1558 Evasio Szmielowski

Evasio Szmielowski

Nobilis Andrianus Szmielowski in Szmielowo et Stobno heres actorem nobiles Martinum Rossosski et Othiliam Szmelowska sororem suam germanam coniuges in termino diei hodiernae peremptorio post pęnam contumacię iuxta cittationem suam qua ipsum cittaverat in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Polonię etc. tibi nobili Adriano Szmilowski in Szmielowo et Stobno heredi seu quovis modo possessori iuribus aliarum personarum ibidem non nocendo de eisdem ac aliis omnibus bonis tuis per te in districtu Calissiensi habitis mandamus quattinus in terminis particularibus proxime Calissię celebrandis coram nostro terrestri iudicio personaliter compareas ad instantiam Martini Rossosski et Othilię Szmielowska sororis tuę germanę coniugum.

Qui te cittat secunda cittatione prout te condemnavit in termino primo in terminis terrestribus particularibus Callissiensibus iam preteritis in pęna contumacię iuxta suam primam cittationem qua ipsum cittaverat seu ipsa Otilia soror tua una cum prefato suo marito seu tutore cittat.

Quia tu non vis dare et persolvere eidem Otilię sorori tuę seu potius prefatis coniugibus residuitatis summę quingentorum florenorum peccuniarum Polonicalium per grossos triginta computatorum videlicet centum et octuaginta florenos peccuniarum dotis prefatę Otilię de bonis paternis ipsarum in bonis superexpressis iure naturali concernentis. Qua summa aliam tuam et ipsius Othilię sororem germanam ipsa Othilia juniorem nobilem Annam consortem nobilis Andreae Borupki de eisdem bonis exdotasti. Et quam residuitatem summę prefatę quingentorum florenorum videlicet centum octuaginta florenos sibi teneris et circa te hucusque retines, pro quibus dum sepius admonitus seu requisitus fuisti eosdem prefatis coniugibus [k. 220] sive prefato Martino dare solvere dixisti et promisisti verbo tuo nobili, non tamen easdem sibi solvisti in damnum prefatorum coniugum, quod sibi contra te extimant ad alios centum octuaginta florenos et ad totidem damni vel prout judicium decernet.

Pro quibus te cittant secunda cittatione et juridice convincere volunt, ut eisdem ipsis extraderes et ut alię sorori ita et eisdem coniugibus numerares. In deffectu vero ad videndum sibi de iure dari et decerni in certum [?] divisorem seu burgrabium qui sibi sortem bonorum prefatorum ipsam in summa pręfata concernentem a tuis sortibus exdivideres sententia judicii mediante premissis aliisque omnibus tibi in termino futuro lacius proponendis et declarandis judicialiter sis responsurus.

Datum Callissię feria quinta proxima ante festum Natalis Christi [23 XII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

judicialiter evasit seu in evasione cittationis et causae in contumaciam ipsius actoris cuius maior est vigore statuti quam cittati condemnavit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 219v-220.

Uw.: w transkrypcji tego zapisu (wbrew zasadzie przyjętej na blogu a zgodnie z instrukcją wydawniczą A. Wolffa) nie zamieniałem dyftongu „ę” na „ae”.

NN. Marcin Rososki (Rossosski) i Otylia Śmiełowska małżonkowie, powodowie, p-ko N. Andrzejowi Śmiełowskiemu dziedzicowi na Śmiełowie i Stobnie, bratu jej rodzonemu, pozwanemu. Śmiełowski odmawia Otylii wypłacenia 180 złp. reszty z 500 złp. posagu z dóbr ojczystych, jaką to sumą wyposażył młodszą rodzoną siostrę Otylii, Annę ż. N. Andrzeja Boruckiego (Borupki). Te 180 złp. trzyma u siebie i mimo obietnic wypłacić Rososkim nie chce.

Wobec niestawiennictwa powoda sąd ogłosił odrzucenie roszczeń wobec pozwanego (evasio).

1532 Obornyczsky, Gorsczy

Obornyczsky, Gorsczy

Veniens Joannes Galka ministerialis terrestris Gneznensis coram juditio terrestri jus restituens recognovit. Quia prima, secunda, tercia et ultra ius quarta vicibis clamavit nobiles Nicolaum Skora Obornyczsky, Hieronimum Wydawsky, Dorotheam consortem nobilis Pauli Gnyewyandzsky, Catherinam consortem nobilis Simonis Thwrzynsky, Elizabeth consortem nobilis Martini Lubomyslsky, Joannem, Stanislaum, Petrum, Zophiam, Dorotheam, Catherinam [k. 5v] fratres et sorores, filios et filias nobilis Margarethe Wylkostowska filios et filias ex nobili olim Hedwigi Wydawska natos filia olim Hectoris Orchowsky, heredes oppido Orchowo, Orchowyecz,

ex parte venerabilis et generosorum Joannis de Gora archidiaconi Posnaniensi, Petri castellani Naklensi et capitanei Wschowiensi et Mathie de Gora, heredum in Myloslaw fratrum germanorum,

ut ad juditium venirent et proposicionem ab ipsis venerabili et generosis Joanne archidiacono Poznaniensi, Petro castellano Naklensi et Mathia de Gora fratribus germanis, prout ipsos nobiles supraexpressos cittaverunt tanquam successores nobilis olim Joannis Orchowsky sororini ipsorum germani pro sexingentis marcis pecuniarum monete et numeri Polonicalium consuetorum, quadraginta et octo grossos marcam in quamlibet quadraginta et octo grossos [!!] computando, importacionis dotis olim generose Margarethe de Gora in medietates oppidi Orchowo et villarum Orchowyecz, Myslanthkowo per olim generosum Hectorem Orchowsky maritum ipsius Margarethe inscriptae et dotaliter reformatae,

ad quas sexingentas marcas post mortem et obitum olim nobilis Joannis Orchowsky filii legittimi prefate generose Margarethe de Gora, sororini ipsorum germani, successerunt et remanserunt, ita prout cittacio cum copia latius disponunt.

