1786 Wleklinskiey sepultura

6 Januarii [1786] obiit spectabilis Catharina primo thoro Drozdzynska, secundo vero Wleklinska, spectabilis Adalberti Wleklinski proconsulis consors, annorum circiter sexaginta quinque, munitas sacramentis et ultima benedictione pro indulgentiis. Fuit in confraternitatibus: Sacratissimi Scapularis, Rosarii, sanctae Barbarae etc.	6 stycznia [1786] zmarła zacnie sławetna Katarzyna z pierwszego małżeństwa Drożdżyńska, z drugiego zaś Wleklińska, żona zacnie sławetnego Wojciecha Wleklińskiego burmistrza, lat około 65, opatrzona sakramentami i ostatnim błogosławieństwem dla uzyskania odpustów. Była w bractwach: Szkaplerza Świętego, Różańca, świętej Barbary i innych.
Devotissime finita vita temporali ad aeternam transiit, sepissime repetitis nominibus sanctissimis JESUS et Maria ac data benedictione exemplari suae derelictae proli nepotibusque singulis et in hoc a DEO Ter Optimo Maximo singulariter beatificata, quod duos filios genuerit religiosos, unum serafici ordinis sancti Francisci PP. Conventualium Bonaventuram, alterum Dionisium Scholarum Piarum praesbyteros, cum commendatione animae suae expiravit.	Wielce pobożnie swój żywot doczesny zamknąwszy, przeszła do życia wiecznego, bardzo często wymawiając najświętsze imiona Jezus i Maryja oraz błogosławiąc swe wzorowe dzieci i wnuki, sama tym przez Boga trzykroć najlepszego i największego szczególnie ubłogosławiona, że zrodziła dwóch synów zakonników, jednego Bonawenturę – księdza w serafickim zakonie franciszkanów konwentualnych, drugiego Dionizego – księdza u pijarów, podczas polecenia duszy1 oddała ducha.
Sepulta est /: honorificentissime a viro suo amabili, convocatis patribus Bernardinis conventus Cobylinensis uti syndico ejusdem et tertii ordinis existente :/ in fornice ecclesiae parochialis Crobensis.	Pochowana została /: z wielką solennością przez swego ukochanego męża, który zwołał ojców bernardynów z konwentu kobylińskiego jako ich syndyk i tercjarz :/ w krypcie kościoła parafialnego w Krobi.

Or.: Parafia Krobia, Liber metrices mortuorum, 1743-1787, AAP sygn. PM 140/04, s. 318.

¹ Polecenie duszy (łac. commendatio animae) – zbiór łacińskich modlitw przy konającym, rozpoczynający się litanią za konających. Prowadzący podówczas krobską księgę zmarłych zwraca niekiedy uwagę na poszczególne części tego obrzędu.

