienia błota i gnoju (mierzwa, fimus) z tyłu ich kamienic, pod karą 10 grzywien. Natomiast właścicieli sąsiednich kamienic, którzy nie stanęli na termin, za niestawiennictwo skazano na zapłatę 10 grzywien i nakazano im wywieźć błoto pod karą 20 grzywien.

1604 Zbikowski in lucro condtus

Zbikowski in lucro condemnatus

In termino hodierno ex vi limitationis in diem hodiernam legitime incidente et proveniente generosa Barbara de Korzkwy nobilis olim Joannis Skrzipinski primum, ad praesens vero generosi Chrisostomi Bielawski consors legitima, cum assistentia eiusdem mariti sui uti tutoris coniugalis ac supremi, actrix, nobilem Jacobum Zbikowski nobilis olim Joannis Zbikowski filium ad judicium praesens terrestre [k. 217v] Calissiense secundo post poenam contumaciae citatum pro eo. Quia ille florenos triginta, quemlibet per grossos triginta computando, pecuniae Polonicalis consuetae, nomine ipsius apud laboriosum Albertum Jadamczik de Wola effideiussos ipsi ad manus pro necessitate illius traditos multotiesque verbo nobili ac militari per eum solvi promissos eidem actrici ac creditori praedicto Alberto Jadamczik solvere non vult neque curat, pensae ad alios triginta florenos pecuniae Polonicalis damnique totidem, limitatione ipsa de praemissis latius canente.

Per honestum Stanislaum de Srzem ministerialem terrestrem totius Regni judicio astantem quater de iuris forma ad judicium praesens clamato, non tamen per se nec per suum legitimum procuratorem comparentem, imo contumacem existentem, prout hoc ministerialis praefatus ius reddens et restituens coram eodem judicio ita esse recognovit, in lucro eiusdem suae totius et integrae causae suprascriptae admittente judicio eodem iudicialiter condemnavit iurique memoriale solvit.

Or.: Kalisz Z. 114, dekrety/indukta, 1604-1605, k. 217-217v.

W sprawie Barbary de Korzkwy wd. po Janie Skrzypińskim a teraz ż. Chryzostoma Bielawskiego, powódki, p-ko Jakubowi Żbikowskiemu s. olim Jana, o spłatę 30 złp. poręczonych u pracowitego Wojciecha Jadamczyka z Woli – wobec dwukrotnego nie stawienia się na rozprawie wyrok na korzyść powódki.

1604 Tarnowski conx

[k. 100] Actum in terminis terrestribus particularibus Calissiensibus feria secunda post festum Sanctissimae et Individuae Trinitatis proxima [14 VI] anno Domini millesimo sexcentesimo quarto Calissiae celebratis. [k. 185]

Tarnowski contumax

Generosus Andreas Złotkowski de Złotkowy actor, nobilem Stanislaum Tarnowski in Mycielin haeredem in judicium praesens literali citatione citatum. Quia ipse in borris et sylvis ipsius actoris propriis villae et haereditatis Lubien et Biala [k. 185v] multis iteratis vicibus veniendo invito et non permittendo eodem actore solitus est retia ad porcos ferinos, dorcas et alias feras capiendas iacire et partim multas feras diversas diversique generis ferarum propellere, partim ipsius venari consuevit, et ita ipsum actorem in usufructu ferarum augmento et usu impedit pensae contra ipsum ad mille florenorum Ungaricalium damnique totidem, citatione ipsa sua cum copia latius id canente, per ministerialem Regni generalem judicio eidem astantem quater de iuris forma clamato, non tamen comparente, in poena contumaciae admittendo judicio praesenti iudicialiter condemnavit iurique memoriale persolvit.

Et hic idem ministerialis Regni generalis judicio bene notus honestus Valentinus Cieszik de Zbiersko coram eodem judicio personaliter stans, sanus corpore publice recognovit se citationem literalem ratione praemissorum emanatam die dominico Sacri Pentecostes proxime praeterito [6 VI] in curia citati villae Mycielino in mensa hipocausti, praesente familia domus, posuisse et eam publicatam reliquisse. Quam suam relationem actis praesentibus inseri petiit.

Or.: Kalisz Z. 114, dekrety/indukta, 1604-1605, k. 185-185v.

W sprawie między Andrzejem Złotkowskim powodem a Stanisławem Tarnowskim dz-cem na Mycielinie pozwanym, o kłusownictwo na dzikach, sarnach i innej zwierzynie, na szkodę 1.000 zł węgierskich, w borach i lasach wsi powoda Lubień i Biała - ogłoszono kontumację (niestawiennictwo pozwanego).

1673 Inscriptio census altaristae Confraternitatis SSmi Rosarii

|| Albertus Dobrzelewski || praepositus infulatus Lascensis, archidiaconus Posnaniensis, scholasticus Vladislaviensis, Gnesnensis Lanciciensis canonicus, S. R. M. secretarius, vicarius in spiritualibus et officialis Posnaniensis generalis.

Universis et singulis quorum interest vel in futurum quomodolibet interesse poterit significamus. Quomodo admodum reverendus Gaspar Hannig parochus Powicensis, cupiens saluti animae suae et consanguineorum ac amicorum suorum providere pro sua pietate qua in Beatissimam Mariam Virginem ferebatur, duo millia florenorum Polonicalium ad confraternitatem Sacratissimi Rosarii in ecclesia parochiali Swięciechoviensi pro auctione dotis altaristae proventuumque assignavit, destinavit et realiter commonstravit.

Qui hanc piam suam intentionem quantocitius volens ad debitum deducere effectum, praesentata nobis inscriptione inprimis et ante omnia pro iuris debito ex cancellaria officii praesentis literas cridae in vim citationis generalis contra omnes et singulos ex adverso ad dictam auctionem ius et interesse quomodolibet se habere praetendentes recepit. Ex quarum in termino contextu in diem hodiernam incidente comparens personaliter reverendus Gaspar Szuberth dictae confraternitatis altarista, praefati admodum reverendi fundatoris procurator inscriptus, reproductis et exhibitis literis cridae sic ut praemissum est emanatis et debitae exequutioni demandatis accusataque contumacia omnium et singulorum ex adverso ad dictam fundationem seu auctionem ius et interesse se quomodolibet habere praetendentium in termino hodierno non comparentium, nec effectum literarum cridae impedientium, inscriptionem summae in omnibus et singulis illius punctis, clausulis, articulis et conditionibus approbari, confirmari, ratificari, summam una cum censu immunitati et libertati Ecclesiae adscribi, domum seu habitationem, horreis ac ossorio ecclesiae parochialis contiguam ac vicinam, per olim admodum reverendum Bartholomaeum Sanner parochum Swięciechoviensem propriis sumptibus extructam, per admodum vero fundatorem altaristae memoratae confraternitatis Sacratissimi Rosarii donatam eidem altaristae applicari, incorporari, inviscerari, divina vero officia iuxta mentem et intentionem fundatoris per altaristam pro tempore existentem perpetuis temporibus peragenda ordinari, praemissisque omnibus decretum perpetuae firmitatis robur habiturum attribui et interponi [s. 4v] petiit et postulavit. Cuius inscriptionis tenor de verbo ad verbum sequitur estque talis:

„Proconsul et consules oppidi Swieciechow testamur famatum virum Bartholomaeum Bernert civem Swieciechoviensem in curia nostra coram nobis comparuisse et recognovisse.

