Zapiski z ksiąg ziemskich kaliskich opublikowane w Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski

 Zapiski z ksiąg ziemskich kaliskich opublikowane w Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski

KDW I, nr 553

Poznań, 2 lutego 1285

Premisl secundus dux Polonie 1285 Febr. 2, apud Posnaniam; confirmat donationem hereditatis Zawodzie, a duce Boleslao Iaszkoni subdapifero ducissae factam, eamque pluribus munit privilegiis.

Kop.: Kalisz. Archiw. Rządowe. Inscript.terrestr. et decreta a. 1580, lib. 17, fol. 614.

KDW I, nr 574

Kalisz, 9 marca 1287

Premisl secundus dux Polonie 1287 Mart. 9, apud Kalis; roborat venditionem montis in hereditate Rypinek, quem Rupinius filius Iaszkonis Iudaeis de Kalisz pro sepultura resignaverat.

Kop.: Kalisz. Archiw. Rządowe. Inscript.terrestr. et decret. a. 1580, lib. 17, fol. 614.

KDW IV, nr 2069

(1743^a.)

Ołobok, 14 października 1377

Nicolaus subcamerarius Kalisiens. 1377 Oct. 14, in Olobok; inter villam Rososzyca et bona coenobii de Ołobok limites statuit.

Kop.: Kalisz. Archiw. Rządowe. Inscriptiones et Resignationes a. 1537-1586, f. 193.

KDW VI, nr 237

Odolanów, 27 czerwca 1373

Bartosz Wezenborg z Odolanowa nadaje wójtostwo w Odolanowie Mikołajowi zw. Nawac.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 10, k. 268v - luźna karta z księgi ziemskiej kaliskiej z lat 1449

- 1454.

KDW VII, nr 569

Koronowo, 21 maja 1406

Król Władysław Jagiełło zakazuje powoływać przed sądy Wichnę, wdowę po wojewodzie kaliskim Sędziwoju z Szubina.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 1, k. 115. Wpis w 1407 (?) r.

KDW VII, nr 593

Niepołomice, 14 listopada 1407

Król Władysław Jagiełło zakazuje powoływać przed sądy Stachnę, wdowę po kasztelanie gnieźnieńskim Janie z Sokołowa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 1, k. 122v. Wpis w 1407 r.

KDW VII, nr 678

Medyka, 19 października 1411

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Wichny wdowy po Sędziwoju z Szubina i jej zięcia Macieja z Łabiszyna oraz unieważnia zapadłe już wyroki.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 69v. Wpis 19 stycznia 1412.

KDW VII, nr 687

Kraków, 29 stycznia 1412

Król Władysław Jagiełło zakazuje powoływać przed sądy Dobrochnę, wdowę po Filipie z Dojutrowa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 80v. Wpis 22 marca 1412.

KDW VII, nr 727

Kalisz, 2 maja 1414

Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór o majątek pomiędzy Filipem z Gałązek a Katarzyną z Grzybowa.

Or.: nieznany; zaopatrzony był czterema pieczęciami.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 175v. Wpis 14 maja 1414.

KDW VII, nr 728

Kalisz, 15 maja 1414

Filip ze Skokowa kasztelan ksiąski i Pasek z Dobczyna łowczy kaliski jako sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Katarzyną wdową po Macieju z Sośnicy i Pachną żoną Dobiesława z Sośnicy.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 12v - 13. Wpis w 1414 r.

KDW VII, nr 732

Staw, 12 czerwca 1414

Dobrogost z Kamiennej sprzedaje czynsz wymienionym altarystom kościoła w Iwanowicach.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 43v - 44. Wpis 7 grudnia 1422.

KDW VII, nr 769

Gliniany, 7 października 1415

Król Władysław Jagiełło zakazuje powoływać przed sądy Annę, wdowę po staroście gniewkowskim Borowcu.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 245v. Wpis w 1415 r.

KDW VIII, nr 774

Skulsk, 16 stycznia [1416]

Maciej z Bogwidz zastawia swoje części w Bogwidzach swemu bratu Jakuszowi plebanowi w Skulsku.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 240 - 239v. Wpis 28 stycznia 1416 (wg Or.).

KDW VIII, nr 795

Kalisz, 10 stycznia 1417

Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Piotra Tarchały z Wysocka.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 30v. Wpis w 1417 r.

KDW VIII, nr 803

Skalbmierz, 21 marca 1417

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić wszystkie terminy sądowe Przedbora z Przechodów.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. 3. Wpis w 1417 (?) r.

KDW VIII, nr 811

Szydłów, 29 listopada 1417

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe pomiędzy Dobkiem Puchałą i Mikołajem braćmi z Węgier a Marcinem ze Sławska i Piotrem Smolką.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 25v. Wpis 2 grudnia 1417.

KDW VIII, nr 818

[Kalisz, przed 30 marca 1418?]

Starosta generalny Wielkopolski oraz wymienieni żupcy kaliscy proszą uczestników sądu króla w Kaliszu (?) o rozstrzygnięcie opisanego przypadku prawnego.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 54 - 54v. Wpis 26 kwietnia 1418.

KDW VIII, nr 826

Gniezno, 17 czerwca 1418

[Bodzęta z Chłapowa podsędek kaliski] mianuje Lutka z Brzezia swoim zastępcą sądowym na roczku ziemskim w Kaliszu.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 64v. Wpis dnia 21 czerwca 1418.

KDW VIII, nr 830

Ląd, 25 lipca 1418

Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Kaliszu rozsądzić spór pomiędzy Dobrogostem i Mikołajem braćmi z Ciemierowa a Przosną i Janem z Siedlemina po upływie roku od śmierci Markusza z Ciemierowa.

Kop.: Poznań, WAP. Kalisz Z. 3, k. 87. Wpis 8 listopada 1418.

KDW VIII, nr 844

Opatów, 8 marca 1419

[Król Władysław Jagiełło] nakazuje zawiesić terminy sądowe zmarłego Przedbora z Przechodów do czasu powrotu marszałka Zbigniewa [z Brzezia] z Węgier.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 170v. Wpis 31 października 1419. Tytuł: Litera regia.

KDW VIII, nr 901

Niepołomice, 23 listopada 1420

Król Władysław Jagiełło nakazuje odesłać sprawy pomiędzy kmieciami wsi arcybiskupich i prokuratorem arcybiskupim a Trojanem z Nietuliska do sądu arcybiskupiego gnieźnieńskiego.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 331. Wpis 11 marca 1421.