Qui quidem nobiles Nicolaus Obornyczsky cum suis litis consortibus supra expressis citati nec per se nec per suum procuratorem ad juditium terrestre venerunt et neque proposicionem erga se per ipsos actores faciendam audire curaverunt, prout hoc ministerialis prefatus jus restituendo ita se recognovit.

Et dominus judex terrestris cum dominis juditio terrestri presidentibus, audita prefati ministerialis recognicione iurisque restitucione, juditialiter in contumatiam ipsorum citatorum supraexpressorum non comparentium et pro premissis non respondentium iuditialiter [!!] decrevit ipsi parti actoreae erga ipsam ream veram et justam termini [?] astantiam.

Et insuper decrevit ipse dominus judex terrestris de iureque ipsi parti actoree, hoc est ipsis fratribus germanis de Gora prefatis, ministerialem terrestrem [k. 6] Gneznensem ad avisandum ipsos cittatos in bonis eorum oppidi Orchowo et villarum Orchowyecz, Myslanthkowo ad hoc ipsum oppidum spectantium ex astito termino, ut venirent super primos et proximos terminos particulares huc Gnezne proxime celebrandos et contradicerent cur et quare ipsi super se terminum ipsi parti actoree astare racione premissorum permisserint.

Super quo ipsa pars actorea per suum procuratorem nobilem Nicolaum Lanczsky adiudicatum solvit.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 5-6.

Teki Dworzaczka:

Grodzkie i ziemskie > Gniezno > Część 1

11 (Nr. 262) 1532

Mikołaj Skora Obornicki, Hieronim Wydawski, Dorota ż. N. Pawła Grzylwyandzkiego, Kat. ż. N. Szymona Thurzynskiego Elżbieta ż. N. Marcina Lubomyslskiego, Jan, Stanisław, Piotr, Zofja, Dorota, Katarzyna, ss. i cc. Małgorzaty Wilkostowskiej z ol. Jadwigi Wydawskiej urodz. córki ol. Hektora Orchowskiego, dziedzica m. Orchowo, Orchowiec, pozw. p. X. Jana z Góry archidjak. pozn., Piotra klana nakiel. i stę wschow. i Macieja z Góry, dziedziców w Miłosławiu braci rodz.; Tamci to spadkobiercy siostrzeńca rodz. aktorów ol. Jana Orchowskiego Chodzi o posag ol. Małgorz. z Góry na 1/2 m. Orchowo i wsi Orchowiec, Myślantkowo, w s. 600 grz., przez ol. Hektora jako ż. zapis. (f. 5). O. Jan O. s. o. Małgorz., siostrzeniec rodz. panów z Góry

Acta Castrensia:

Paweł Gniewiancki, nie Grzylwyandzki.

1532 Przessyeczsczi, Mlodzyeyewski

Przessyeczsczi, Mlodzyeyewski

Nobiles Agnes, Joannes, Nicolaus et Stanislaus, mater cum filiis Przisyeczsczi, luerunt penis octo scotorum iudicio terrestri ex eo, quia termino prime citacionis non paruit [!], qua ipsos citavit nobilis Joannes Mlodzieyewski pro triginta marcis pecuniarum Polonicalium consuetorum importacionis dotis {predicte} olim sue sororis nobilis Dorotheae Mlodzieyewska a nobili olim Blisborio Mlodzieyewski ipsius Joannis Mlodzieyewski et prefate olim Dorotheae patre legitimo de bonis villae et hereditatis Mlodzyeyevycze ad bona sortis villae Podlyessne Popowo et maritum suum olim Mathiam Popowski tunc bonorum predictorum Podlyessne Popowo que nunc tenent possessorem importate, prout citacio cum copia latius disponunt.

Quos domini iudiciales secunda citacione citare decreverunt.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 3v.

Teki Dworzaczka:

Grodzkie i ziemskie > Gniezno > Część 1

8 (Nr. 262) 1532

Agnieszka, Jan, Mikołaj, Stanisław, matka z ss. Przysieccy, pozw. przez Jana Mł. o 30 grz. pos. przeniesionego ol. siostry jego ol. Doroty Mł. od ol. ojca ich Blisbora Mł. przeniesionego z Młodziejewic na części Podlesie Popowo i męża jej ol. Macieja Popowskiego (f. 3v)

1547 Nieniewo

Nieniewo

Veniens nobilis Anna Mienyschewska relicta olim nobilis Lucae Nyeniewski, nunc vero consors nobilis Andreae Sarnowski, habens penes se nobilem Casparum Mienyschewski fratrem suum germanum ad infrascripta consentientem, non compulsa etc. totam et integram summam dotis suae videlicet centum et decim florenos per triginita grossos computatos, monete et numeri Polonicalium, quam habet a nobili Luca Nyeniewski marito priori in et super bonis Maius et Minus Nyenievo in districtu Calissiensi omneque jus suum quod ipsi vigore praefatae reformationis quomodolibet competiit in praefatis bonis, dotalicium cum peccoribus, peccudibus et suppellectili domestica pro se reservando, nobili Andreae Sarnowski marito suo legittimo amore coniugali in eam [!] ductus [!!] et spe reformationis sibi ex nunc faciendae dedit, donavit, inscripsit et iuxta terrae consuetudinem inperpetuum resignavit, per ipsum etc.