Quia ipse summam capitalem duorum millium florenorum Polonicalium, quemlibet florenum triginta grossis computando, de manibus admodum reverendi domini Gaspari Hannig parochi Powicensis levavit, numeravit realiterque et in effectu recepit, de cuius summae capitalis receptione dictum admodum reverendum dominum Hannig quietavit, quietatque praesentibus.

Quam quidem summam capitalem duorum millium modo suprascripto levatam et pro auctione altaristae confraternitatis Sacratissimi Rosarii in ecclesia parochiali Swięciechoviensi sitae per praefatum admodum reverendum dominum Hannig, idque pro absolvendis per eundem altaristam iuxta mentem domini fundatoris obligationibus ad altare tituli sancti Ioannis Baptistae in eadem ecclesia Swieciechoviensi situm, per nominatum admodum reverendum dominum Hannig comparatum, assignatam in bonis suis immobilibus, videlicet fundis, agris, pratis, domo certis vicinitatibus consistentibus, ipsorumque omnibus pertinentiis et attinentiis ex censu annuo reemptionali sex florenorum a quolibet centum, per quolibet quartuali per triginta florenos, per se suosque successores nimirum dictorum bonorum immobilium haeredes et possessores annuatim ad manus altaristae dictae confraternitatis Sacratissimi Rosarii pro tempore existentis, praevia illius quietatione manuali, solvendo (salva reemptione eiusdem summae et census de bonis suprascriptis) inscripsit, obligavit et assecuravit, bonaque praefata summa supramentionata inoneravit et eidem obnoxia reddidit.

Actum in curia nostra Swieciechoviensi anno Domini millesimo sexcentesimo septuagesimo tertio, die nona mensis Augusti.

(-) Ioannes Labe proconsul oppidi Swieciechoviensis.

(-) Gaspar Hencel consul.

(-) Adam Brinner consul.

(-) Martinus Kutfisera notarius iuratus oppidi Swieciechoviensis.

Locus sigilli.”

Nos vero, tam piam praedicti fundatoris intentionem ac zelum debitis favoribus pro munere nostro prosequen(tes), visa eadem inscriptione, attenta contumacia citatorum si et in quantum interessatorum in termino hodierno non comparentium, licet ultra horam audientiae solitam expectatorum, eosdem contumaces pronunciavimus et in eorum contumaciam inscriptionem in omnibus et singulis punctis, clausulis, articulis et conditionibus approbavimus, confirmavimus et ratificavimus, praedictamque summam duorum millium [florenorum] Polonicalium cum censu ab eadem proveniente immunitati et libertati Ecclesiae adscripsimus, eamque iuxta mentem praedicti fundatoris confraternitati Sacratissimi Rosarii in ecclesia parochiali Swieciechoviensi pro melioratione dotis et conditionis altaristae, una cum domo applicavimus, incorporavimus, invisceravimus.

Divina vero officia iuxta mentem et intentionem fundatoris taliter disposuimus [s. 5] et onera constituimus, videlicet: ut altarista confraternitatis pro tempore existens perpetuis futuris temporibus pro maiori veneratione Beatissimae Virginis Mariae ac commoditate et devotione fratrum ac sororum in omnibus festis Beatissimae Virginis Mariae ad populum celebribus, in festo Nativitatis, Resurrectionis, Ascensionisque Christi Domini, item dominica Passionis, dominica Pentecostes et dominica Sanctissimae Trinitatis aut feria secunda proxime sequenti, praedictarum festivitatum partem Sacratissimi Rosarii publice in ecclesia parochiali Swieciechoviensi cum populo ad audiendum Verbum Dei congregato cum elucidatione misteriorum decantet, et singulis mensibus die sibi bene viso unam missam de Requiem pro defunctis consanguineis et amicis fundatoris ad altare sancti Ioannis Baptistae in recensita ecclesia Swięciechoviensi absolvat, ordinavimus et praemissis omnibus decretum perpetuae firmitatis robur habiturum attribuimus et interposuimus, uti quidem approbamus, confirmamus, ratificamus, adscribimus, applicamus, ordinamus, attribuimus et interponimus. In cuius rei fidem praesentes manu propria sub sigillo pensili officii nostri subscripsimus.

Actum Posnaniae die Veneris decima quinta mensis Februarii anno Domini millesimo sexcentesimo septuagesimo quinto, indictione Romana decima tertia, pontificatus sanctissimi domini nostri domini Clementis decimi eius nominis feliciter moderni anno ipsius coronationis quarto. Praesentibus perillustri ac admodum reverendis dominis:

- Nicolao Zalaszowski U. I. D., canonico Posnaniensi, praeposito Kostrynensi, S. R. M. secretario,

- Ioanne Woniecki cathedralis poenitentiario, B. M. V. in summo Posnaniensis collegiatae ecclesiarum canonico et aliis plurimis circa audientiam,

- ac excellente Ioanne Ciarnuchowski artium magistro, philosophiae doctore, sacra authoritate apostolica publico et causarum consistorii Posnaniensis notario.

(-) Albertus Dobrzelewski officialis Posnaniensis generalis.

1783tio die 12 Martii inductum in acta consistorii generalis Posnaniensis, de quo fidem facio.

(-) Josephus Sniadecki notarius apostolicus, cancellariae consistorii generalis Posnaniensis regens, mpp.

Or.: Akta miasta Święciechowa, APP, sygn. I/1, nlb.

Uw.: Foliacja jednostki własna: oryginał 1-3r, transumpt 4-5r.

Opis z inwentarza APP: "Poznań, 15 II 1675. Wojciech Dobrzelewski, proboszcz-infułat łaski, archidiakon poznański, scholastyk włocławski, wikariusz i oficjał generalny poznański, poświadcza i zatwierdza zapis 2000 złp. przez Kaspra Hanniga proboszcza powidzkiego na rzecz Bractwa Różańcowego przy ołtarzu św. Jana Chrzciciela w kościele parafialnym w Święciechowie, przy czym burmistrz i rada Święciechowy 9 VIII 1673 w Święciechowie zobowiązują się płacić procenty. Dobrzelewski ustanawia odpowiednie przepisy dla bractwa z tego tytułu. + Notatka o wpisaniu 12 III 1783 do akt konsystorza poznańskiego."

Wspomniany dokument z 1673 r. przytoczono przez konsystorz w całości. Wbrew opisowi z inwentarza APP, płacącym czynsz roczny od zapisanej mu wyderkafem sumy jest Bartłomiej Bernert mieszczanin święciechowski oraz jego następcy (czynsz został zapisany na jego dobrach), a nie burmistrz i rada miasta, którzy jedynie potwierdzają fakt zapisu czynszu.