1638 Executores testamenti olim Rinartha quietantur

Executores testamenti olim Rinartha quietantur.	Kwituje się wykonawców testamentu niegdy Rynarta.
Ad officium et in praesentiam spectabilis domini advocati civitatis Costensis personaliter veniens famatus Georgius Won pictor, civis Costensis, tanquam ecclesiae Sanctissimi Corporis Christi provisor, sanus mente corporeque existens, libere ac manifeste recognovit se a famatis Thoma Weglar scabino et Martino Berka lanio, civibus Costensibus, tanquam testamentariae dispositionis olim honesti Matthiae Rynarth plateae Kielczewko inclyti ac venerabilis capituli Posnaniensis fundi incolae executoribus, percepisse decem florenos Polonicales per eundem olim Rynarth ad praefatam ecclesiam testamento legatos, de quibus decem florenis eosdem executores quietat per praesentes. Actum feria sexta ante dominica Misericordiae [18 IV 1638].	Przed urząd i przed obliczność zacnie sławetnego pana wójta miasta Kościana osobiście przyszedłszy sławetny Jerzy Won, malarz, mieszczanin kościański, jako prowizor kościoła Bożego Ciała, zdrowym na ciele i umyśle będąc dobrowolnie i otwarcie zeznał, iż od sławetnych Tomasza Weglar ławnika i Marcina Berka rzeźnika, mieszczan kościańskich, jako wykonawców postanowienia testamentowego niegdy uczciwego Macieja Rynarta, mieszkańca ulicy Kiełczewko własności prześwietnej i czcigodnej kapituły poznańskiej, przyjął 10 złotych polskich przez tegoż niegdy Rynarta na rzeczony kościół w testamencie legowanych, z których to 10 złotych tychże wykonawców kwituje niniejszym. Zdziałano w piątek przed niedzielą Misericordiae [18 IV 1638].
Ibidem personaliter comparens famatus Joannes Wierzba ecclesiae parochialis Costensis oeconomus, civis Costensis, publice ac per expressum suo et famati Jacobi Złotnicki coeconomi sui pro tunc absentis nomine quietavit suprascriptos executores de decem florenis Polonicalibus per memoratum olim Matthiam Rynarth ecclesiae suprascriptae testamento legatis. Actum ut supra.	Tamże osobiście stanąwszy sławetny Jan Wierzba ekonom kościoła parafialnego w Kościanie, mieszczanin kościański, oficjalnie i wyraźnie w swoim i sławetnego Jakuba Złotnickiego drugiego ekonoma tu nieobecnego imieniu skwitował wyżej wymienionych wykonawców z 10 złotych polskich przez wspomnianego niegdy Macieja Rynarta kościołowi wyżej wymienionemu w testamencie legowanych. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem constitutus personaliter famatus Paulus Krus fraternitatis Sacratissimi Rosarii senior recognovit. Quia ab iisdem suprascriptis executoribus levavit summam quinquaginta florenorum Polonicalium per praefatum olim Matthiam Rynarth eidem fraternitati Sacratissimi Rosarii legatam et fundatam. Quos de reali extraditione summae praefatae quietat praesentibus. Actum ut supra.	Tamże stanąwszy osobiście sławetny Paweł Krus, starszy Bractwa Różańca Świętego, zeznał, iż od tychże wyżej wspomnianych wykonawców odebrał sumę 50 złotych polskich przez rzeczonego niegdy Macieja Rynarta temuż Bractwu Różańca Świętego legowaną i ufundowaną, których z faktycznego wydania sumy wspomnianej kwituje niniejszym. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem personaliter comparentes famati Joannes Wierzba et Martinus Berka cives Costenses, contubernii lanionum Costensium seniores, sani ac liberi per omnia existentes libere ac manifeste eiusdem olim Matthiae Rynarth executores ob realem sibi per ipsos [s. 132] extraditionem summae centum florenorum Polonicalium per eundem olim Matthiam Rynarth ad altare eiusdem contubernii idque pro coemendum censum altaristae praefati altaris fundatae quietaverunt in perpetuum. Actum ut supra.	Tamże osobiście stanąwszy sławetni Jan Wierzba i Marcin Berka mieszczanie kościańscy, starsi cechu rzeźników w Kościanie, zdrowi i całkowicie wolni dobrowolnie i otwarcie tegoż niegdy Macieja Rynarta wykonawców z faktycznego im przez tamtych wydania sumy 100 złotych polskich przez tegoż niegdy Macieja na ołtarz tegoż cechu, to jest na zakup czynszu dla altarysty rzeczonego ołtarza ufundowanej skwitowali na wieki. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem veniens personaliter reverendus Matthaeus Costius vicarius in Gostin quietavit saepefatos executores de quinque marcis sibi per eundem Matthiam Rynarth testamento donatis in perpetuum. Actum ut supra.	Tamże przyszedłszy osobiście wielebny Mateusz Costius1 wikariusz w Gostyniu skwitował często tu wymienionych wykonawców z 5 grzywien darowanych mu wieczyście w testamencie przez tegoż Macieja Rynarta. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem comparens personaliter honesta Regina olim honesti Bartholomaei Jasiek braseatoris, civis Costensis filia, libere ac manifeste per honestum Joannem Ostrowsky pileatorem, civem Costensem, tutorem ad actum praesentem sibi assumptum quietavit memoratos executores de quinque marcis per eundem olim Rynarth testamento sibi assignatis. Actum ut supra.	Tamże zjawiwszy się osobiście uczciwa Regina, niegdy uczciwego Bartłomieja Jasiek piwowara, mieszczanina kościańskiego córka, dobrowolnie i otwarcie przez uczciwego Jana Ostrowskiego czapnika, mieszczanina kościańskiego, opiekuna dla aktu niniejszego przez nią sobie przybranego, skwitowała wspomnianych wykonawców z 5 grzywien przez tegoż niegdy Rynarta w testamencie dla niej przeznaczonych. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem comparentes personaliter providi Blasius et Andreas Nyklikowie, laboriosi olim Nicolai Nykiel de villa Widziszewo cmetonis filii, quietaverunt memoratos executores de decem marcis Polonicalibus per saepefatum olim Matthiam Rynarth testamento sibi assignatis. Actum ut supra.	Tamże zjawiwszy się osobiście opatrzni Błażej i Andrzej Nyklikowie, pracowitego niegdy Mikołaja Nykiel2 ze wsi Widziszewo kmiecia synowie, skwitowali wspomnianych wykonawców z 10 grzywien polskich przez często tu wspomnianego niegdy Macieja Rynarta w testamencie im przeznaczonych. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem personaliter constitutus honestus Joannes Białoskornik ecclesiae Sancti Spiritus provisor, civis Costensis, quietavit supradictos executores de decem florenis Polonicalibus, iis videlicet quos saepememoratus olim Matthias Rynarth praefatae ecclesiae testamento legavit. Actum ut supra.	Tamże stawiwszy się osobiście uczciwy Jan Białoskórnik prowizor kościoła Świętego Ducha, mieszczanin kościański, skwitował wyżej rzeczonych wykonawców z 10 złotych polskich, tych mianowicie, które często wspomniany niegdy Maciej Rynart rzeczonemu kościołowi w testamencie legował. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem accedentes personaliter famati Martinus Krzywinsky consul et Stanislaus Zlotnicky scabinus, cives Costenses veluti fraternitatis Scapularis in ecclesia parochiali Costensi existentis seniores, benevole recognoverunt se ab iisdem supranominatis executoribus levasse et percepisse summam centum florenorum Polonicalium per memoratum olim Matthiam Rynarth eidem fraternitati testamentaria dispositione legatam et fundatam. De cuius summae perceptione supradicti seniores saepedictos executores quietaverunt et liberos pronuntiaverunt temporibus perpetuis. Actum ut supra.	Tamże przystąpiwszy osobiście sławetni Marcin Krzywiński rajca i Stanisław Złotnicki ławnik, mieszczanie kościańscy, jako starsi Bractwa Szkaplerza istniejącego w kościele parafialnym w Kościanie, dobrowolnie zeznali, iż od tychże wyżej wymienionych wykonawców odebrali i przyjęli sumę 100 złotych polskich przez rzeczonego niegdy Macieja Rynarta temuż bractwu postanowieniem testamentowym legowaną i ufundowaną. Z którego to przyjęcia sumy wyżej wspomniani starsi często wymienianych wykonawców skwitowali i uznali za wolnymi [od zobowiązania] po wieczne czasy. Zdziałano jak wyżej.
Ibidem comparentes personaliter famati Albertus Geblin et Christophorus Woycicky cives Costenses ceu fraternitatis braseatorum Costen(sis) seniores, sani ac liberi per omnia existentes publice ac per expressum recognoverunt. [s. 133] Quia ipsi de manibus famatorum Thomae Weglar et Martini Berka civium Costensium tanquam memorati olim Matthiae Rynarth testamenti executorum tulerunt et in effectu levaverunt centum florenos Polonicales per successores eiusdem olim Rynarth ex residuitate summae remanentis ad altare braseatorum Costen(sium) pro coemendo censu eiusdem altaris altaristae nec non pro absolvendis Sacris pro anima eiusdem olim Rynarth donatos. De quibus centum florenis suprafatos executores quietant. Actum ut supra.	Tamże stanąwszy osobiście sławetni Wojciech Geblin i Krzysztof Wójcicki mieszczanie kościańscy jako starsi bractwa piwowarów w Kościanie, będąc zdrowymi i zupełnie wolnymi oficjalnie i wyraźnie zeznali, iż oni z rąk sławetnych Tomasza Weglara i Marcina Berka mieszczan kościańskich jako wykonawców testamentu wspomnianego niegdy Macieja Rynarta otrzymali i faktycznie pobrali 100 złotych polskich przez spadkobierców tegoż niegdy Rynarta darowanych z pozostałej reszty sumy na ołtarz piwowarów w Kościanie celem zakupu czynszu dla altarysty tegoż ołtarza, jak również na odprawianie mszy za duszę tegoż niegdy Rynarta. Z których to 100 złotych kwitują wyżej wspomnianych wykonawców. Zdziałano jak wyżej.