KDW VIII, nr 904

Rajsko, 26 grudnia 1420

Marcin z Radliczyc i Rajska wraz z żoną Małgorzatą zastawia swoją wieś Rajsko Grzegorzowi Palecz.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 327. Wpis dnia 12 grudnia 1424.

KDW VIII, nr 911

Gniezno, 2 marca 1421

Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Żegota z Czermina zapisał części wsi Borucin i Dobiesław swojej bratanicy Agnieszce i jej mężowi Michałowi niegdyś z Korzkiew.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 44 - 44v. Wpis dnia 12 listopada 1426.

KDW VIII, nr 917

Żarnowiec, 20 kwietnia 1421

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 341. Wpis 29 kwietnia 1421. Tytuł: Mandatum.

KDW VIII, nr 923

Ołobok, 31 sierpnia 1421

Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Beatą opatką z Ołoboku a dziedzicami z Leziony.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 271v. Wpis 9 maja 1424.

KDW VIII, nr 992

Kalisz, 28 kwietnia 1424

Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Janem z Iwanowic i Gruszczyc a altarystami kościoła w Iwanowicach.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 272 - 272v. Wpis 9 maja 1424. Liczne błędy gramatyczne i stylistyczne pisarza kopii (?) , kilka słów niezrozumiałych.

KDW VIII, nr 1001

Mogilno, 22 czerwca 1424

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe przeciw Świętomirowi z Koźlątkowa i Mikołajowi z Sośnicy.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 286v. Wpis 27 czerwca 1424.

KDW VIII, nr 1004

Gniezno, 7 lipca 1424

Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać przed sądy Elżbietę wdowę po Piotrze z Zagorzyna i jej synów.

Kop.: 1. Poznań, WAP, Pyzdry Z. 5, k. 172v - 173. Wpis 5 grudnia 1424; 2. tamże, Kalisz Z. 4, k. 323 - 322v. Wpis 12 grudnia 1424.

KDW VIII, nr 1027

Brześć Kujawski, 25 kwietnia 1425

Król Władysław Jagiełło zakazuje sądowi ziemskiemu w Kaliszu sądzenia sprawy o granice pomiędzy klasztorem w Ołoboku a Mikołajem ze Sławina.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 67v - 68. Wpis w 1425 r.?

KDW VIII, nr 1037

Kościan, 7 lipca 1425

Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom w Pyzdrach i w Kaliszu, aby zmusiły wymienionych Żydów do zwrotu dokumentu poręczycielskiego Pawłowi z Pleszewa.

Kop.: 1. Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 405. Wpis w 1425 r. 2. Tamże, Pyzdry Z. 5, k. 245. Wpis 4 września 1425.

KDW VIII, nr 1091

Łęczyca, 24 maja 1426

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe cysterek z Ołoboku do czasu powrotu opiekuna klasztoru, kasztelana sieradzkiego Marcina z Kalinowy.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 1 - 1v. Wpis przed 25 czerwca 1426.

KDW IX, nr 1131

Gródek, 8 maja 1427

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Machnie, wdowie po Mojku ze Śliwnik.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 123. Wpis 27 maja 1427.

KDW IX, nr 1134

Wiślica, 17 sierpnia 1427

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 169v - 170. Wpis w 1427 r. (?).

KDW IX, nr 1160

Brodnia, 30 marca 1428

Król Władysław Jagiełło [nakazuje ochraniać dobra biskupstwa poznańskiego].

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 235 - 235v. Wpis w 1428 r. Karta uszkodzona.

KDW IX, nr 1163

Stawiszyn, 10 kwietnia 1428

Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu rozpatrzenie spraw podczaszego kaliskiego Stanisława Obermuta z Chrostowa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 272. Wpis przed 1 czerwca 1428.

KDW IX, nr 1167

Gębice, 28 maja 1428

Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu, aby anulował wyznaczony Stanisławowi Obermutowi termin, ponieważ miał on sprawę "o większe" w Dobrzyniu.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 300 - 300v. Wpis 1 czerwca 1428.

KDW IX, nr 1168

Gniezno, 11 czerwca 1428

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Jastrzębca.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 300v - 301. Wpis przed 6 września 1428.

KDW IX, nr 1169

Gniezno, 12 czerwca 1428

Król Władysław Jagiełło nadaje [pewne prawa] Jakubowi opatowi klasztoru [benedyktynów w Mogilnie?].

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 235v - 236. Karta uszkodzona. Wpis w 1428 r.

KDW IX, nr 1183

Sandomierz, 10 września 1428

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 314v - 315. Wpis 29 października 1428.

KDW IX, nr 1185

Drohobycz, 25 października 1428

Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Stanisławowi Miruckiemu byłemu burgrabiemu kaliskiemu do czasu swego przybycia do Wielkopolski.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 349v. Wpis 16 listopada 1428.

KDW IX, nr 1244

Rypułtowice, 8 sierpnia 1430

Król Władysław Jagiełło zawiadamia sąd ziemski w Kaliszu, że uwolnił Świętomira z Koźlątkowa od długu u Sary Żydówki z Brześcia.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. 23v. Wpis w 1430 r.?

KDW IX, nr 1292

Koło, 1 lipca 1432

Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom, aby nie obciążać poręczycieli Wincentego z Pietrzykowa jego długami u Żydów kaliskich i pyzdrskich.

Kop.: 1. Poznań, WAP, Pyzdry Z. 7, k. 41v - 41a; 2. tamże, k. 42v - 43. Wpisy 2 września 1432; 3. tamże, Kalisz Z. 6, k. 98 - 98v. Wpis 15 lipca 1432.

KDW IX, nr 1315

Pyzdry, 21 lutego 1433

Jan z Oleśnicy marszałek koronny nakazuje sędziemu kaliskiemu Trojanowi z Łekna, aby rozpatrzył sprawę Macieja ongiś sołtysa z Bunina przeciw Budkowi z Bunina.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. 128. Wpis w 1433 r.? Tytuł: Bunyno.

KDW IX, nr 1366

Kraków, 10 kwietnia 1434

Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom wielkopolskim, aby oddalały pozwy szlachty wielkopolskiej przeciw urzędnikom wojewody poznańskiego Sędziwoja z Ostroroga, którzy nie zezwalają na wywóz zboża z Wielkopolski na Śląsk.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 6, k. 266 - 266v.