1772 Facultas convolandi ad alia vota

Anno Domini millesimo septingentesimo septuagesimo secundo [?], die vero Veneris decima mensis Julii.	Roku Pańskiego 1772, dnia Wenus1, 10 lipca.
Coram perillustri et reverendissimo domino Joanne Krall U. J. D., canonico cathedrali, judice surrogato Posnaniensi comparens personaliter nobilis Valentinus Salkowski notarius apostolicus, famatae Veronicae de Stulpinskie Wabrowa civissae Sarnoviensis actricis principalis plenipotens, in termino ex literis edicti publici ab officio praesenti in et contra famatum Martinum Waber oppidanum Sarnoviensem ab annis novem profugum emanatis legitime per ecclesias decanatuum Crobensis, Vschovensis et Sremensis via cursoria expeditis, executis et publicatis proveniente, contumaciam ejusdem famati Waber citati quatenus non comparentis nec terminum hodiernum attentantis accusavit, in cujus talem contumaciam productis testimoniis et attestatis fide dignis petiit suae principali ad alia vota convolandi facultatem dari et concedi.	Przed prześwietnym i najprzewielebniejszym księdzem Janem Krall, doktorem praw obojga, kanonikiem katedralnym, sędzią surogatem poznańskim stanął osobiście szlachetny Walenty Salkowski notariusz apostolski, plenipotent sławetnej Weroniki ze Stulpińskich Wabrowej mieszczki sarnowskiej, głównej powódki, na terminie wynikłym z pisma publicznego zarządzenia niniejszego urzędu wydanego przeciwko sławetnemu Marcinowi Waber mieszczaninowi sarnowskiemu, zbiegłemu 9 lat temu. Pismo to rozesłano i ogłoszono przez doręczycieli sądowych po kościołach dekanatów: krobskiego, wschowskiego i śremskiego. Na tymże terminie dzisiejszym ów plenipotent zarzucił kontumację temuż sławetnemu Waberowi, pozwanemu, który nie stawił się ani nie zakwestionował terminu dzisiejszego, wobec której to kontumacji, po przedłożeniu wiarygodnych świadectw i zeznań wniósł o udzielenie powódce zgody na wejście w nowy związek małżeński2.
Et perillustris ac reverendissimus dominus judex surrogatus Posnaniensis supramemoratus in termino hodierno ex edictis publicis ab officio praesenti emanatis, per ecclesias decanatuum Crobensis, Vschovensis et Sremensis legitime publicatis et executis, prout in connotatione processus emanati continetur proveniente, visis et lectis testimoniis et attestatis fide dignis in causa praesenti productis, illisque bene perpensis et trutinatis, ex quibus luculenter patet et demonstratum est famatum Martinum Waber immemorem juramenti circa matrimonium in anno millesimo septingentesimo sexagesimo secundo die duodecima mensis Octobris in ecclesia parochiali Sarnoviensi [s. 303], prout documento ex libris metrices copulatorum ejusdem ecclesiae deducitur, contractum praestiti seque [?] immediate anno contractis variis debitis a creditoribus, ab actrice consorte sua recessisse, eandemque deseruisse.	A prześwietny i najprzewielebniejszy ksiądz sędzia surogat poznański wyżej wspomniany, na terminie dzisiejszym wynikłym z publicznego zarządzenia wydanego przez urząd niniejszy, zgodnie z prawem rozesłanego i ogłoszonego po kościołach dekanatów krobskiego, wschowskiego i śremskiego, jak to zawarto w dokumentacji wytoczonego procesu, po zapoznaniu się ze świadectwami i wiarygodnymi zeznaniami przedłożonymi w sprawie niniejszej oraz ich dokładnym roztrząśnieniu i rozważeniu, z których to jasno wynika i widomym się stało, iż sławetny Marcin Waber, niepomny na przysięgę złożoną przy zawarciu małżeństwa w roku 1762, dnia 12 października w kościele parafialnym w Sarnowie, jak wynika z dokumentu z ksiąg metrykalnych zaślubionych tegoż kościoła3, zaraz następnego roku, zaciągnąwszy różnych długów u wierzycieli, od małżonki swojej odstąpił i tęż opuścił.
Quem licet actrix serio extra limites Regni per subordinatas personas quaerere curavit, nullum tamen hactenus vestigium utrum superstes existat post seriam indagationem factam haberi potest, exindeque diuturnae absentiae mors praerecensiti Martini Waber facile praesumenda venit.	Choć powódka za pośrednictwem różnych osób z wielkim staraniem usiłowała go odnaleźć poza granicami Królestwa, to jednak dotąd po starannych poszukiwaniach nie udało się jej znaleźć śladu potwierdzającego, że żyje, skąd przy długiej nieobecności wspomnianego Marcina Waber łatwo domniemywa się jego śmierć.
Proinde inhaerendo praemissis motivis, tum bullae pontificiae, consideratoque periculo incontinentiae mulieris, suprafatae Veronicae de Stulpinskie ad alia vota convolandi, matrimoniumque cum quopiam alio, praemissis tribus bannis diebus dominicis sese immediate sequentibus publicatis [?] <vel saltim una denuntiatio die festo fiat et super duabus ex rationibus ad mentem Concilii Tridentini dispensat>, contrahendi /: salvo regressu ad Martinum priorem maritum in casu reditus :/ facultatem dedit et concessit, prout dat et concedit decreti praesentis vigore ad praemissa mediante.	Zatem w nawiązaniu do powyższych przesłanek oraz bulli papieskiej4, biorąc pod uwagę ryzyko niewstrzemięźliwości niewiasty, [sędzia] udzielił, jako też mocą niniejszego dekretu udziela wyżej wzmiankowanej Weronice ze Stulpińskich zgody na wstąpienie w nowy związek małżeński z kimkolwiek innym, po ogłoszeniu trzech zapowiedzi w kolejne niedziele lub przynajmniej jednej zapowiedzi w święto przy dyspensie od dwóch [pozostałych] z przyczyn określonych w uchwałach Soboru Trydenckiego /: z zastrzeżeniem powrotu do Marcina, pierwszego męża, gdyby wrócił :/
Praesente me Francisco Grochowski ecclesiarum cathedralis poenitentiario, collegiatae B. M. V. in summo praeposito, divae Mariae Magdalenae primicerio, apostolico et consistorii generalis Posnaniensis actuario notario.	W obecności mojej, Franciszka Grochowskiego, penitencjarza kościoła katedralnego, prepozyta kolegiaty NMP in summo, primiceriusza [kościoła] świętej Marii Magdaleny, notariusza apostolskiego i pisarza aktowego konsystorza generalnego poznańskiego.
Ex actis consistorii generalis Posnaniensis extractum et sigillo perillustris et reverendissimi domini Stephani Rola Skrzebowski archidiaconi Pscevensis, vicarii in spiritualibus et officialis generalis Posnaniensis communitum [?].	Z akt konsystorza generalnego poznańskiego wyciągnięte i pieczęcią prześwietnego i najprzewielebniejszego księdza Stefana Rola Skrzebowskiego archidiakona pszczewskiego, wikariusza in spiritualibus i oficjała generalnego poznańskiego opatrzone.
(-) Franciscus Grochowski apostolicus et consistorii generalis Posnaniensis causarum actuarius notarius.	(-) Franciszek Grochowski, notariusz apostolski i pisarz aktowy konsystorza poznańskiego.

Kop.: Parafia Sarnowa, Liber mortuorum ab anno 1744, AAP sygn. PM 263/01, s. 302-303.

Uw.: Ostatnia cyfra roku wystawienia dokumentu jest nieczytelna. W dekadzie 1770-1779 dzień 10 lipca przypadał w piątek w latach 1772 i 1778. Ponieważ odpis dokumentu opatrzono – jak głosi adnotacja – pieczęcią oficjała generalnego Stefana Skrzebowskiego zmarłego w roku 1775, jako rok jego wystawienia przyjmujemy rok 1772.

Wyrok konsystorza poznańskiego zezwalający na drugi ślub z powodu uznania za zmarłego pierwszego małżonka. Weronika Wabrowa skorzystała z niego 25 lipca tegoż roku, kiedy to odbył się jej ślub z Andrzejem Chocieszyńskim, organistą z Dolska. W metryce tego ślubu (Liber copulatorum ab anno 1744, s. 236) określona jako vidua (wdowa).