Or.: Pyzdry Z. 18, rezygnacje/indukta, 1547-1589, k. 4.

Dworzaczek:

Grodzkie i ziemskie > Pyzdry > Część 2

11 (Pyzdry 31) 1547

Nob. Anna Mieniszewska wdowa po zm. Łukaszu Nieniewskim obecnie zaś żona Andrzeja Sarnowskiego w towarzystwie Kacpra Mieniszewskiego brata swojego rodzonego cały posag swój 110 złp. który otrzymała tyt. sprawy od Łukasza Nieniewskiego, pierwszego męża, zapisany na dobrach Większe i Mniejsze Nieniewo pow. Kalisz, rezygnuje na rzecz nob. Andrzeja Sarnowskiego, swojego małżonka (f. 4)

Acta Castrensia:

W regeście literówka: sprawy zamiast oprawy.

1547 Goluthow Drzasgowo Zabicze

Goluthow, Drzasgowo, Zabicze

Veniens nobilis Magdalena Goluthowska consors nobilis Venceslai Woivczski, habens penes se nobiles Martinum [k. 2] Dambrowski patruum et Stanislaum Chlapowski awnculum suos ad infrascripta consentientes, non compulsa etc. totas et integras medietates sortium suarum hereditariarum villarum et hereditatum Goluthowo, Drzasgowo, Zabicze, Ostrow et Sokolniky in districtu Pisdrensi sitas, cum medietate peccorum, peccudum et suppellectilis domestice in prefatis bonis existentibus, cum omni jure etc. nec non cum omnibus etc. ita late, longe etc. nobili Venceslao Voyvczski marito suo legittimo, et hoc ratione importationis ad eam certe et non contemnendae summae pecuniarum, qua ipsa Magdalena debita omnia tam paterna quam materna et sua denique exolvit, bona ipsa in meliorem conditionem restituit, tum denique amore coniugali in eum ducta dedit, donavit, inscripsit et iuxta terrae consuetudinem imperpetuum resignavit, per ipsum nobilem Venceslaum prefatum bona prefata etc.

Or.: Pyzdry Z. 18, rezygnacje/indukta, 1547-1589, k. 1v-2.

Dworzaczek:

Grodzkie i ziemskie > Pyzdry > Część 2

3 (Pyzdry 31) 1547

Nob. Magdalena Goluthowska, żona nob. Wacława Wojuckiego w towarzystwie Marcina Dambrowskiego stryja, i Stanisława Chłapowskiego, wuja całkowite połowy części dziedzicznych wsi Golutowo, Drzągowo, Żabicze, Ostrow i Sokolniki pow. Pyzdry nob. Wacławowi Wojuckiemu małż. swojemu daje i rezygnuje (f. 1v)

1655 Srzodczance dos donatur

Srzodczance dos donatur

Spectabiles domini proconsul et consules civitatis Posnaniae uti infrascriptorum dispensatores, habita ratione orbitatis pudicae Hedvigis Srzodczanka virginis, famati olim Alberti Srzodka pellionis cum honesta Margaretha Ochocianka procreatae filiae, monasterium tertii habitus ordinis sancti Dominici ingredientis, ad praesens cum duabus matronis coram officio suo comparentis, pro elocatione eiusdem quinquaginta florenos Polonicales ex censibus pro elocandis virginibus fundatis dandos ipsi unanimiter censuerunt et quatenus eosdem quinquaginta florenos Polonicales spectabilis dominus Zaleski dictorum censuum exactor extradat commiserunt et demandaverunt, prout quidem committunt et demandant, praesentium vigore.

Pro qua quidem donatione praedicta virgo gratias agens, eandem actis praesentibus notandam petiit, quod obtinuit.

Actum feria secunda ante festum sanctorum Trium Regum proxima [4 I] anno Domini 1655.

Or.: Poznań radzieckie, Protocolon officii consularis Posnaniensis, 2 I 1653-21 VII 1655, sygn. I 53, k. 535.

Pannie Jadwidze, córce Wojciecha Śródka (Srzodka) kuśnierza i Małgorzaty Ochocianki, sierocie wstępującej do III zakonu św. Dominika, przyznano 50 złp. z miejskiego funduszu posagowego.

1495 Obligatio molendini in Stolecz

[s. 73] Acta Siradie feria {secunda} sexta post dominicam Invocavit proxima [13 III] anno Domini millesimo quadringentesimo nonagesimo quinto coram generoso domino Mathia de Glowaczewycze tribuno maiori et capitaneo Siradiensi, presentibus ibidem generosis et nobilibus dominis Martino Aaron de Maiori Woyczycze judice commissario castri Siradiensis, Johanne Sczepanowsky burgrabio, Johanne Rowyensky de Woynczycze, Alberto Pstrokonysky.