Źródło: Kościan, Acta advocatialia civitatis Costensis, 1634-1663, indukta, sygn. 141, s. 131-133

¹ Nazwisko zlatynizowane - Kost, Kościński, Kostecki?
² Mikołaja często wówczas wołano Nyklem, stąd prawdopodobne, że kmieć ten nie posiadał rodowego nazwiska, a jego synowie określeni są patronimikiem utworzonym od imienia ojca.

1692 Decretum intromissionis in bona Tarczeskiego

Decretum intromissionis in bona Tarczeskiego.	Dekret intromisji w dobra Tarczeskiego.
Actum Grodzisci feria sexta ante dominicam Laetare proxima [14 III], anno Domini 1692.	Zdziałano w Grodzisku, w piątek przed niedzielą Laetare [14 III] roku Pańskiego 1692.
Quandoquidem famatus Albertus Tarczeski lanio et civis Grodziscensis pro termino diei hodiernae denunciativae, licet coram uxore citatus, non comparuit et non satisfacit decretis judicialibus ad solis occasum contra se productis ex actoratu admodum reverendi Alberti Pilecki actoris comparentis cum personali assistentia spectabilis Francisci Cichoszeski consulis et senioris Confraternitatis Sacratissimi Rosarii, ratione census retenti florenorum septuaginta quinque vigore complanationis judicialis,	Jako że sławetny Wojciech Tarczeski, rzeźnik i mieszczanin grodziski, na rozprawę na dzień dzisiejszy wyznaczoną, mimo że w obecności żony pozwany, nie stawił się i do zachodu słońca nie zadośćuczynił doręczonym mu dekretom sądowym z powództwa przewielebnego Wojciecha Pileckiego powoda, który stawił się w osobistej asyście zacnie sławetnego Franciszka Cichoszeskiego rajcy i starszego Bractwa Różańca Świętego, w sprawie zaległego czynszu 75 złotych na mocy ugody sądowej,
siquidem reverendus praefatus Albertus Pilecki altarista et promotor Sacratissimi Rosarii seorsive ab his septuaginta quinque donavit sexaginta sex habendo respectum super egestatem ipsius a summa capitali florenorum quingentorum Polonicalium in braxatorio pomarioque eidem adiacente dicti Tarczeskiego inscripta,	chociaż wielebny rzeczony Wojciech Pilecki altarysta i promotor Różańca Świętego sam z tych 75 [złotych] darował 66, mając wzgląd na jego ubóstwo, od sumy głównej złotych polskich 500 na mielcuchu i sadzie doń przyległym wspomnianego Tarczeskiego zapisanej,
ideo memorato actori et specialiter senioribus Confraternitatis Sacratissimi Rosarii in dicto debito in bona eiusdem citati praefata intromissionem officiosam adminiculo spectabilis officii advocatialis et scabinorum, dum eo nomine per partem actoream requisiti fuerint in contumaciam citati, concedendam esse duxit.	zatem rzeczonemu powodowi i szczególnie starszym Bractwa Różańca Świętego z racji tego długu we wspomniane dobra tegoż pozwanego intromisji urzędowej przy wsparciu zacnie sławetnego urzędu wójtowskiego i ławników – jako że z powodu kontumacji (niestawiennictwa) pozwanego żądanie takie wniosła strona powodowa – [sąd radziecki] nakazał udzielić.