¹ Dzień Wenus (łac. dies Veneris) – nazwa piątku w tradycji grecko-rzymskiej.

² Dosłownie: by mogła pospieszyć na drugi ślub.

³ Liber copulatorum ab anno 1744, s. 219.

⁴ Bulla papieża Leona X Sacrosanctae universalis Ecclesiae wydana dla Czech, Polski i Węgier 9 VIII 1515. Pozwoliła biskupom i ich oficjałom udzielać zezwoleń na ślub i uprawniać (legitymizować) dzieci zrodzone, gdy wieść ogólna niesie lub uczą słuszne domysły, że drugi małżonek nie żyje. Powołuje się na nią inny wyrok konsystorza poznańskiego w podobnej sprawie: wpis.

1675 Oblata decreti intromissionis Borowskiego in bona olim Gano

[między 19 a 23 VII 1675]
Honoratus Stanislaus Borowski oppidanus {et sca} Gostinensis, scultetus in Xieginki protunc {obtulit} veniens personaliter ad officium actaque advocatialia Gostinensia obtulit eidem officio intromissionem generosi ac magnifici domini Bork Gostynski, authenticam gentilitii sigillo, in bona omnia immobilia post olim famatum Joannem Worecki divendita successoribus olim Sebastiani Gano sculteti de Kosowo, a {sua} se suaque Anna Ganowna consorte legitima suis in praetensionibus obtentam petiitquae illam ad acta praesentia suscipi et ingrossari.	Zacny Stanisław Borowski mieszczanin gostyński, obecnie sołtys w Księginkach, przyszedłszy osobiście przed urząd i akta wójtowskie gostyńskie przyniósł temuż urzędowi intromisję urodzonego jaśnie wielmożnego pana Bork Gostyńskiego, uwiarygodnioną pieczęcią rodową, w dobra wszelkie nieruchome po niegdy sławetnym Janie Woreckim rozsprzedane spadkobiercom niegdy Sebastiana Gano sołtysa z Kosowa, uzyskaną dla siebie i swej prawnej żony Anny Ganówny w wyniku pretensji i poprosił, by ją przyjąć i wciągnąć do akt niniejszych.
Cuius intromissionis series sequitur estque talis:	Której to intromisji osnowa następuje i brzmi tak:
„Andreas Bork Gostynski dominus haereditarius in media Gostyn et alibi.	„Andrzej Bork Gostyński, dziedziczny pan na połowie Gostynia i na innych dobrach.
Universis et singulis quorum interest aut interesse poterit notum facio. Quia authoritate mea haereditaria, qua fungor hac in parte, famatum Stanislaum Borowski civem Dolscensem maritum honestae Annae olim laboriosi {Stanislai} Sebastiani Gano sculteti Cossoviensis et honestae Agnethis Feckowna coniugum legitimorum filiae, quam et praetactam consortem Ganowna praesentique meo decreto in contumatiam laboriosi Martini Pachura sculteti ad praesens Cossoviensis uti detentoris successionis praefatae Ganowna et suppressoris testamenti et inventarii olim Sebastiani Gano, suae consortis et saepe memoratae Annae Ganowna Borowska parentis,	Wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy lub dotyczyć może, wiadomym czynię. Iż powagą mą dziedziczną, którą w tej sprawie stosuję, sławetnego Stanisława Borowskiego mieszczanina dolskiego, męża uczciwej Anny, niegdy pracowitego Sebastiana Gano sołtysa kosowskiego i uczciwej Agnieszki Feckówny prawnych małżonków córki, oraz [samą] rzeczoną żonę Ganównę moim niniejszym dekretem, przy kontumacji pracowitego Marcina Pachury sołtysa obecnie kosowskiego jako siłą zatrzymującego sukcesję wspomnianej Ganówny oraz ukrywającego testament i inwentarz niegdy Sebastiana Gano, rodzica żony jego i często tu wspomnianej Anny Ganówny Borowskiej,
in płosas, ulesinas, praedium prataque tam circa Gostyn quam in fundo villae civilis Brzezie existentia videlicet in genere omnia bona immobilia empta post olim honoratum Joannem Worecki oppidanum Gostinensem iure successionis per partes et divisiones in capita olim successorum Sebastiani Gano devoluta, intromisi et intromitto utendi [s. 529] fruendi fruendi [!], seminandi et quosvis fructus percipiendi uti [?] sibi melius memoratis coniugibus videbitur tam diu,	w płozy, ulesiny, folwark i łąki, tak koło Gostynia jak i na gruntach wsi miejskiej Brzezie leżące, to jest w ogóle we wszystkie dobra nieruchome uzyskane po niegdy zacnym Janie Woreckim mieszczaninie gostyńskim prawem sukcesji przez udziały i podziały na rzecz1 niegdy spadkobierców Sebastiana Gano spadłe, dopuściłem i dopuszczam [z prawem] użytkowania, obsiewania i czerpania wszelkich zysków jak tylko im, wspomnianym małżonkom, będzie się podobało,
quoadusque in praetensionibus ex parte praetacti testamenti olim Sebastiani Gano nuncupati in anno Domini 1657 et inventarii bonorum illius relictorum confecti non fuerit per praefatum Martinum Pachura et eius consuccessores honestae Annae Ganowna consorti legitimae Borowskiego satis factum.	tak długo, póki w pretensjach ze strony rzeczonego testamentu niegdy Sebastiana zwanego Gano z roku Pańskiego2 1657 i inwentarza dóbr po nim pozostałych sporządzonego nie stanie się zadość uczciwej Annie Ganównie, małżonce prawnej Borowskiego, przez Marcina Pachurę i jego współspadkobierców.
Datum in Drzenczewo manu propria subscriptum et sigillo communitum in fidem maiorem die 21 Septembris anno Domini 1674.	Wydano w Drzęczewie, ręką własną podpisano i poparto pieczęcią dla większej wiary dnia 21 września roku Pańskiego 1674.
(-) Andrzy Borek Gostynski mpp.”	(-) Andrzy Borek Gostyński ręką własną.”

Źródło: Gostyń, Protocollon advocatiale civitatis Gostinensis, 1666-1675, sygn. I/43, s. 528-529.

¹ dosłownie: na głowy.
² dosłownie: w roku Pańskim; prawdopodobnie należy łączyć ze "sporządzonego".

1639 Altaris Depositionis Corporis Christi de Cruce erectio

Andraeas de Szołdry Szołdrski, Dei et Sanctae Sedis Apostolicae gratia episcopus Posnaniensis.