[s. 78] Obligatio molendini in Stolecz

Constitutus personaliter nobilis Andreas de Moyaczevycze non compulsus etc. coram judicio publice recognovit. Quia suum molendinum in Stolecz, in quo sedet laboriosus Martinus molendinator, et duos mansos [s. 79] possessionatos, in quibus resident hii kmethones: Martinus in manso et Jacobus in manso, cum omni jure ac dominio, campis, agris, pratis, silvis, borris, gaiis, indaginibus, aquis, fluviis, fluminibus, piscinis, piscinulis, molendinis et eorum emolumentis, censibus, redditibus, honoribus, et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus quomodolibet ad prefatum molendinum et duos mansos spectantibus, nullis exclusis sive minoratis pro se aut suis successoribus legittimis, sed cum eo jure, dominio et proprietate, prout solus tenuit et habuit, nobili Nicolao Brodnyczsky de terra Vyelunensi in quinquaginta¹ marcis latorum medientium, quadraginta octo grossos marcam in quamlibet computando, et hoc racione dotis post nobilem Elenam filiam dicti {Andree} nobilis Andree, consortem vero nobilis Nicolai Brodnyczsky prefati modo et nomine obligatorio obligavit a festo Nativitate Domini ad aliud festum Nativitatis Domini <tenere et habere> usque ad plenam exolucionem prefate summe triginta marcarum juxta cursum et jus terrestre.

Et solus tanquam actor fideiussit pro varunk et elliberacione prefati molendini et duorum mansuum [!] a qualibet persona ipsum impediente, prout quelibet persona habet prescripcionem terrestrem. Et quia si aliquod damnum prefatus nobilis Nicolaus ex hoc habuerit, hoc damnum erit et debet prefati nobilis Andree {sine juramento co} ad simplicem ipsius nobilis Nicolai prefati assercionem sine juramento corporali. Et hic circa acta submisit se respondere ad primum terminum stare et quo terminum protrahet, eodem perdere debet.

Or.: Sieradz grodzkie, Acta castrensia Siradiensia, 1495-1497, pierwopis, AGAD sygn. 28, s. 78-79.

N. Andrzej z Mojaczewic [par. Burzenin] młyn swój w miejscowości Stolec, na którym siedzi młynarz Marcin, oraz dwa łany obsadzone, na których siedzą kmiecie Marcin i Jakub (po łanie), N. Mikołajowi Brodnickiemu z ziemi wieluńskiej w 50 (pierwotnie wpisano 30?) grzywien szerokich półgroszy tytułem posagu po N. Helenie córce swojej a żonie tegoż Mikołaja na rok zastawił.

¹ Wydrapano (?) triginta (patrz: formuła kończąca zdanie) i wpisano quinquaginta.

1499 Vinari

Vinari

Veniens Johannes ministerialis Calisziensis coram judicio domini capitanei iusrestituens, quia prima, secunda, tercia et ultra jus quarta vicibus clamavit generosum dominum Nicolaum Gardzina de Lubrancz castellanum Landensem ut veniret et reponeret iura ex decreto dominorum coram judicio domini capitanei erga iura nobilis Anne consortis nobilis Andree Cuclynowszky videlicet supe [!] medietatem ville Vinary ipsius matrimonii canencia. Qui non venit neque iura prefata coram judicio reproduxit. Et domini judicio presidentes, audita prefati ministerialis iurisrestitucione, iudicialiter decreverunt prefate Anne tenutam et possessionem pacificam et perpetuam dicte medietatis ville Vinari. Et sibi domino Nicolao Gardzyna pro predicta medietate ville Vinari perpetuum imposuerunt silencium. Et decreverunt et dederunt burgrabium Calisziensem ad emensurandum sibi Anne dictam medietatem cottidie et ministerialem ad introligandum etiam cottidie. Super quo dicta Anna adiudicatum solvit.

Or.: Kalisz Gr. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1498-1504, k. 156.

Spór o prawo własności do połowy wsi Winary, pomiędzy GD. Mikołajem Gardzina z Lubrańca kasztelanem lędzkim a N. Anną żoną N. Andrzeja Kuklinowskiego (ipsius matrimonii canencia - Winary należą się jej jako dobra macierzyste?) sąd rozstrzyga na korzyść Anny, jako że Gardzina nie stawił się, by udokumentować swe prawa.

1780 Mcus Morawski Mco Szczaniecki evictionem cavet

Actum in castro Posnaniensi feria secunda in crastino festi Natalis sancti Joannis Baptistae, die scilicet vigesima sexta mensis Junii anno Domini millesimo septingentesimo octuagesimo.

Magnificus Morawski magnifico Szczaniecki evictionem cavet.

Magnificus Adalbertus Dzierzykray de Chomęcice Morawski judex terrestris Vschovensis, bonorum Belęcina in palatinatu praesenti, districtu vero Costensi consistentium obligatorius possessor, [s. 392] sanus mente corporeque existens, recedendo etc. inscribit se in bonis suprascriptis aliisque suis generaliter omnibus summisque quibusvis pecuniariis habitis et habendis magnifico Michaeli Szczaniecki illiusque successoribus.