KDW X, nr 1448

Kraków, 10 marca 1438

Król Władysław III nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby pozostawił wdowę po Janie Kurskim w posiadaniu folwarku Kurza z młynem.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 7, k. 298v-299. Wpis w 1438 r.

KDW X, nr 1491

23 stycznia 1440

Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy chorążym kaliskim Mikołajem z Pleszewa i Marcinem z Cielczy.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 9, k. 235v. Wpis zapewne w 1446 r., wg or.: litere in pergameno scripte cum sigillis appensis.

KDW X, nr 1546

Kalisz, 27 maja 1441

Rafał z Gołuchowa i Iwan z Czermina poręczają kasztelanowi santockiemu Janowi z Kalinowy, że młody Rafał z Mikuszewa (i Gołuchowa) aż do 3 roku po osiągnięciu pełnoletności będzie przestrzegał transakcji dotyczących wsi Raszewy Wielkie i Małe.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 9, k. 23v-24 (wg Or.; była to: litera pargaminea obligatoria, duobus sigillis appositis roborata).

KDW X, nr 1575

Kalisz, 25 stycznia 1442

Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Wojciecha z Krotoszyna.

Kop.: Poznań WAP, Kalisz Z. 17, k. 59v-60. Wpis w 1442 r.?

KDW X, nr 1627

Pogrzybów, 5 września 1443

Jan z Pogrzybowa zawiera ugodę dotyczącą stawu w Pogrzybowie z Maciejem Jezierskim z Pogrzybowa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 9, k. 35-35v (wg or.; sądowi przedstawiono due litere pargamenee, unius tenoris ambe sigiliis eorum [tj. Macieja Jezierskiego i Jana z Pogrzybowa] appensis roborate; istniał więc rewersał Macieja Jezierskiego bardzo podobny w treści). Bok karty wystrzępiony, powodujący ubytki tekstu.

KDW X, nr 1634

Plewnia, 24 października 1443

Wymienieni rozjemcy rozgraniczają dobra podkomorzego kaliskiego Piotra Zaksińskiego i Piotra z Plewni.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 9, k. 187v-188. Wpis w 1445 r. Tytuł: Zaxino, Plewnya super granyciis; z tekstu zapiski: quasdam litteras papireas sigillo domini palatini Calisiensis in fidem subimpresso.

KDW XI, nr 1892

Turzysk, 3 czerwca 1415

Król Władysław Jagiełło poleca staroście generalnemu Wielkopolski, by rozstrzygnięcie sprawy pewnej poręki u Żydów kaliskich odłożył do przybycia króla.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 221v (góra karty oddarta i oklejona papierem, co powoduje ubytki tekstu). Wpis na roczku poprzedzającym roczek z 24 września 1415 r.

KDW XI, nr 1902

[1417?]

Król Władysław Jagiełło zakazuje sądzić sprawy Iwana z Obiechowa.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. (luźna) 3v (mocno uszkodzona, postrzępione marginesy, a dół karty urwany). Wpis w 1417 r.?

KDW XI, nr 1960

Poznań, 10 maja 1424

Starosta generalny Wielkopolski poleca sądowi ziemskiemu w Kaliszu uszanować prawa Jadwigi żony Mikołaja Kotlińskiego do oprawy wiennej.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 275. Wpis w 1424 r. Tytuł: Litera domini capitanei.

KDW XI, nr 1987

Gniezno, 25 maja 1428?

Sąd ziemski w Gnieźnie zaświadcza, że dzieci Prędoty z Sienna odstąpiły ojcu wydzielone sobie wcześniej dobra.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 261. Wpis w 1428? r.

KDW XI, nr 1998

Łowicz, 17 grudnia 1433

Król Władysław Jagiełło poleca sądowi ziemskiemu w Kaliszu zawiesić sprawy kanonika poznańskiego Jana Lutkowica z Brzezia i jego matki Doroty.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 6, k. 221. Wpis w 1434 r. (na rokach, poprzedzających roki z 9 marca 1434 r.). Tytuł: Litera regalis domini Luthkonis canonici Poznaniensis.

KDW XI, nr 2003

Kalisz, 8 lipca 1435

Wymienieni uczestnicy sądu grodzkiego w Kaliszu informują starostę generalnego Wielkopolski o ugodzie zawartej między Florianem z Wrzący a Żydem kaliskim Kawianem.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 13, k. 81-81v. Zewnętrzny margines wystrzępiony, z czego wynikają drobne ubytki tekstu. Wpis ok. 1447-49, wg or. opieczętowanego pieczęcią do pozwów.

KDW XI, nr 2004

Kalisz, 19 listopada 1435

Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Naćka z Czechla.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. 131 (marginesy oklejone papierem, stąd liczne ubytki tekstu); dok. przedłożony był w sprawie między Naćkiem z Czechla i Żegotą z Czermina. Wpis ok. 1435 r.

KDW XI, nr 2010

Kalisz, 18 lutego 1438

Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Mikołaja z Wiotszyna.

Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 7, k. 271v-272. Wpis w 1438 r.

1558 Evasio Szmielowski

Evasio Szmielowski

Nobilis Andrianus Szmielowski in Szmielowo et Stobno heres actorem nobiles Martinum Rossosski et Othiliam Szmelowska sororem suam germanam coniuges in termino diei hodiernae peremptorio post pęnam contumacię iuxta cittationem suam qua ipsum cittaverat in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Polonię etc. tibi nobili Adriano Szmilowski in Szmielowo et Stobno heredi seu quovis modo possessori iuribus aliarum personarum ibidem non nocendo de eisdem ac aliis omnibus bonis tuis per te in districtu Calissiensi habitis mandamus quattinus in terminis particularibus proxime Calissię celebrandis coram nostro terrestri iudicio personaliter compareas ad instantiam Martini Rossosski et Othilię Szmielowska sororis tuę germanę coniugum.

Qui te cittat secunda cittatione prout te condemnavit in termino primo in terminis terrestribus particularibus Callissiensibus iam preteritis in pęna contumacię iuxta suam primam cittationem qua ipsum cittaverat seu ipsa Otilia soror tua una cum prefato suo marito seu tutore cittat.