Significamus praesentibus literis nostris, quorum interest vel in futurum interesse poterit, comparuisse coram nobis judicioque nostro spectabilem dominum Albertum Regulum consistorii Posnaniensis notarium cum sufficienti mandato ab honesta Anna Lebiedzina cive Gostinensi, quoad actum infrascriptum, coram actis consistorii Posnaniensis, ad quae se referebat, in personam suam recognita exhibitaque certa donatione summae sexcentorum florenorum Polonicalium, pro fundatione altaris in ecclesia Beatissimae Mariae Virginis extra oppidum Gostin sub titulo Depositionis de Cruce extructi, per praefatam Annam Lebiedzina, coram actis advocatialibus Gostinensibus feria sexta post festum Ascensionis Domini proxima anno praesenti facta,

productis etiam litteris citationis in vim cridae ex cancellaria nostra ad effectum infra praetactum extraditis et debite uti apparebat executis, nomine et in persona honestae Annae Lebiedzina accusasse contumaciam omnium et singulorum jus et interesse ad summam praedictam, censumque ab ea provenientem, nec non bona eodem censu onerata ac fundationem ipsam quovis modo habere se praetendentium, et juxta exigentiam literarum cridae nec per suos legitimos plenipotentes comparentium, nec effectum literarum cridae impedientium,

petiisseque ipsos contumaces reputari et pronuntiari, atque in eorum contumaciam donationem hanc admitti, summam et censum in eadem donatione in vim dotis altari suprascripto ipsiusque altaristae, nunc et pro tempore existenti inscriptam authoritate ordinaria approbari, atque etiam immunitati Ecclesiae adscribi, ministerium hoc in beneficium ecclesiasticum erigi, de jure patronatus ac obligationibus disponi, aliaque omnia ad eum actum quovis modo necessaria fieri et decerni omni meliori modo.

Porro donationis et inscriptionis, de quibus fit mentio, tenor is erat, qui sequitur.

„Actum feria sexta post festum Ascensionis Domini proxima, anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono. Coram officio actisque advocatialibus personaliter honesta Anna Lebiedzina civis Gostinensis, ipsa per se et per famatum Valentinum Porwał civem Gostinensem in tutorem ad id assumptum et ab officio approbatum, sana mente et corpore existens, non compulsa, non coacta, sed de libera sua voluntate, sponte ac [s. 31] benevole ac per expressum recognovit.

Quia dedit et irrevocabili donationis titulo donavit summam sexcentorum florenorum in moneta et numero Polonicali ad altare Depositionis Corporis Christi in ecclesia Beatissimae Virginis Mariae ante Gostin, per eandem constructum ejusdemque curatori patri Paulo Guzdzielcio pro tunc existenti suisque successoribus.

Quam summam denominavit et indicavit coram jure, videlicet:

- In bonis Martini Bogacik civis Gostinensis, summam ducentorum et quinquaginta florenorum, una cum censu consueto septem florenorum a quolibet centeno quotannis se sequentibus pro die festo Ascensionis Domini persolvendo, quam summam et censum ad vitam suam pro dominio et necessitate sua reservavit.

- Item in bonis honestorum Alberti et Sophiae Cienkuszków conjugum, summam centum florenorum et quinquaginta, una cum censu septem florenorum ab uno centeno, quam summam praedicta Sophia Cienkuszkowa per famatum Valentinum Porwał ad actum praesentem in tutorem assumptum et per officium advocatiale Gostinense approbatum, in domo sua propria inter domos honestae Annae Kobielina et Thomae Wicherek partibus ab utrisque inscripsit et obligavit.

- Item summam centum florenorum per famatum Cyprianum Straszygość civem Gostinensem in bonis ejusdem inscriptam.

- Demum summam centum florenorum per honestum Thomam Rydzewski civem Gostinensem in bonis omnibus inscriptam et recognitam.

Prout inscriptio et obligatio eorundem debitorum in actis praesentibus Gostinensibus existens latius disponit.

Quam summam supra nominatam una cum censu consueto praedicto altari suoque curatori patri Paulo Guzdzielcio dedit, donavit perpetuo donationis titulo, in pium opus majoremque Dei gloriam, ex arbitrio ejusdem patris Pauli convertendam.

Quae inscriptio donationis admissa et confirmata est habere robur perpetuae firmitatis in omnibus suis punctis, clausulis de forma juris, pro quo memoratum¹ officium est persolutum.

L. S.

Ex actis advocatialibus Gostinensibus extractum.”

Nos igitur postulationem hanc, non solum aequitati consonam, sed etiam pietatis plenam esse attendentes, praedictam donationem in contumaciam non comparentium, nec effectum literarum cridae quovis modo impedientium, admisimus, si et in quantum, summam et censum in eadem donatione in vim dotis altari in ecclesia Beatissimae Mariae Virginis extra oppidum Gostin, sub titulo Depositionis de Cruce extructo, ipsiusque altaristae nunc et pro tempore existenti modo quo supra inscriptam, authoritate ordinaria approbavimus, atque etiam immunitati ecclesiasticae adscripsimus, ministerium hoc in perpetuum beneficium ecclesiasticum ereximus, jus patronatus et praesentandi altaristam, quoties beneficium hoc per cessum vel decessum vacare contigerit, fundatrici, quo ad vixerit, post mortem vero plebano et magistratui consulari Gostinensi, insimul attribuimus, praefatumque altaristam ad recitandam unam Missam qualibet septimana, quamdiu vixerit fundatrix pro peccatis, post mortem vero ejus pro defunctis, nec non ad procurandum vinum et caeram aliaque ad Missae sacrificium necessaria subministranda, obligavimus, et praemissa robur firmitatis perpetuae debere habere decrevimus²,

prout admittimus, approbamus, adscribimus, erigimus, attribuimus, obligamus et decernimus, praemisso et omni meliori modo.

In cujus rei fidem praesentes erectionis literas manu propria subscripsimus et sigillo communiri jussimus. Actum et datum Posnaniae die Lunae vigesima septima mensis Junii, anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono, praesentibus testibus: reverendissimo domino Nicolao Dunin³ abbate Obrensi et admodum reverendo domino Alberto Graboski Gnesnensi et Posnaniensi canonico, Sacrae Regiae Majestatis secretario circa praemissa existentibus, ac Michaele Hebdowski authoritate Apostolica publico actorumque curiae nostrae notario.

L. S.

(-) Andreas Szołdrski episcopus Posnaniensis⁴

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Swiętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 30-31, wpis XXVII

¹ Raczej memoriale (pamiętne) – błędny odczyt skrótu?

² Zgodnie z kancelaryjną manierą, część dyspozycyjną (tj. poprzedzającą korroborację) dokumentu kończy szereg czasowników w czasie przeszłym dokonanym (perfectum), np. approbavimus. Określają one decyzję prawodawcy, czynności urzędowe będące przedmiotem aktu. Wcześniej, tuż przed oblatą aktu z księgi wójtowskiej, przewinęły się one w relacji z wniosku, który w imieniu fundatorki altarii złożył notariusz konsystorza, w bezokoliczniku strony biernej (infinitivus praesentis passivi), np. approbari. Wreszcie, po liście czasowników w perfectum następuje lista tych samych czynności (już bez wyliczania ich przedmiotów) w czasie teraźniejszym (praesens), np. approbamus.

³ Mikołaj Dunin herbu Łabędź (zm. 1661), opat cystersów w Obrze.

⁴ Poprawiłem z: Posnaniensi.

Erekcja altarii.

Anna Lebiedzina zapisała była altarii Złożenia z Krzyża w kościele NMP pod Gostyniem (dzisiejsza bazylika świętogórska) czynsz roczny od sumy 600 złp., którą to sumę winni jej byli i opłacali od niej czynsz roczny: Marcin Bogacik, Wojciech Cienkuszek z żoną Zofią, Cyprian Straszygość oraz Tomasz Rydzewski. Dłużnicy ci zgłaszali jednak pretensje do tej sumy, obciążonych nią dóbr i samego aktu fundacji altarii, jednak pozwani w tej sprawie nie stawili się przed sądem kościelnym. Wobec tej kontumacji (niestawiennictwa) biskup poznański Andrzej Szołdrski, zapoznawszy się z wyciągiem zapisu tej sumy z ksiąg wójtowskich gostyńskich (przytoczony w akcie), przychylając się do wniosku notariusza konsystorza poznańskiego, zatwierdza tę zapisaną sumę wraz z jej czynszami jako uposażenie wspomnianej altarii. Przyznaje też prawo patronatu i prezenty altarysty: będzie je mieć dożywotnio Lebiedzina jako fundatorka, a po jej śmierci pleban i rada miasta Gostynia.