Quia idem magnificus Szczaniecki [!¹] ullum unquam impedimentum intuitu summae quadraginta millium florenorum Polonicalium per eundem magnificum Szczaniecki actis castrensibus Costensibus feria quinta post festum sanctae Margarethae Virginis et Martyris anno millesimo septingentesimo septuagesimo nono [15 VII 1779] magnificae Sophiae de Szczanieckie filiae suae protunc virgini, ad praesens magnifici Alberti Morawski consorti in vim dotis de bonis paternis et maternis inscriptae actuque [s. 393] hodierno eidem magnifico Morawski ad cautam sui recognoscentis evictionem persolutae habebit, quod si habuerit, extunc recognoscens debebit suisque cum successoribus tenebitur dictum magnificum Szczaniecki illiusque successores in omni judicio et officio Regni majoris minorisve subsellii, toties quoties opus fuerit, tueri, defendere, evincere, expedire, eliberare et intercedere, recognitione hac sua praemissa omnia firmante.

Ex protocollo castrensi Posnaniensi extractum.

(-) Correxit Ziemięcki.

(-) Legi: Łabiński.

Odp.: Papiery Morawskich. Akta poznańskie 1744-1783, s. 391-393 (Lwów, Biblioteka Naukowa im. W. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów. Zespół 4, dział I, sygn. 1064).

Wojciech Dzierżykraj z Chomęcic Morawski sędzia ziemski wschowski, dóbr Belęcin zastawny posesor, zapisuje Michałowi Szczanieckiemu, iż nie będzie wnosił pretensji ("czynił przeszkód", ullum impedimentum habebit) co do sumy 40.000 złp. przez tego Szczanieckiego aktami grodzkimi kościańskimi w 1779 r. zapisanej tytułem posagu córce swej Zofii (wtedy pannie, a teraz żonie tegoż Morawskiego), którą to sumę dziś [26 VI 1780] wypłacono Morawskiemu po tym, jak złożył poręczenie ("dał ewikcję", evictionem cavit).

¹ Winno być: Morawski.

1658 Famatus Andreas Turkan inscribit liberis suis quatuor millia

[4 XII 1658]
Famatus Andreas Turkan inscribit liberis suis quatuor millia. [s. 607]	Sławetny Andrzej Turkan zapisuje swym dzieciom 4.000.
Famatus Andreas Turkan advocatus civisque Gostinensis, coram famato Iacobo Fąferlik subdelegato suo et actis advocatialibus Gostinensibus personaliter comparens, sanus per omnia mente et corpore existens, non compulsus neque coactus, sed benevole ac manifeste verbisque expressis, usus prius consilio amicorum suorum, recognovit.	Sławetny Andrzej Turkan wójt i mieszczanin gostyński, stanąwszy osobiście przed sławetnym Jakubem Fąferlik swoim subdelegatem1 i przed aktami wójtowskimi gostyńskimi, zupełnie zdrów na ciele i umyśle, nie zmuszony ani zniewolony, lecz dobrowolnie i otwarcie oraz wyraźnie, zasięgnąwszy wpierw rady swych przyjaciół, zeznał.
Quia filiis seu liberis suis Joanni, Andreae, Francisco et Alberto cum honesta Agnete primi nuptus consorte sua, honestorum vero Joannis Lorkowicz [!] organarii et Margarethae filia, susceptis et procreatis, intuitu maternorum bonorum seu ratione dotis cum eadem Agnete consorte sua, matre vero praedictorum liberorum acceptae, et intuitu concordiae inter se et famatum Joannem Lokiewicz avum et Margaretham aviam eorundem liberorum factae,	Iż [on] synom czyli dzieciom swoim, Janowi, Andrzejowi, Franciszkowi i Wojciechowi, z uczciwą Agnieszką swą pierwszą żoną, córką zaś uczciwych Jana Lorkowicza [!] organisty i Małgorzaty, urodzonym i spłodzonym, z racji posagu czyli dóbr macierzystych przyjętych wraz z tąż Agnieszką żoną swoją, matką zaś rzeczonych dzieci i na podstawie ugody zawartej przez  niego ze sławetnym Janem Lokiewiczem dziadem i Małgorzatą babką tychże dzieci,
quatuor millia florenorum Polonicalium, unicuique filio supra expresso per mille florenos, in omnibus bonis suis mobilibus et immobilibus, in domo scilicet sua inter domos honestorum Alexandri Tamson et Chiliani Kuper in circulo fori existente, tum et granario, molendino ventili, agris, pratis, hortis, uno verbo in omnibus bonis suis nunc habitis et dante Deo habendis, in summis quoque pecuniariis, in mercimoniis ubicunque et cum quacunque persona habitis et habendis, cassando et annihilando omnes priores inscriptiones in actis Gostinensibus existentes et honestae olim Agneti consorti suae servientes inscripsit et obligavit.	4.000 złotych polskich, każdemu z wyżej wymienionych synów po 1.000 złotych, na wszystkich swoich dobrach ruchomych i nieruchomych, to jest na domu swoim pomiędzy domami uczciwych Aleksandra Tamsona i Kiliana Kupera stojącymi w Rynku, nadto na spichlerzu, wiatraku, rolach, łąkach, ogrodach, jednym słowem na wszystkich swych dobrach, które posiada i które – jeśli Bóg da – posiadać będzie, także na sumach pieniężnych, na towarach gdziekolwiek i z kimkolwiek posiadanych i tych, które posiadać będzie, kasując i unieważniając wszystkie poprzednie zapisy zawarte w aktach gostyńskich dotyczące niegdy Agnieszki, jego żony, zapisał i zobowiązał,
Ita tamen ut praefata summa seu sors nemini praedictorum filiorum extradi et persolvi debet per praedictum genitorem suum, nisi in summa2 necessitate alicuius eorum vel dum aliquis eorum ad statum suum pervenerit seu statum sibi elegerit alienatusque a parente suo fuerit, salva etiam haereditate paternorum bonorum in toto et in qualibet parte cum aliis liberis ex alia coniuge una vel pluribus, procreatis et procreandis manente.	w taki jednak sposób, że rzeczona suma czyli dział żadnemu ze wspomnianych synów wydana i wypłacona przez ojca być nie może, chyba że w naglącej potrzebie któregoś z nich lub gdy któryś z nich osiągnie pełnoletność czy stan [duchowny?] wybierze i utraci [?] spadek po ojcu, przy zachowaniu dziedzictwa dóbr ojcowskich w całości i w każdej części z dziećmi z innej żony czy innych żon spłodzonymi czy tymi, które spłodzone zostaną.
In continenti quoque huius actus famatus Ioannes Lokiewicz avus et Margaretha avia liberorum suprascriptorum personaliter existentes <quietarunt famatum Andream Turkan ex gerada post Agnetem filiam suam.>	Następnie sławetny Jan Lokiewicz dziad i Małgorzata babka wspomnianych dzieci osobiście skwitowali sławetnego Andrzeja Turkana z gerady po swojej córce Agnieszce.