Quia tu non vis dare et persolvere eidem Otilię sorori tuę seu potius prefatis coniugibus residuitatis summę quingentorum florenorum peccuniarum Polonicalium per grossos triginta computatorum videlicet centum et octuaginta florenos peccuniarum dotis prefatę Otilię de bonis paternis ipsarum in bonis superexpressis iure naturali concernentis. Qua summa aliam tuam et ipsius Othilię sororem germanam ipsa Othilia juniorem nobilem Annam consortem nobilis Andreae Borupki de eisdem bonis exdotasti. Et quam residuitatem summę prefatę quingentorum florenorum videlicet centum octuaginta florenos sibi teneris et circa te hucusque retines, pro quibus dum sepius admonitus seu requisitus fuisti eosdem prefatis coniugibus [k. 220] sive prefato Martino dare solvere dixisti et promisisti verbo tuo nobili, non tamen easdem sibi solvisti in damnum prefatorum coniugum, quod sibi contra te extimant ad alios centum octuaginta florenos et ad totidem damni vel prout judicium decernet.

Pro quibus te cittant secunda cittatione et juridice convincere volunt, ut eisdem ipsis extraderes et ut alię sorori ita et eisdem coniugibus numerares. In deffectu vero ad videndum sibi de iure dari et decerni in certum [?] divisorem seu burgrabium qui sibi sortem bonorum prefatorum ipsam in summa pręfata concernentem a tuis sortibus exdivideres sententia judicii mediante premissis aliisque omnibus tibi in termino futuro lacius proponendis et declarandis judicialiter sis responsurus.

Datum Callissię feria quinta proxima ante festum Natalis Christi [23 XII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

judicialiter evasit seu in evasione cittationis et causae in contumaciam ipsius actoris cuius maior est vigore statuti quam cittati condemnavit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 219v-220.

Uw.: w transkrypcji tego zapisu (wbrew zasadzie przyjętej na blogu a zgodnie z instrukcją wydawniczą A. Wolffa) nie zamieniałem dyftongu „ę” na „ae”.

NN. Marcin Rososki (Rossosski) i Otylia Śmiełowska małżonkowie, powodowie, p-ko N. Andrzejowi Śmiełowskiemu dziedzicowi na Śmiełowie i Stobnie, bratu jej rodzonemu, pozwanemu. Śmiełowski odmawia Otylii wypłacenia 180 złp. reszty z 500 złp. posagu z dóbr ojczystych, jaką to sumą wyposażył młodszą rodzoną siostrę Otylii, Annę ż. N. Andrzeja Boruckiego (Borupki). Te 180 złp. trzyma u siebie i mimo obietnic wypłacić Rososkim nie chce.

Wobec niestawiennictwa powoda sąd ogłosił odrzucenie roszczeń wobec pozwanego (evasio).

1558 Lucrum Comorski

Lucrum Comorski

In termino hodierno ex cittatione literali infrascripta advenienti nobilis Stanislaus Comorsky Szwyąchowycz actor nobilem Paulum Crethkowski dictum Pelka heredem sortium ipsius in Crethkowo cittatum in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Poloniae etc. tibi nobili Paulo Crethkowsky dicto Pelko de sortibus tuis hereditariis ville et hereditatis Crethkowo ceterisque aliis omnibus bonis tuis in pallatinatu et districtu Calissiensi quocumque iuris titulo tentis, habitis et possesis vigore nostro regio mandamus, quattenus in terminis particularibus Calisiensibus coram nostro iuditio proxime in Calysz celebrandis personaliter legittime peremptorieque compareas ad instantiam nobilis Stanislai Comorsky Szwięchowicz qui te cittat cittatione secunda, quia prime cittationi parere noluisti, pro eo.

Quia tu nulla causa legittima habita venisti vi ac violenter et potenter cum coadiutoribus tuis et accepisti nobili Stanislao Comorski de acervo sive allodio suo triginta capetias siliginis in manipulis, sex capetias tritici in manipulis, octo capetias ordei optimi grani etiam in manipulis, currum feni elegantis, que frumenta habuit in villa Crethkowo apud cmetonem Lucam subditum nobilis Nicolai Podlesky, nunc vero nobilis Stanislai Jedliczky Turek, que frumenta eius proprii laboris predicti Stanislai Comorski, quod fecisti contra jus et [k. 477] statutum Regni. Que frumenta arestata per nobiles in domo tua sortis ville tue Crethkowo, et postulaverunt ipsi nobiles ad ius sive ad decretum dominorum iuditialium. Tu vero et uxor tua non dedisti, in damnum et jacturam ipsius Stanislai non mediocre, quod sibi penssat et extimat contra te ad centum marcas pecuniarum Polonicalium consuetarum unde habet et totidem damni vel prout iuditium decreverit.

Quam acteptionem frumentorum violenter et potenter ministeriali terrestri Pisdrensi et nobilibus, hora et tempore debitis, contra te protestatus est et hanc violentiam obduxit.

Ideo te cittat secunda cittatione quia prime cittationis parere noluisti pro premissis omnibus superius latius descriptis, prout de eis omnibus tibi in termino advenienti latius declarabitur et deducetur ad hec et ad premissa alia eidem sis juditialiter responsurus.

Datum in Calysz feria secunda post festum sancti Jacobi Apostoli [26 VII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

Juxta eandem cittationem secundam pro toto in suo lucro condemnavit quia existens ipse nobilis Paulus Crethkowsky cittatus ad iuditium presens per ministerialem terrestrem Calissiensem quatuor vicibus iuxta iuris formam clamatus nec per se nec per suum procuratorem juri et termino hodierno paruit, prout hoc idem ministerialis ius reddens coram iuditio recognovit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 476v-477.

Sprawa między N. Stanisławem Komorskim Święchowiczem (Świąchowicz) powodem a N. Pawłem Kretkowskim zw. Pełka, dziedzicem działu na Kretkowie, pozwanym.

Kretkowski z pomocnikami zabrał gwałtem zboże Komorskiego, które ów miał w Kretkowie u kmiecia Łukasza, natenczas poddanego N. Mikołaja Podleskiego a teraz N. Stanisława Jedlickiego Turek. Skradzione „ze stogu czyli stodoły” zboże to: 30 kóp (capetia) żyta w snopach, 6 kóp pszenicy w snopach, 8 kóp jęczmienia o najlepszym ziarnie w snopach, do tego wóz wybornego siana. Zboże odkryto w domu pozwanego w Kretkowie, jednak ów ani jego żona nie chcieli go wydać, w czym Święchowicz stratny jest na 100 grzywien i złożył w tej sprawie protestację.

Przytoczono treść drugiego pozwu. Ponieważ pozwany zignorował oba pozwy, sąd uznaje w całości roszczenie powoda (tzw. lucrum).