W oblatowanym wyciągu darowizny z akt wójtowskich fundatorka (która zresztą własnym sumptem ów ołtarz postawiła) pozostawiła sposób wykorzystania rocznych czynszów decyzji altarysty, natomiast w niniejszym akcie erekcyjnym biskup zobowiązuje go do odprawiania jednej Mszy tygodniowo: z formularza „o odpuszczenie grzechów” (dosł. „za grzechy”, pro peccatis) dopokąd fundatorka żyje, zaś po jej śmierci – za zmarłych. Ma się też starać o wino, wosk i inne rzeczy potrzebne do odprawiania Mszy.

Warto dodać, że ów zapis czynszu to nie wyderkaf, lecz nieodwołalna (jak wspomina przywołany wyciąg z akt wójtowskich) darowizna.

Streszczenie dokumentu również w „Zbiorze wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” (s. 56).

1730 Illustres et magnifici Sapiechy ex parte magnificorum Radomickich contumaces

Actum in judiciis castrensibus Posnaniensibus causarum officii et exemptionum ex limitatione immediata incidentibus, feria secunda post festum sancti Bartholomaei Apostoli proxima, anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo in castro Posnaniensi celebratis.

Super citationem literalem castrensem Posnaniensem authenticam, qua ex parte et ad instantiam illustrium et magnificorum Dorotheae de Bronisze primi olim illustris magnifici Joannis Radomicki palatini Junivladislaviensis, Majoris Poloniae generalis, secundi ad praesens voti illustris et magnifici Stanislai Jabłonowski capitanei Białłocerkieviensis consortis legitimae matris atque succestricum cum olim illustri magnifico palatino Junivladislaviensi in primo matrimonii thoro procreatarum actricum,

illustres et magnifici Georgius Sapiecha capitaneus Wilkoviensis pater, atque successores cum olim illustri magnifica Radomicka, olim illustris magnifici Mathiae Radomicki palatini Posnaniensi filia, secum progeniti liberi de bonis ipsorum generaliter omnibus summisque quibusvis pecuniariis habitis et habendis et quidem minorennes cum competenti assistentia matris, ipsi quoque cum patris authoritate et assistentia, citati pro eo.

Quatenus ipsi summam restantem sexaginta millium florenorum Polonicalium in arendam capitaneatus [s. 80] Mederecensis datam, non autem extenuatam modernis actoribus solvant et enumerent, inquantum vero persolvere renuerint, sciant se ad instantaneum [!] summae praefatae exolutionem decreto judicii praesentis stringi et compelli, citantur citatione ipsa sua cum copia in se de praemissis latiori existente.

Judicium officii praesentis castrensis Posnaniensis judicialibus partium praefatarum, actoreae quidem magnificarum Franciscae et Annae Radomickich olim illustris et magnifici Joannis a Radomicko Radomicki palatini Junivladislaviensis, Majoris Poloniae generalis, filiarum succestricum legitimarum per generosum Paulum Chamski, citatae vero magnificarum Christinae et Mariannae Sapiezanki, magnifici Georgii Sapiecha capitanei Vilcoviensis filiarum uti olim illustris et magnifici Mathiae Radomicki succestricum legitimarum et magnifici Georgii Sapiecha per generosum Stephanum Janowski inscriptum plenipotentem, coram se comparentium in praemissis factis beneque exauditis controversiis,

ad objectam paenam bannitionis feria sexta in vigilia festi Natalis sancti Joannis Baptistae anno praesenti, ex instantia illustris et magnifici Denhoff succamerarii Magni Ducatus Lithuaniae, super magnifico Georgio Sapiecha capitaneo Wilkoviensi, ratione contraventionis decreto judicii terrestris Posnaniensis in puncto non solutionis summae quingentorum Reys talerorum circa manifestationem,

ad objectam quoque [s. 81] paenam bannitionis feria secunda post dominicam Cantate anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo in terminis particularibus terrestribus Costensibus, ex instantia magnifici Boianowski subdapiferi Calissiensi, super magnifico Sapiecha capitaneo Wilkoviensi,

ex regestro paenalium obtentas et publicatas.

Teneri docere magnificum Sapiecha de loco standi, judicium censet non posse his rationibus constituere sibi magnificum Sapiecha locum standi, sententiavit sententiatque praesentibus, tandem subjiciente se moderamini judicii sui decrevit judicialiterque decernit.

Quatenus magnificus Sapiecha capitaneus Wilkoviensis in constitutionem loci standi et quidem pro objecta ex parte illustris et magnifici Denhoff condemnatione ex contraventione decreto terrestri obtenta, paenam quadruplicem quatuordecem marcarum Polonicalium parti, judicio vero duplicem; pro objecta quoque ex regestro paenalium obtenta paenam simplicem quatuordecem marcarum Polonicalium parti et judicio totidem, salva pro condemnatione ex regestro paenalium obiecta exolvendarum in constitutionem loci standi paenarum luitarum apud objicientem generosum Ryszewski repetitione in instanti solvat et amputata iterata ad regestrum paenalium remissione judicium causam praesentem ad satisfactionem rejecit rejicitque decreto praesenti mediante.

Tandem quoniam parti et judicio satisfactum, proinde judicium constituto loco standi partibus experiri mandavit mandatque per praesentes [s. 82] in cujus causae experimento non posse partem actoream terminum peremptorium habere censuit eidemque super parte citata paenam contumaciae obtinere permisit permittitque praesentibus. Proinde suprascripta pars actorea superius nominatam partem citatam per honestum Albertum Rybski Posnania ministerialem Regni generalem, judicii oficii praesentis apparitorem ter vel [?] ultra juris formam quater ad hoc idem judicium vocatam et non tamen per se aut suum quemvis legitimum plenipotentem comparen(te), imo contumacem existen(te), ministeriali praefato jus reddente id ipsum iudicialiter attestante in paena contumaciae iudicialiter condemnavit et juri memoriale solvit.

Exportatae vero citationis et positae feria secunda post festum Sanctissimae et Individuae Trinitatis proxima in curia bonorum villae Parzenczewo terraque ante hollodium, praesente generoso Ciszewski eorundem bonorum possessore, per honestum Casimirum Talbierski de villa Kubaczyn ministerialem Regni generalem, coram actis castrensibus Costensibus, sabbatho post festum sanctorum Petri et Pauli Apostolorum proxima [!] anno eodem est recognita relatio.

Ex actis castrensibus Posnaniensibus extractum.

(-) Koscielski regens terrestris Posnaniensis, mpp.

Lectum cum actis.

[s. 83, in dorso] Illustres et magnifici Sapiechy ex parte magnificorum Radomickich contumaces.

Źródło: Akta prawno-majątkowe Stanisława Wincentego i Doroty z Broniszów 1v. Radomickiej Jabłonowskich i ich syna Antoniego Jabłonowskiego, sygn. BK07842, s. 79-83

W sprawie z pozwu Doroty z Broniszów, 1 voto Radomickiej, 2 voto Jabłonowskiej wraz z sukcesorami z pierwszego małżeństwa, przeciw Jerzemu Sapiesze i jego spadkobiercami z niegdy Radomickiej o 80.000 zł z dzierżawy starostwa międzyrzeckiego, sąd ogłosił kontumację.