Źródło: Gostyń, Acta advocatialia Gostinensia, 1635-1659, indukta, sygn. I/37, s. 606-607.

¹ subdelegat – osoba, na którą pełnomocnik (plenipotent) przeniósł swoje pełnomocnictwo.

² summa jako przymiotnik; in summa necessitate – w najwyższej, naglącej potrzebie.

1649 Siembrucka Cwikłę quietat

<Siembrucka Cwikłę quietat.> 

Oblata eiusdem quietationis ex castro Constensi.

Oblata est officio praesenti advocatiali Grodziscensi quietatio infrascripta, ex actis castrensibus Costensibus demprompta, sigillo eiusdem officii communita et manu generosi Heliae Slichtink de Bukowiec burgrabii terrestris Costensis subscripta, cuius quidem quietationis is est qui sequitur de verbo ad verbum tenor.

Actum in Costen, feria secunda post festum Natalis sancti Joannis Baptistae proxima [28 VI] anno Domini 1649.

Coram generoso domino Alberto Karszecki subdelegato officioque et actis praesentibus castrensibus Costensibus personaliter comparentes honorati Martinus Siembrucki vicenotarius actorum praesentium et Anna Cwiklanka, ipsa quidem Anna cum eiusdem mariti sui assistentia et personali consensu, recognoverunt.

Quia ipsi famatum Matthiam Cwikla de ducentis florenis Polonicalibus per eum famatae olim Margarethae Mieszalanka primi nuptus consortis legitimae, ratione dotis actis advocatialibus in Grodzisk inscripti, idque sorte summae originalis quingentorum florenorum Polonicalium, siquidem antea coram actis eisdem advocatialibus de ducentis florenis Polonicalibus quietatio intercessit, in personam eiusdem Annae post mortem praefatae matris suae devolutae et decretis tam civili quam curialibus Grodziscensibus solvi adiudicatae, inscriptionem eandem quoad quadringentos florenos cassant, levatis iam una cum decretis sese referentibus annihilantque.

Quo¹ vero ad residuum spectat videlicet centum florenorum Polonicalium, eandem inscriptionem una cum eodem residuo summae [?] atque eiusdem decretis ad praefatos centum florenos sese referentes plenariam sibi et suis successoribus reservant.

Actum Grodziscii, ipsa feria quarta ante festum Visitationis B. Mariae Virginis proxima [30 VI], anno ut supra.²

(-) Helias Slichtink de Bukowiec burgrabius terrestris Costensis, mpa.

Ex prothocollo castrensi Costensi extractum.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1641-1652, czystopis, sygn. 1531, s. 668

Oblata kwitacji zapisanej przed urzędem grodzkim kościańskim w aktach wójtowskich miasta Grodziska.

Marcin Siembrucki (również: Siemrucki, por. s. 638-639) podpisek grodzki (vicenotarius castrensis) kościański ożenił się z Anną, córką mieszczanina grodziskiego Macieja Ćwikły (zapis i oprawa jej posagu na s. 638-639). Tym zapisem oboje kwitują starego Ćwikłę z 200 zł zapisanych ongiś tytułem posagu jego pierwszej żonie Małgorzacie Mieszała, stanowiących część sumy 500 zł spadłej na osobę Anny i przysądzonej jej dekretami miejskimi i dworskimi grodziskimi. Ponieważ już wcześniej Maciej spłacił Annie inne 200 zł, teraz więc należność łączną 400 zł unieważniają. Do spłaty pozostaje 100 zł.