Źródło: Grodzisk Wlkp., radziecka 1692-1695, sygn. 1511, s. 16

Konfraternia Różańca Świętego w Grodzisku Wielkopolskim uzyskuje prawo do urzędowego wprowadzenia w posiadanie dóbr, na których zabezpieczony był czynsz Tarczewskiego. Z protokołu akt wójtowskich (sygn. 1509) dowiadujemy się, że 2 tygodnie później Tarczewski sprzedał ów mielcuch z sadem Pawłowi Rybczyńskiemu burmistrzowi grodziskiemu za sumę 750 złotych (s. 21).

1594 Fraternitati sacerdotum

Fraternitati sacerdotum. [18 XI 1594]

Coram eodem judicio constituta personaliter honesta vidua vulgo Jagna Stara dicta, per famatum Adamum Cowarek tutorem suum quoad actum praesentem assumptum, palam ac [s. 182] expressis verbis recognovit.

Se donasse vigoreque praesentium donare domum suum propriam secundam ab acie in platea Sacerdotum inter domos fraternitatis pauperum sacerdotum sitam eidem fraternitati post mortem suam (ad vitae n[...] suae extrema tempora dominium sibi liberamque eius in usus suos si quibus indiguerit reservat venditionem) habendam, tenendam, possidendam et in usus quos noverit meliores convertendam, nihil iuris, dominii, proprietatis sibi posteris propinquisque suis relinquendo, sed illud totum in praenominatam fraternitatem transfundendo,

ea conditione, ut pro anima ipsius Agnetis orent et refrigerium interim adpostulent et in prima resurectione consortium et offerant annuis diebus dormitionis suae aeviternis perpetuisque temporibus.

Źródło: Lwówek, wójtowskie, Volumen in se continens inscriptiones..., 1588-1604, APP sygn. I 7, protokół, s. 181-182

Zapis domu na wypadek śmierci dla bractwa kapłanów.

Stara Jagna (Agnieszka), wdowa, zapisuje swój dom położony przy ulicy Kapłańskiej, drugi od narożnika, między domami bractwa ubogich kapłanów, temuż bractwu kapłanów po swojej śmierci. Warunek: aby modlili się za jej duszę, wypraszali wieczny odpoczynek (dosłownie „miejsce ochłody”, refrigerium – łacińskie sformułowanie z Memento za zmarłych Kanonu Rzymskiego) i współudział przy pierwszym zmartwychwstaniu oraz by po wieczne czasy odprawiano mszę w rocznicę jej śmierci.

1636 Inscribit Stanislaus Paczesny florenos quatuor census annui Sacratissimo Rosario a summa capitali florenorum quinquaginta

Inscribit Stanislaus Paczesny florenos quatuor census annui Sacratissimo Rosario a summa capitali florenorum quinquaginta.

[s. 578] In et coram eodem iudicio magno personaliter comparentes honesti Stanislaus Paczeszny cum honesta Zophia Paczesnianka coniuges legittimi, mente corporeque sani existentes, concordanter his per expressum verbis recognoverunt.