1686 Inter Congregationem PP. Philippinorum et Seniores Ssmi Rosarii Decretum

Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Sexto Die vero Mercurii Sexta Mensis Novembris.

In termino hodierno ex Citatione literali ex Cancellaria nostra emanata et debite prout a tergo ipsius apparebat per Reverendum Franciscum Dylicki Vicarium Ecclesiae Parochialis Gostinensis executa, legitime incidenti et provenienti, Comparens personaliter Admodum Reverendus Albertus Turkański Congregationis Sancti Philippi Nerii, Sacri Montis Gostinensis, Causarum Procurator in Actis praesentibus legitimatus, suo totiusque praetactae Congregationis nomine, Contumaciam Famatorum Seniorum Confraternitatis Sacratissimi Rosarii, dictis Citationis literis ad videndum et audiendum Sacrosanctum Rosarium in Monte Sacro Gostinensi collocatum, Decreto Officii Nostri approbari, confirmari, robur Authoritatis Nostrae perpetuis temporibus habiturum declaravit, Citatorum accusavit, inque eorundem contumaciam Jura, videlicet,

– Erectionem Sacratissimi Rosarii in Ecclesia Parochiali Gostinensi per Admodum Reverendum et Religiosissimum Patrem Valerianum Grocholski Sacrae Theologiae Doctorem, Provinciae Polonae Ordinis Praedicatorum Provincialem de data in villa Zadubce Die Vigesima Nona Januarii,

– Ejusdem Erectionis confirmationem Admodum Reverendi et Religiosissimi Patris Georgii Trębnic Sacrae Theologiae Doctoris itidem Provinciae Polonae Ordinis Praedicatorum Prioris Provincialis Posnaniae Vigesima Julii, Mensium,

Testamenta,

– Famati Augustini Zięba certam quotam ad Ecclesiam Tituli Visitationis Beatissimae Virginis Mariae, supra Gostin existentem, inscribentis, officiose Feria Secunda post Festum Sancti Jacobi Apostoli Anno Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Primo,

– et Famati Gregorii Gamunic Civium Gostinensium, Die Trigesima Mensis Maii Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Secundo Anno confecta

Inscriptiones,

– Centum Florenorum per Famatos Lyricenes Cives Gostinenses, Sabbatho ante Dominicam Reminiscere Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Quinto,

– Centum itidem Florenorum Polonicalium per Famatos Ochotowie Conjuges, Cives Gostinenses, Feria quarta post Festum Pentecostes,

– Centum itidem Florenorum Polonicalium per Honestam Vincenta Civem Gostinensem, Feria Tertia post Festum Sancti Bartholomaei Apostoli Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo,

– Trecentorum Florenorum Polonicalium per Famatam Sierakowska Civem Gostinensem, Feria Sexta in Crastino Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Primo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatum Domagałka, Feria quarta ante Dominicam Septuagesimae,

– Centum itidiem Florenorum Polonicalium per Famatum Dyliczek sub eodem Actu Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio; Translationem hujus Summae per Dyliczek inscriptae in alia bona ejusdem, Feria quarta post Dominicam Conductus Paschae, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Octavo,

– Centum quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestam Zielona, Feria Tertia post Festum Nativitatis Beatissimae Virginis Mariae, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Sexto,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Ledworuszka, Feria Sexta in Crastino Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini, Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Karasiowa, Decima Sexta Junii Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Quinto,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatum Gasparum Ferrifabrum (!), Feria sexta ante Dominicam Passionis Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Secundo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Honestam Straszygoścka, Feria quarta ante Festum Sanctorum Fabiani et Sebastiani Martyrum, Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Sexto, Coram Actis Civitatis Gostinensis praefato Rosario inscripta,

– Dotem Confraternitatis Sacratissimi Rosarii pro Ministro seu Altarista Promotore factam,

– Tres Paragraphos seorsive ex Libris Visitationum Perillustris et Reverendissimi Domini Joannis Francisci Wolski Utriusque Juris Doctoris, Protonotarii Apostolici, Archidiaconi Sremensis, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Sexagesimo Septimo, Die Vigesima Nona Septembris celebratarum, extraditos,

– Erectionem per Sedem Apostolicam confirmatam Congregationis Sancti Philippi Nerii in Sacro Monte Gostinensi Posnaniae Nona Julii,

– Contractum inter Admodum Reverendos piae memoriae Paulum Czapulewicz Praepositum Gostinensem, ex una; atque Stanislaum Grudowicz Ecclesiae Cathedralis Posnaniensis Paenitentiarii, Oratorii Congregationis Sancti Philippi Nerii Promotorem partibus ex altera in Gostin, die Decima Sexta Augusti, Mensium,

Item, Inscriptiones

– Quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestam Feckowa, Feria quarta ante Festum Sanctissimae Trinitatis, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Sexagesimo Octavo,

– Quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestos Szeląszkowie, Feria quarta post Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris, Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo ipso,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatos Kieruyczykowie, Feria Secunda ante Festum Epiphaniae Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Primo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Rexikowa Sutoris et Oppidani Gostinensis Consortem, Feria Tertia post Dominicam Judica Quadragesimalem Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Tertio,

Coram Actis Gostinensibus factas;

Literas binas Admodum Reverendi et Religiosissimi Patris Ordinis Praedicatorum Provinciae Polonae Provincialis

– ad Perillustrem et Reverendissimum Dominum Franciscum de Brudzewo Mielżyński Utrius Juris Doctorem, Archidiaconum Posnaniensem, Scholasticum Vladislaviensem, Praepositum Gąbinensem, Sacrae Regiae Majestatis Secretarium, Perillustris et Reverendissimi Domini Hieronymi Wierzbowski Dei et Sanctae Sedis Apostolicae Gratia Episcopi Fessensis Suffraganei, Praepositi, Vicarii in Spiritualibus et Officialis Generalis Posnaniensis, Custodis Varsaviensis, Sacrae Regiae Majestatis Secretarii, Locum tenentem et Judicem Surrogatum,

– ad Illustrissimum et Magnificum Dominum Venceslaum a Leszno Leszczyński Palatinum Terrarum Podlachiae, atque Generosum Stanislaum de Bnin Radzewski ab eodem exaratas

produxit

ex quibus Judicio praesenti Sacratissimum Rosarium in Sacro monte Gostinensi, Ecclesiaque Tituli Visitationis Beatae Mariae Virginis ab Anno Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Primo, ad Annum praesentem Millesimum Sexcentesimum Octuagesimum Sextum in pacifica praetactae Congregationis Sancti Philippi Nerii cum suis Fundationibus, Censibusque inscriptis, possessione, existere deduxit,

petens super eadem Documenta Decretum definitivum Approbationis Sacratissimi Rosarii in Sacro Monte Gostinensi collocati ferri, confirmari, ratificari, robur perpetuae firmitatis habiturum declarari, Monimenta ad praedictum Rosarium spectantia per Citatos, ejusdem Seniores indebite detenta, sibi Congregationique suae extradi mandari, Calculationem ex Proventibus indebite per Citatos multo temporis spatio sibi appropiatis peragi decerni, Damna, Viales et Litis Expensas per illegitimam Causae protractionem errogatas Actoribus refundi injungi, Caeteraque Jursi et Justitiae ab ordine dictata statui, fieri, decerni ac Sententiari debita cum Instantia, postulavit.