Urzędowi przewodniczył Wojciech Karszecki, subdelegat grodzki kościański. Pod oblatą podpisał się Eliasz Schlichting, burgrabia ziemski kościański. 

¹ Adnotacja na marginesie: <Super idem punctum residuae summae 100 florenorum extat quietatio feria tertia post festum s. Hedvigis 1651.> Kwitacja ta na s. 818-819.

² Datacja ta powinna się znaleźć niżej, ponieważ nie należy do osnowy oblatowanej kwitacji.

1751 Oblata Resignationis Jaskiewiczow

Oblata Resignationis Jaskiewiczow

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Grodziscensia personaliter veniens F. Paulus Jaskiewicz Consul Grodziscensis obtulit eidem Officio ad Acticandum et Actis praesentibus ingrossandum Resignationem Fundi certi in Castro Posnaniensi sibi factam Salvam illaesam et immunem Omnique suspicionis nota obnoxiam, de tenore tali:

„Actum in Castro Posnaniensi Feria Tertia post Dominicam Reminiscere Quadragesimalem proxima Anno Domini Millesimo septingentesimo Quadragesimo Quinto.

Nobiles Catharina Gnosi Petri Kramberski Castri Posnaniensis Susceptantis et Magdalena Nobilis Joannis Hintz Juris Consulti Sacrae Regiae Majestatis Posnaniensis Consortes in Eorundem Maritorum Suorum authoritate, et assistentiis, Sanae mentibus corporibusque existentes Recedendo etc. Recognoverunt

Quia Ipsae totum et integrum Fundum suum desertum in Foro Antiquae Civitatis Grodzisk inter Fundos Honoratorum Jacobi Stęszewski ab una, et Fellerski parte ab altera situatum una cum Fornice ac Pomario eidem (?) Fundo seu areae desertae adjacentibus situatum in se Recognoscentes Jure naturalis Successionis post Fata Parentum Suorum devolutum cum omni ejusdem Fundi seu areae, Fornicis et Pomarii Jure, Dominio, et proprietate, omnibusque et singulis utilitatibus, usibus, fructibus attinentiis, pertinentiis, et generaliter obventionibus universis, ita etiam late longe, et circumferentialiter, prout eadem area seu Fundus desertus, ac pomarium, in loco ambitu et circumferentia extat, prout eundem Fundum olim Parentes Recognoscentium, ac alii Antecesores eorum tenuerunt, habuerunt, et possederunt, Nihil omnino Juris, Dominii, et proprietatis, Titulique haereditarii sibi Recognoscentibus, suisque Successoribus reservando, et excipiendo, quinimo eidem totaliter abrenunciando in Personas Honoratorum Pauli et Mariannae invicem Conjugum Jaskiewicze Civium Grodziscensium Ipsorumque Successorum in et pro Summa Ducentorum Florenorum Polonicalium Currentis in Regno monetae quemlibet in Florenum Triginta Grossos Polonicales numerando, computando et aestimando Sibi Recognoscentibus Realiter et effective ad manus Suas per eosdem Honoratos Jaskiewicze Conjuges exsolutorum, et enumeratorum, de qua quidem exolutione et enumeratione praedicti Honorati Jaskiewicze Conjuges quam sufficientissime et efficassime una suis cum Successoribus quietant per praesentes, pleno, totali, integroque Jure Suo cesserunt, contulerunt, dederunt, donaverunt vendiderunt, transportaverunt, inscripserunt, et in perpetuum Resignaverunt, prout quidem cedunt, conferunt, dant, donant, vendunt, transportant, inscribunt, et in perpetuum Resignant actum per praesentem,

Intromissionem in eundem Fundum, Fornicem, ac Pomarium jam ex nunc dant, et in loco Fundi ejusdem daturas, et admissuras se ultro ac benevole etiam in absentia sui declarant, et offerunt, porro Evictionem sufficientem ab omnibus generaliter Impedimentis juridicis omnium Personarum ratione praefati Fundi sicut in quantum exoriundis cavent, et pro ea se et suos successores in et super Bonis suis generaliter omnibus summisque Quibusvis pecuniariis habitis et habendis Recognoscentes eisdem Honoratis Jaskiewicze Conjugibus illorumque Successoribus Inscribunt, et obligant, idque Sub vadio similis Summae Ducentorum Florenorum Polonicalium.

Quam ejusmodi cessionem Honorata Jaskiewiczowa moderna cessionaria personaliter comparens suo et mariti nomine acceptavit Citatae Recognoscentes hic Responsurae peremptorie.

Ex Protocollo Castrensi Posnaniensi extractum.

Gorczynski mppa. Legit Stablewski.

Locus Sigilli Castrensis Posnaniensis ”

Originale vero Is idem Offerens ad se vicissim recepit, et de recepto officium Quietavit, quietatque praesentibus.

* * *

Stęszewskiemu Jaskiewiczowie Fundum Resignant

Actum Grodzisci Feria Sexta ante Dominicam Palmarum proxima Anno Domini 1751.