1604 Inter Burnowska et Szadkowskiemi

Inter Burnowska et Szadkowskiemi

In causa et actione judiciaria per nobilem Barbaram Grobowska nobilis Lucae Burnowski consortem cum eiusdem mariti sui assistentia actricem nobilibus Bartholomeo et Samueli Sadkowskim [!] fratribus germanis, olim nobilis Andreae Szadkowski filiis, in judicium praesens secundo post poenam contumaciae citatis iudicialiter instituit citatione huiusmodi:

„Sigismundus tertius Dei gratia rex Poloniae etc. vobis nobilibus Bartholomeo et Samueli Sadowskim [!] fratribus germanis, olim nobilis Andreae Sadkowski [!] filiis et successoribus legitimis, de bonis vestris omnibus in vos post praedictum parentem vestrum devolutis mandamus, ut coram judicio nostro terrestri Calissiensi in judiciis nostris terrestribus particularibus Calissiensibus exnunc Calissiae proxime et immediate cellebrandis personaliter et peremptorie compareatis ad instantiam nobilis Barbarae Grobowska nobilis Lucae Burnowski consortis. Quae te [!!] cum assistentia eiusdem mariti sui citat secundo post poenam contumaciae super te [!!] in proxime praeteritis terminis terrestribus particularibus obtentam iuxta suam citationem, qua te [!!] citaverat pro eo.

Quia vos ipsi de bono esse non vultis neque curatis exolvere centum florenos [k. 209] peccuniae, quos eadem actrix praedicto olim parenti vestro in mutuum ad verbalem illius postulationem dedit et quos centum florenos tam vester parens dum in vivis erat quam et vos post decessum illius verbo nobili ac militari multoties reddere promisistis ac in hucusque exolvere non desinitis non tamen exolvere vultis in grave damnum ipsius actricis.

Quod sibi contra vos pensat ad alios centum florenos peccuniae damnique ad totidem vel prout judicium nostrum in praemissis decernet ad haec et ad alia latius vobis in termino futuro declaranda sitis iudicialiter responsuri.

Datum Calissiae, feria secunda ante festa sollenia Sacri Pentecostes proxima [31 V] anno Domini millesimo sexcentesimo quarto.”

Judicium praesens terrestre Calissiense ex iudicialibus partium earundem, actoris personaliter, citatae vero per nobilem Adrianum Radliczki, controversiis in praemissis factis, iis tamen ad acticandum ultra debitum tempus non porrectis, quia id onus etiam in successores derivatur et citati etiam promissi sui arguuntur, ideo reiectis eorum exceptionibus eisdem in causa praesenti ulterius iure mediante procedere decrevit. Quod decretum citati pro iure non susceperunt, verum ab eo generosum Joannem Izdbinski de Rusiecz judicem terrestrem palatinatus Calissiensis per honestum Stanislaum de Srzem ministerialem terrestrem judicio astantem ad judicia ordinaria generalia Tribunalis Regni Petricoviensis terrarum Maioris Poloniae iuxta constitutionem conventus generalis Warsaviensis proxime et immediate Petricoviae cellebranda movit atque illi terminum ad detendendum hoc suum decretum coram praefato iudicio ordinario generali Tribunalis Regni, tunc quando causae et actiones <[...]> [k. 209v] pallatinatus Calissiensis per hoc idem judicium ordinarium Tribunalis Regni Petricoviensis primum et proxime decidentur et iudicabuntur, praefixit et assignavit. Cui motioni praefatus dominus iudex detulit ac eam suscepit.

In eis itaque judiciis ordinariis Tribunalis Regni Petricoviensis, ubi nimirum causae et actiones eadem [?] incident et devenient, partes praefatae cum judice moto habiturae sunt terminum peremptorium ad prosequendam eiusmodi motionem suam, tum ad procedendum [?] ulterius omniaque iuridice agente [?] in causa praesenti iuxta citationem actoris decretum prolatum motionem ab eo interpositam et susceptam, actaque causae huius omnia, salvo iure partium earundem.

Et hic ministerialis Regni generalis iudicio bene notus providus Adam Zdzarowski de Dzierbyno, sanus existens, publice ac benevole coram eodem iudicio recognovit se citationem literalem hanc ratione praemissorum emanatam feria sexta in crastino festi Ascensionis Domini in Coelum proxime praeterita [28 V] ad villam Dzierbino deportasse eamque in curia citati in mensa, praesente ipsomet citato, posuisse et publicatam reliquisse, quam suam rellationem actis praesentibus inseri petiit.

Or.: Kalisz Z. 114, dekrety/indukta, 1604-1605, k. 208v-209v.

Sprawa między Barbarą Grobowską ż. Łukasza Burnowskiego powódką a Bartłomiejem i Samuelem Szadkowskimi, braćmi rodzonymi, ss. olim Andrzeja, o spłatę 100 złp. ongiś pożyczonych Andrzejowi przez powódkę. Apelacja poprzez naganę sędziego (motio) do Trybunału Koronnego Piotrkowskiego. W zapisie zawarto treść pozwu.

1727 Adcitatio Karaska y Witkoskiego

Adcitatio Karaska y Witkoskiego.

Actum Grodzisci feria quarta ante festum Nativitatis Beatissimae Marie Virginis [3 IX] proxima 1727.¹

Burmistrz z Radą Miasta Grodzisko.

Wam Tomaszowi Karaskowi y Pawłowi Witkoskiemu kołodzieiom, mieszczanom grodziskim, szwagrom w iednym domu mieszkaiącym, wedle waszych dobr ruchomych y nieruchomych, pospolitych y prywatnych generalnie wszystkich y summ iakichkolwiek pienięznych, ktore macie albo mieć będziecie, powagą naszą y mocą tą, która nam od zwierzchnosci dana iest, serio przykazuiemy, abyscie przed nami albo raczey przed sądem naszym na dzien trzeci wrzesnia teraznieyszego xięzyca, to iest na przyszłą srodę, bez zadney [s. 123] wymowki personaliter peremptorieque² stanęli y widziec nam się dali, na instancyą³ sławnego pana Jana Gillerskiego pisarza mieyskiego grodziskiego, aktora, ktory was po otrzemaney kontumacyi y bannicyi nie tylko trzeci raz pozywa, ale iusz piąty raz hac citatione literali et quidem ultima⁴.