Quia ipsi fraternitati Sacratissimi Rosarii senioribus pro nunc et tempore existentibus florenos quatuor census annui a summa florenorum quinquaginta Polonicalium (ex legatione olim defuncti Jacobi sutorum artis socii occisi fl. 19 et gr. 6, de reliquo vero ex censibus annuis a certis summis obligatis et inscriptis, ex aerario Rosarii depromptis, provenientium) obligant ac inscribunt in omnibus bonis suis mobilibus et immobilibus habitis nunc et imposterum habituris, nihil hac sua inscriptione derogando iuri ac dominio domini haereditarii, signanter autem in domo sua propria in platea Wolstinensi angulari penes domum Annae Zaczka viduae certa in vicinitate sita, in vim nihilominus reemptionis.

Qui census praefatus ab inscriptoribus ipsorumque successoribus solvendus erit annis singulis, incipiendo ipsius solutionem in anno 1637 ipsa die sancti Joannis Baptistae senioribus pro tunc et pro tempore existentibus post solutionemque ipsius quietacio ab ipsis repetenda erit. Promittentes praefati inscriptores cum successoribus suis ab omnibus impedimentis fraternitatem Rosarii ex parte summae capitalis perceptae ab illaque censu aliquo anno non persoluto eliberare et evincere, taliter ut absque quavis tergiversacione et importuna turbatione censum praefatum recipere valeat, sub vadio similis sumae census ob non persolutionem eiusdem pro tempore praefato.

Si vero aliquando hanc summam capitalem inscriptoribus cum successoribus ipsorum de bonis obligatis transferri contigerit, tunc non nisi in bona certa immobilia ac non onerata cum scitu seniorum Sacratissimi Rosarii transferri debebit, tempus translationis summae duodecem ante septimanis denunciando. Quam obligacionem inscriptorum praefatorum iudicium praesens approbavit habere vim et robur temporibus perpetuis de forma iuris. Actum feria sexta ante festum sanctorum Petri et Pauli Apostolorum proxima, anno ut supra videre licet [27 VI 1636].

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 577-578

Zapis czynszu bractwu Różańca Świętego w Grodzisku.

Uczciwi Stanisław Paczesny i jego żona Zofia czynią zapis dla bractwa Różańca Świętego w wysokości 4 zł rocznego czynszu od sumy 50 zł, którą wręczono im: w kwocie 19 zł 6 gr z zapisu zamordowanego czeladnika („towarzysza kunsztu szewskiego”) Jakuba, w kwocie pozostałej z różnych czynszów uzyskanych przez bractwa. Zapis zabezpieczają na swoich ruchomościach i nieruchomościach, zwłaszcza zaś na domu narożnym przy ulicy Wolsztyńskiej, koło domu Anny Zaczki wdowy. Sumę tę będą mogli przenieść na inne dobra, byle tylko nieruchome i nie obciążone, za zgodą starszych bractwa, z wypowiedzeniem 12-tygodniowym.

Zapis nie określa sposobu wykorzystania czynszu przez starszych bractwowych.

1640 Inscriptio donationis Centum florenorum per Honestam Evam dictam Vincenta

Inscriptio donationis Centum florenorum per Honestam Evam dictam Vincenta

Actum feria 3tia post Festum S. Bartholomaei Apostoli proxima Anno Domini 1640.

Ad officium et Acta Proconsularia Gostinensia veniens personaliter Honesta Eva Vincenta olim Honesti Vincentii Doliatoris vidua derelicta ipsa per se et per Famatum Albertum Haptekarczyk tutorem ad id sponte assumptum et ab officio approbatum, sana mente et corpore existens non coacta nec aliquo errore devio seducta palam libere ac per expressum recognovit.

Quia dedit et irrevocabili titulo donationis donavit summam Centum florenorum monetae et numeri Polonicalis ad altare SS. Rosarii in aedibus B. M. V. versus Gostin eiusque Curatori Reverendo Patri Bartholomaeo Hespero Parocho Gostinensi in Ecclesia Parochiali protunc existenti atque eius successoribus legitimis posthac existentibus, quam summam praenominatam indicavit et inscripsit in domo Honesti Joannis Osiecky in praesentia ipsius, a qua summa praedicta pro sua utilitate donec vixerit sibi censum octo florenorum reservavit, propter liberam mansionem cameram in posteriori parte domus sibi excepit, quod dictus Joannes Osiecky in praesentia Officii consensit.