Przed Sądem z potrzeby zagaionym Sł: P. Karola Mierzynskiego Woyta Grodz: y Ławice Jego przysięzney y Xięgami ninieyszemi Woytowskiemi Grodz: stanąwszy obecnie Sł. P. Maryanna Jaskiewiczewa Sławetnego P. Pawła Jaskiewicza Raycy Grodz: Małzonka in assistentia Sł. PP. Woyciecha Meszynskiego, y Jana Mankiewicza Ławnikow Grodz: do tego aktu uproszonych sobie Przyiacioł będąc na ciele y umysle z Łaski Bozey zdrowa iawnie y dobrowolnie sama od siebie y wspomnionego małzonka swego lubo sił y zdrowia natenczas słabego na umysle iednak doskonale zdrowego Imieniem zeznała, iakoz aktem ninieyszym pro cujus ratihabitione cavet zeznaie,

Yz ona maiąc Grunt Swoy własny bez wszelkiego Długu w Rynku Starego Miasta między Domem Sła: P. Jakoba Stęszewskiego ziedney, a Gruntem Panow Negleckich Małzonkow z drugiey strony pusto lezący, a od Szlachetnych Paniow Katarzyny Kramberskiey, y Magdaleny Hintzowey Siostr między sobą Rodzonych, a po S. Pamięci Sł. P. Andrzeiu Gęzikiewiczu Sukcesorkow naturalnych w Roku Panskim 1745 wespoł z pomnienionym Sł. P. Pawłem Jaskiewiczem ukupiony y Xięgami Grodzkiemi Poznanskiemi rezygnowany, Ten tedy grunt za konsensem y wiadomoscią tegoz małzonka swego dobrowolnie na to zezwalaiącego, z Sklepem oraz na tym gruncie, z sadem w tyłach y ze wszystkiemi do niego przyległosciami y przynalezytosciami tak długo y szeroko iako zdawnosci w swoich granicach y przecznicach wymierzony y wyograniczony zostawał, y iako go antecessorowie zazywali, nic tam iuz sobie ani sukcessorom swoim Prawa, Panstwa, własnosci ni tytułu Dziedzicznego na potym nie zostawuiąc dała darowała, zapisała, y wiecznemi czasy rezygnowała, iakoz aktem ninieyszym daie daruie zapisuie y wiecznemi czasy rezygnuie, Sł. P. Jakobowi Stęszewskiemu Vice Prezydentowi Grodziskiemu zięciewi swemu y Rozalii corce swoiey Małzonkom y Sukcessorom Ich in secundo voto z sobą spłodzonym, a to vigore Posagu z tąze corką swoią Rozalią w Summie Piąciuset złotych Polskich, kazdy złoty po groszy trzydziesci rachuiąc; pod tą iednak kondycyą azeby pomieniony Sł. P. Jakob Stęszewski Vice Prezydent Grodziski a zięc ninieyszey Rekognoscentki Domostwo iako się deklaruie swym sumptem na tymze Gruncie sobie zapisanym y Rezygnowanym wybudował, do ktorego Sukcessyi Sami tylko secundi voti Jego sukcessorowie nalezec powinni będą.

Daiąc y pozwalaiąc modernis cessionariis taze Recognoscens od tąd dostateczną Intromissyą w ten Grunt sad, y Sklep y Possessyą, tak dalece: ze im iuz wolno będzie z tymi Dobrami iako z swemi własnemi sobie poczynac onych zazywac, budowac, y na naylepszy pozytek swoy, y sukcessorow swoich obrocic, obiecuiąc y deklaruiąc Ichze od wszelkich długow ytrudnosci prawnych Kazdego czasu ztych Dobr rezygnowanych bronic y zastępowac.

Quam Donationem, et perpetuam praefatorum Bonorum resignationem &c. ut infra.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1750-1756, sygn. 1515, s. 83-87

Dwa umieszczone po sobie wpisy z księgi wójtowskiej z Grodziska Wlkp., tyczące tego samego gruntu.

1) Pierwszy to oblata aktu jego sprzedaży Jaśkiewiczom w 1745 roku za 200 złp. z akt grodzkich poznańskich. Doskonały przykład rozbudowanego zapisu urzędowego, którego nikłą część stanowią dane transakcji.  Podkreśliłem je dla jasności. Są to kolejno: miejsce i data złożenia zapisu („Actum in...”), dane sprzedawcy lub jego reprezentanta (czyli rekognoscenta/-ów), przedmiot transakcji (zawsze po „Quia”), wartość (summa), stwierdzenie otrzymania należności, wreszcie rodzaj transakcji (opisany zwykle zestawem kilkunastu czasowników, choć nam dla zrozumienia czynności wystarczyłby tylko ten jeden podkreślony). Ten ostatni czasownik jest orzeczeniem długaśnego zdania, którego podmiot, owe Szlachetne (Nobiles) siostry "rekognoscentki", rozpoczął właściwą część aktu.

2) Drugi to zapis w 1751 r. wspomnianego gruntu tytułem posagu. Jego forma naśladuje powszechny w polskich kancelariach łaciński szablon tzw. rezygnacji (sprzedaży względnie darowizny), co szczególnie widać w wytłuszczonym przeze mnie fragmencie zapisu polskiego, powtarzającym dosłownie wytłuszczone w zapisie łacińskim zwroty.

Uwaga edytorska: skryba przerobił błędne expiando na excipiando, co ja z kolei poprawiłem na excipiendo

Uwaga gramatyczna: te panie – tych paniów; te sukcesorki – tych sukcesorków.