A to względem dłużkow u was mianych, kartami własnemi waszemi zapisanych, y dekretami spectabilis officii consularis Grodziscensis⁵ przez was samych submitowanych⁶, a przecięsz dotąd nieoddanych. Bądzciesz tedy pewni, ze was co cięszszego z prawa podka, poniewasz iusz piąty raz przypozwani iestescie, litis expensas et paenas succubitas soluturi⁷, sitis ergo comparituri sub maioribus super vos decernendis paenis⁸. Bo iezeli na ten termin nie staniecie, wolno was z kazdego mieysca, iako nie mieszczanow, na ratusz będzie poprosić.

Datum Grodzisci, die prima Septembris anno Domini 1727, nostro sub sigillo.⁹

Źródło: Grodzisk Wlkp., radziecka 1692-1695, sygn. 1511, czystopis, s. 122-123

Przypozew (łac. adcitatio) czyli ponowienie pozwu. Zapis pozwu to rzadkość w księgach miejskich. W tej księdze radzieckiej znalazł się zapewne z dwóch powodów: uporczywego niestawiennictwa (kontumacji) pozwanych oraz dlatego, że stroną powodową (aktorem) jest osoba z mandatu miasta prowadząca zapiski w księdze.

¹ Zdziałano w Grodzisku, w środę przed świętem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny [3 IX] 1727.

² osobiście i nieodwołalnie.

³ na żądanie (łac. ad instantiam).

⁴ tym pisemnym pozwem i to ostatnim.

⁵ zacnie sławetnego urzędu radzieckiego w Grodzisku.

⁶ submittować (z łac.) - podporządkować się, poddać.

⁷ zobowiązani do poniesienia kosztów procesowych i zapłaty należnych grzywien.

⁸ stawcie się tedy, bo inaczej grożą wam cięższe kary.

⁹ Wystawiono w Grodzisku, 1 września roku Pańskiego 1727, pod naszą pieczęcią.

1767 Relatio citationis castrensis Posnaniensis ex parte honorati Thlan contra illustrissimum Sułkowski et civitatem Leszno

Actum in Costen feria tertia post dominicam Conductus Paschae [28 IV] proxima anno Domini millesimo septingentesimo sexagesimo septimo.

Ad officium et acta praesentia castrensia Costensia personaliter veniens honestus Samuel Hartnik Vschova ministerialis Regni generalis authenticus, sanus existens, palam recognovit se citationem literalem castrensem Posnaniensem authenticam infrascriptam tenoris talis:

„Georgius Vandalinus comes in Magna Konczyce Mniszech, curiae Regni mareschalcus, Majoris Poloniae generalis, Ustensis, Pilensis, Lubaczoviensis, Białoczerkoviensis etc. capitaneus, Vobis illustrissimo Antonio duci in Bielsk Sułkowski capitaneo Sokolnicensi, bonorum civitatis Leszno haeredi et possessori, tum spectabilibus proconsuli, consulibus, totique magistratui ejusdem civitatis Leszno, de personis bonisque vestris generaliter omnibus, vigore Regio et nostra capitaneali qua hac in parte fungimur authoritate mandamus.

Ut in judiciis nostris castrensibus Posnaniensibus causarum officii et quaerularum primis et proximis in castro Posnaniensi celebrandis personaliter peremptorie ac legitime compareatis ad instantiam instigatoris judicii nostri ejusque delatoris honorati Samuelis Fabiani Thlan in ante civis Lesnensis, ad praesens autem Węgroviensis incolae actoris.

Qui Vos cum debita cui competit assistentia inhaerendo manifestationibus suis citat ad videndum et audiendum, attenta lege, justitia et aequitate tum authentice [?] attestato aliisque judicialiter inferendis deductionibus actorem bonaque ejus a quavis Vestri impetitione libera pronuntiari, nihilominus ratione indebitae per editas ex parte Vestri proconsulis, consulum ac magistratus ad Vestri judicium quasi citationes, bonae famae actoris circumscriptionis laesionis, criminis cujusdam objectionis, taliterque contra legem et justitiam processuationis ac temerae vexae paenis ad mentem legis Vos affici, nihilominus tam inusitatas citationes quam si et inquantum subsecutos inde processus cassari, nihilque bonae famae, actoris nocere debere adinveniri, imo eosdem [s. 3] eliminandos statui, caeteraque pro causae istius legis et justitiae exigentia concludi, in damnis et litis expensis condemnari. Citamini itaque sitis parituri, terminum attenturi et judicialiter responsuri.

Datum in castro Posnaniensi feria sexta Magna [17 IV] anno Domini millesimo septingentesimo sexagesimo septimo.”

in civitate Leszno domoque proconsulis ibidem situata super mensa hippocausti, praesente bedello feria sexta post festa solennia Sacri Paschatis proxima anno praesenti posuisse et reliquisse.

Ex actis castrensibus Costensibus extractum.

(-) Dobrosławski viceregens castrensis Costensis, manu propria.

Lectum cum actis.

[in dorso] Relatio citationis castrensis Posnaniensis ex parte honorati Thlan contra illustrissimum Sułkowski et civitatem Leszno. In Costen 1767.

Źródło: Leszno, APP Akta miasta Leszno, sygn. I 722, s. 2-3

Opis archiwalny dokumentu: „Ekstrakt z ksiąg grodzkich kościańskich zeznania o złożeniu i doręczeniu pozwu sądu grodzkiego poznańskiego z 1767. 17. IV w sprawie wytoczonej przez sławetnego Thlana Antoniemu Sułkowskiemu, staroście sokolnickiemu i miastu Lesznu."

1639 Altaris Depositionis Corporis Christi de Cruce erectio

Andraeas de Szołdry Szołdrski, Dei et Sanctae Sedis Apostolicae gratia episcopus Posnaniensis.