Et Perillustris et Reverendissimus Dominus Judex Supramemoratus suprascriptos Citatos ultra horam Audientiae expectatos non comparentes, prout merito erant, suadente Sancta Justitia reputavit, et in eorum Contumaciam, visis suprascriptis Documentis et Instrumentis Authenticis, iisdemque lectis, trutinatis ac bene perpensis, Sacrosanctum Rosarium in Monte Sacro Gostinensi collocatum approbandum, confirmandum, ratificandum, eidem robur Authoritatis Ordinariae addendum esse duxit, prout Rosarium Beatissimae Mariae Virginis publice in Ecclesia edocere, et juxta Formam et Methodum Sacri Ordinis Praedicatorum recitare, Electiones Officialium Rosarianorum pro temporibus consuetis intimare, Electos Officiales novos, si qui fuerint, confirmare, Omnes reditus et Census Rosario inscriptos recipere, eosdemque pro usu Confraternitatis pie expendere, Rosaria et Candelas benedicere, Nomina Confratrum in Librum ad hoc deputatum inscribere, Agonizantibus absolutionem Rosarianam a Summis Pontificibus concessam impertiri, Processiones Solennes Dominicis primis cujuslibet Mensis, ac Festivitatibus ejusdem Beatissimae Mariae Virginis cum Expositione Sanctissimi Sacramenti intra Monstrantiam reclusi, peragere; Altaria visitanda a Confratribus pro lucrandis Indulgentiis determinare et assignare, Clenodia, aurum, argentum, caeteraque, currentes pecuniarias Eleaemosynas sub diligenti cura habere, nec haec ab Altari Rosariano amovere, et de Expensis, si quas urgente necessitate pro solenniori devotione erogare cogerentur, Regestra revidere; Calculationem ab iisdem recipere; Votivas Rosarianas diebus Sabbativis, aliisque consuetis, decantare; et caetera omnia juxta Praescriptum et Morem circa absolvendum Sacratissimum Rosarium, usitatum, peragere; Illustri Congregationis Praeposito pro tempore existenti, tanquam Principali Promotori ejusdem Sacratissimi Rosarii, vel per se, vel per suum Substitutum, injunxit,

Erectiones, Confirmationes, Visitationes, Inscriptiones ac Documenta quaevis, hac in parte confecta et officiose extradita, pariter hocce Decretum, robur perpetuum irrevocabilis firmitatis habiturum declaravit,

Ratione ejusdem Sacratissimi Rosarii parti Actoreae uti temere, hucusque litiganti, videlicet: Senioribus Sacratissimi Rosarii Gostinensibus perpetuum Silentium sub Excommunicationis paena indixit,

Munimenta ad Sacratissimum Rosarium praetactum spectantia impertinenter per praefatos Seniores detenta, quantocius ad manus Actorum restituere,

Calculationem de Proventibus ad praefatum Sacratissimum Rosarium pertinentibus ast indebite per ipsos receptis coram Admodum Reverendo Sacri Montis Gostinensis Praeposito, vel ejus Deputatis, facere;

Damna, Viales, Litisque Expensas illegitime per temerariam Causae protractionem, Citatos resarcire, idque sub eadem paena Excommunicationis mandavit,

Decreto suo ad praemissa mediante.

Praesente me Simone Floriano Turonicki Philosophiae Doctore, Apostolico et Causarum Consistorii Posnaniensis Actuario Notario.

Ex Protocollo Actorum Consistorii Posnaniensis sub Sigillo Perillustris et Reverendissimi Domini Hieronymi Wierzbowski Dei et Sanctae Sedis Apostolicae Gratia, Episcopi Fessensis, Suffraganei, Praepositi, Vicarii in Spiritualibus, et Officialis Generalis Posnaniensis, Custodis Varsaviensis, Sacrae Regiae Majestatis Secretarii.

Extractum et Extraditum /: L. S. :/

(-) Simon Florianus Turonicki Ph. D. Aplicus et Caus. Cons. Posn. Not. mp.

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Swiętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 52, wpis XXV nr 2 (odpis z wyciągu)

Wyrok sądu konsystorskiego w Poznaniu w sprawie między Kongregacją Świętogórską jako stroną powodową a starszymi Bractwa Różańcowego w kościele świętogórskim jako stroną pozwaną.

Przed sądem stanął ksiądz Wojciech Turkański, procurator causarum gostyńskiej Kongregacji św. Filipa Neri czyli reprezentant tejże kongregacji w sprawach sądowych. Wobec kontumacji (contumacia - niestawiennictwo pozwanego w sądzie) starszych Bractwa Różańcowego przedłożył dokumenty:

- akt erekcyjny Bractwa Różańcowego (i jego zatwierdzenie) w kościele parafialnym w Gostyniu, wydany przez prowincjała polskiej prowincji zakonu dominikanów,

- dwa testamenty zapisujące pewne kwoty kościołowi Nawiedzenia NMP pod Gostyniem, z których starszy datowany na rok 1631,

- zapisy mieszczan gostyńskich z lat 1635-1655 dla Bractwa Różańcowego w Gostyniu (przykład z ksiąg miejskich),

- uposażenie Bractwa,

- trzy wyjątki z wizytacji Wolskiego w roku 1667,

- dokument erekcyjny Kongregacji św. Filipa Neri na Świętej Górze w Gostyniu, zatwierdzony przez Stolicę Apostolską,

- kontrakt pomiędzy śp. ks. Pawłem Czapulewiczem, proboszczem gostyńskim a ks. Stanisławem Grudowiczem, promotorem Kongregacji,

- kolejne zapisy mieszczan gostyńskich z lat 1668-1683 (z ksiąg miejskich),

- list prowincjała polskiej prowincji dominikanów do ks. Franciszka z Brudzewa Mielżyńskiego, zastępcy oficjała poznańskiego,

- list tegoż prowincjała dominikanów do Wacława z Leszna Leszczyńskiego, wojewody podlaskiego oraz Urodzonego Stanisława z Bnina Radzewskiego.

Na podstawie tych dokumentów ks. Turbański dowiódł, że Bractwo Różańcowe na Świętej Górze istnieje w nienaruszonym posiadaniu (possessio pacifica) od 1631 roku, wniósł też o rozstrzygający wyrok zatwierdzający bractwo, o wydanie Kongregacji dokumentów bractwowych nieprawnie zatrzymanych przez starszych bractwa, o kalkulację bezprawnie zatrzymanych dochodów oraz o wynagrodzenie szkód, zwrot kosztów dojazdu i kosztów sądowych związanych z odwlekaniem przewodu sądowego.

Orzeczenie sądu rozpoczyna się słowami „Et Perillustris et Reverendissimus Dominus Judex”. Sędzia orzekł o słuszności żądania o zatwierdzenie bractwa, po czym wyliczył wszystkie jego przywileje oraz przyznał moc wieczystą wszystkim przedłożonym dokumentom. Starszym Bractwa sąd nakazał wieczyste milczenie (perpetuum silentium) pod karą klątwy. Zatrzymane dokumenty zwrócić mają jak najszybciej księżom Kongregacji, ponadto rozliczyć się przed prepozytem świętogórskim z zawłaszczonych dochodów Bractwa, wreszcie wynagrodzić stronie powodowej poniesione koszta sprawy.

Kontekst tej sprawy omawia „Zbiór wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” na stronach 50-52 (http://wbc1.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=252836).