Significamus praesentibus literis nostris, quorum interest vel in futurum interesse poterit, comparuisse coram nobis judicioque nostro spectabilem dominum Albertum Regulum consistorii Posnaniensis notarium cum sufficienti mandato ab honesta Anna Lebiedzina cive Gostinensi, quoad actum infrascriptum, coram actis consistorii Posnaniensis, ad quae se referebat, in personam suam recognita exhibitaque certa donatione summae sexcentorum florenorum Polonicalium, pro fundatione altaris in ecclesia Beatissimae Mariae Virginis extra oppidum Gostin sub titulo Depositionis de Cruce extructi, per praefatam Annam Lebiedzina, coram actis advocatialibus Gostinensibus feria sexta post festum Ascensionis Domini proxima anno praesenti facta,

productis etiam litteris citationis in vim cridae ex cancellaria nostra ad effectum infra praetactum extraditis et debite uti apparebat executis, nomine et in persona honestae Annae Lebiedzina accusasse contumaciam omnium et singulorum jus et interesse ad summam praedictam, censumque ab ea provenientem, nec non bona eodem censu onerata ac fundationem ipsam quovis modo habere se praetendentium, et juxta exigentiam literarum cridae nec per suos legitimos plenipotentes comparentium, nec effectum literarum cridae impedientium,

petiisseque ipsos contumaces reputari et pronuntiari, atque in eorum contumaciam donationem hanc admitti, summam et censum in eadem donatione in vim dotis altari suprascripto ipsiusque altaristae, nunc et pro tempore existenti inscriptam authoritate ordinaria approbari, atque etiam immunitati Ecclesiae adscribi, ministerium hoc in beneficium ecclesiasticum erigi, de jure patronatus ac obligationibus disponi, aliaque omnia ad eum actum quovis modo necessaria fieri et decerni omni meliori modo.

Porro donationis et inscriptionis, de quibus fit mentio, tenor is erat, qui sequitur.

„Actum feria sexta post festum Ascensionis Domini proxima, anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono. Coram officio actisque advocatialibus personaliter honesta Anna Lebiedzina civis Gostinensis, ipsa per se et per famatum Valentinum Porwał civem Gostinensem in tutorem ad id assumptum et ab officio approbatum, sana mente et corpore existens, non compulsa, non coacta, sed de libera sua voluntate, sponte ac [s. 31] benevole ac per expressum recognovit.

Quia dedit et irrevocabili donationis titulo donavit summam sexcentorum florenorum in moneta et numero Polonicali ad altare Depositionis Corporis Christi in ecclesia Beatissimae Virginis Mariae ante Gostin, per eandem constructum ejusdemque curatori patri Paulo Guzdzielcio pro tunc existenti suisque successoribus.

Quam summam denominavit et indicavit coram jure, videlicet:

- In bonis Martini Bogacik civis Gostinensis, summam ducentorum et quinquaginta florenorum, una cum censu consueto septem florenorum a quolibet centeno quotannis se sequentibus pro die festo Ascensionis Domini persolvendo, quam summam et censum ad vitam suam pro dominio et necessitate sua reservavit.

- Item in bonis honestorum Alberti et Sophiae Cienkuszków conjugum, summam centum florenorum et quinquaginta, una cum censu septem florenorum ab uno centeno, quam summam praedicta Sophia Cienkuszkowa per famatum Valentinum Porwał ad actum praesentem in tutorem assumptum et per officium advocatiale Gostinense approbatum, in domo sua propria inter domos honestae Annae Kobielina et Thomae Wicherek partibus ab utrisque inscripsit et obligavit.

- Item summam centum florenorum per famatum Cyprianum Straszygość civem Gostinensem in bonis ejusdem inscriptam.

- Demum summam centum florenorum per honestum Thomam Rydzewski civem Gostinensem in bonis omnibus inscriptam et recognitam.

Prout inscriptio et obligatio eorundem debitorum in actis praesentibus Gostinensibus existens latius disponit.

Quam summam supra nominatam una cum censu consueto praedicto altari suoque curatori patri Paulo Guzdzielcio dedit, donavit perpetuo donationis titulo, in pium opus majoremque Dei gloriam, ex arbitrio ejusdem patris Pauli convertendam.

Quae inscriptio donationis admissa et confirmata est habere robur perpetuae firmitatis in omnibus suis punctis, clausulis de forma juris, pro quo memoratum¹ officium est persolutum.

L. S.

Ex actis advocatialibus Gostinensibus extractum.”

Nos igitur postulationem hanc, non solum aequitati consonam, sed etiam pietatis plenam esse attendentes, praedictam donationem in contumaciam non comparentium, nec effectum literarum cridae quovis modo impedientium, admisimus, si et in quantum, summam et censum in eadem donatione in vim dotis altari in ecclesia Beatissimae Mariae Virginis extra oppidum Gostin, sub titulo Depositionis de Cruce extructo, ipsiusque altaristae nunc et pro tempore existenti modo quo supra inscriptam, authoritate ordinaria approbavimus, atque etiam immunitati ecclesiasticae adscripsimus, ministerium hoc in perpetuum beneficium ecclesiasticum ereximus, jus patronatus et praesentandi altaristam, quoties beneficium hoc per cessum vel decessum vacare contigerit, fundatrici, quo ad vixerit, post mortem vero plebano et magistratui consulari Gostinensi, insimul attribuimus, praefatumque altaristam ad recitandam unam Missam qualibet septimana, quamdiu vixerit fundatrix pro peccatis, post mortem vero ejus pro defunctis, nec non ad procurandum vinum et caeram aliaque ad Missae sacrificium necessaria subministranda, obligavimus, et praemissa robur firmitatis perpetuae debere habere decrevimus²,

prout admittimus, approbamus, adscribimus, erigimus, attribuimus, obligamus et decernimus, praemisso et omni meliori modo.

In cujus rei fidem praesentes erectionis literas manu propria subscripsimus et sigillo communiri jussimus. Actum et datum Posnaniae die Lunae vigesima septima mensis Junii, anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono, praesentibus testibus: reverendissimo domino Nicolao Dunin³ abbate Obrensi et admodum reverendo domino Alberto Graboski Gnesnensi et Posnaniensi canonico, Sacrae Regiae Majestatis secretario circa praemissa existentibus, ac Michaele Hebdowski authoritate Apostolica publico actorumque curiae nostrae notario.

L. S.

(-) Andreas Szołdrski episcopus Posnaniensis⁴

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Swiętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 30-31, wpis XXVII

¹ Raczej memoriale (pamiętne) – błędny odczyt skrótu?

² Zgodnie z kancelaryjną manierą, część dyspozycyjną (tj. poprzedzającą korroborację) dokumentu kończy szereg czasowników w czasie przeszłym dokonanym (perfectum), np. approbavimus. Określają one decyzję prawodawcy, czynności urzędowe będące przedmiotem aktu. Wcześniej, tuż przed oblatą aktu z księgi wójtowskiej, przewinęły się one w relacji z wniosku, który w imieniu fundatorki altarii złożył notariusz konsystorza, w bezokoliczniku strony biernej (infinitivus praesentis passivi), np. approbari. Wreszcie, po liście czasowników w perfectum następuje lista tych samych czynności (już bez wyliczania ich przedmiotów) w czasie teraźniejszym (praesens), np. approbamus.

³ Mikołaj Dunin herbu Łabędź (zm. 1661), opat cystersów w Obrze.

⁴ Poprawiłem z: Posnaniensi.

Erekcja altarii.

Anna Lebiedzina zapisała była altarii Złożenia z Krzyża w kościele NMP pod Gostyniem (dzisiejsza bazylika świętogórska) czynsz roczny od sumy 600 złp., którą to sumę winni jej byli i opłacali od niej czynsz roczny: Marcin Bogacik, Wojciech Cienkuszek z żoną Zofią, Cyprian Straszygość oraz Tomasz Rydzewski. Dłużnicy ci zgłaszali jednak pretensje do tej sumy, obciążonych nią dóbr i samego aktu fundacji altarii, jednak pozwani w tej sprawie nie stawili się przed sądem kościelnym. Wobec tej kontumacji (niestawiennictwa) biskup poznański Andrzej Szołdrski, zapoznawszy się z wyciągiem zapisu tej sumy z ksiąg wójtowskich gostyńskich (przytoczony w akcie), przychylając się do wniosku notariusza konsystorza poznańskiego, zatwierdza tę zapisaną sumę wraz z jej czynszami jako uposażenie wspomnianej altarii. Przyznaje też prawo patronatu i prezenty altarysty: będzie je mieć dożywotnio Lebiedzina jako fundatorka, a po jej śmierci pleban i rada miasta Gostynia.

W oblatowanym wyciągu darowizny z akt wójtowskich fundatorka (która zresztą własnym sumptem ów ołtarz postawiła) pozostawiła sposób wykorzystania rocznych czynszów decyzji altarysty, natomiast w niniejszym akcie erekcyjnym biskup zobowiązuje go do odprawiania jednej Mszy tygodniowo: z formularza „o odpuszczenie grzechów” (dosł. „za grzechy”, pro peccatis) dopokąd fundatorka żyje, zaś po jej śmierci – za zmarłych. Ma się też starać o wino, wosk i inne rzeczy potrzebne do odprawiania Mszy.

Warto dodać, że ów zapis czynszu to nie wyderkaf, lecz nieodwołalna (jak wspomina przywołany wyciąg z akt wójtowskich) darowizna.

Streszczenie dokumentu również w „Zbiorze wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” (s. 56).

1733 Inhibitio una cum Citatione ad instantiam Adm R. Mrowicki Parochi Pogorzeliensis Contra G Olewinski

Inhibitio una cum Citatione ad instantiam Adm R. Mrowicki Parochi Pogorzeliensis Contra G Olewinski

Adamus Stanislaus Grabowski

Ecclesiarum Cathedralis Culmensis Decanus Metropolitanus Gnesnensis Canonicus

Nominatus Suffraganeus

Vicarius in Spiritualibus et Officialis Generalis Posnaniensis

Reverendis Venerabilibus Honorandisque Viris Parochis Commendariis Vicariis Aliisque Legitimis Executoribus tenore praesentium requirendis Salutem in Domino.

Mandamus vobis in Virtute Sanctae Obedientiae et sub Executionis paena Quatenus ad instantiam Adm Rdi Valentini Mrowicki Ecclesiae Parochialis Curati Cum Venerabili Instigatore Judicii et Officii Nostri Actoris Principalis principalis accedendo, Generosum Thomam Olewinski Bonorum Pogorzela Haeredem et Possessorem Ipsi authoritate Nostra inhibeatis et districte praecipiatis Cui etiam nos inhibemus et districte praecipimus Ne ipse quovis praetextu quaesito colore vel ingenio aperte vel occulte Presbyteros tam seculares quam Regulares ad peragenda Divina Officia in Ecclesia Filiali suprascripti Actoris in Bonis Głuchowo pariter sui Citati haereditariis consistente etc. sine scitu ejusdem actoris conducere nec se in regimen rerum Spiritualium quomodolibet ingerere (?) idque sub paena Centum imperialium Cussorum (?) per ipsam in eventu Contraventionis Inhibitioni nostrae solvendorum et per nos piis Locis applicandorum et in Subsidium excommunicationis audeat et praesumat,

Citantes uno eodemque praesenti contextu ad nos Judiciumque Nostrum suprascriptum Inhibitum ad Videndum et audiendum contra se proponi respectu praemissorum in avocationem populi ad Ecclesiam Parochialem Pogorzelensem attentatorum per se inhibitum et Citatum Ipsum propterea respectu praemissorum serio puniri etc. ac praedictam Inhibitionem suo in robore conservari paenasque supra Comminatas in eventu Contraventionis eundem Succubuisse declarari caeteraque etc. certificantes etc. Terminum ipsi Coram Nobis Judicioque Nostro Comparendi sextam diem ab intimatione praesentium Computando peremptorium assignantes etc. In quorum fidem etc. etc.

Datum in Cancellaria Consistorii Generalis Posnaniensis die 23 Maji (?) Anno Domini 1733

(-) Franciscus Wolinski Archidiaconus Sremensis, Judex Surrogatus Posnaniensis mpp.

L. S.

(-) Joannes Krall Apostolicus et Consistorii Generalis Posnaniensis actuarius Notarius

Źródło: Parafia Pogorzela, "Księga chrztów, ślubów i pogrzebów" 1674-1729, AAP sygn. PM 222/01, f. 300

Biskup Adam Stanisław Grabowski, oficjał generalny poznański, na żądanie ks. Walentego Mrowickiego, plebana pogorzelskiego, wzywa księży by dopilnowali, ażeby Urodzony Tomasz Olewiński, dziedzic i posesor dóbr Pogorzela, Pozwany, pod jakimkolwiek pretekstem, jawnie bądź skrycie, nie ważył się brać prezbiterów do odprawiania Mszy i udzielania sakramentów w kościele filalnym Powoda leżącym w dobrach dziedzicznych Pozwanego Głuchowo bez wiedzy tegoż Powoda, pod karą 100 talarów. Jednocześnie wzywa się Pozwanego przed sąd konsystorski na szósty dzień po ogłoszeniu niniejszego zakazu (inhibitio).

Lektura:
Jędrzej Kitowicz, "Opis obyczajów za panowania Augusta III", dział "O palestrze", rozdział "O sądach konsystorskich"