Quae donatio vel inscriptio donationis admissa est et confirmata per Officium praesens habere vim et robur perpetuae firmitatis in omnibus et singulis suis punctis et clausulis de forma iuris. Quod Actis est solidatum.

Źródło: Gostyń, „Acta proconsule...” 1636-1677, czystopis, sygn. I 22, s. 22

Uczciwa Ewa Wincenta, wdowa po Wincentym bednarzu, zapisuje 100 złp. na ołtarz Różańca Świętego w kościele NMP pod Gostyniem (późniejszy kościół kongregacji św. Filipa Neri). Sumę tę zapisuje na domu Uczciwego Jana Osieckiego, za jego zgodą, zastrzegając sobie dożywotnio roczny czynsz 8 złp. oraz izbę (camera) dla siebie w tylnej części domu.

Zapis ten wspomniano w dekrecie konsystorza poznańskiego, rozstrzygającym spór o Bractwo Różańcowe w Gostyniu: http://actacastrensia.blogspot.com/2014/06/1686-inter-congregationem-pp.html.

1631 Fundationis Archiconfraternitatis SSmi Rosarii BMV. in Gostyn Confirmatio

Ad perpetuam rei memoriam. Frater Georgius Trębnic Sacrae Theologiae Doctor, Prior Provincialis Provinciae Poloniae Ordinis Praedicatorum.

Universis et singulis, quorum interest, notum facimus: Expositum nobis fuisse: quomodo Reverendus Dominus Bartholomaeus Hesperus Parochus Gostynensis, una cum Illustri et Magnifico Domino Andraea Gostynski Borek Sacrae Regiae Majestatis Secretario, zelo Devotionis erga Beatissimam Mariam Virginem ductus et accensus, tum ut fidelem populum ad eandem magis ac magis inflammaret, ab Antecessore nostro fundationem Archiconfraternitatis Sacratissimi Rosarii, in Oppido Gostyn in Ecclesia tituli Visitationis Beatissimae Virginis Mariae Dioecesis Posnaniensis impetraverit, eamque diligenti sollicitudine propagaverit ac dilataverit;

Supplicatumque fuit nobis ab eodem Reverendo Domino Bartholomaeo Hespero Parocho Gostynensi et Generoso Domino Andraea Gostynski, ut eandem Institutionem quo fervor Fidelium erga Beatissimam Mariam Virginem cresceret, Authoritate nostra confirmaremus.

Quorum nos piis annuentes petitionibus, tanto libentius eam duximus esse confirmandam, quanto ardentius promovendi, dilatandique honoris et gloriae Dominae nostrae Virginis Mariae in hac Provincia nostra in votis semper habuimus ac habemus. Quam ob rem Authoritate Officii nostri, ac praesentum tenore, praefatam fundationem Archiconfraternitatis Sacratissimi Rosarii Beatissimae Virginis Mariae in praefato Oppido, in Ecclesia tituli Visitationis Beatissimae Virginis Mariae, Dioecesis Posnaniensis confirmamus, approbamus et ratificamus, et confirmatam, approbatam, ratificatamque /: servatis tamen servandis :/ declaramus esse, et decernimus cum omnibus gratiis, gratuitis et caeremoniis et observationibus in eadem Archiconfraternitate fieri consuetis: Mandantes omnibus et singulis nostrae jurisdictioni subjectis Fratribus in virtute Spiritus Sancti et sanctae obedientiae, ne aliquis eam impedire, aut quovis modo ei derogare audeat, quibusvis in contrarium non obstantibus.

In quorum omnium fidem, his sigillo majori nostri Officii per appensionem munitis, manu propria subscripsimus.

Datum in Conventu nostro Posnaniensi die vigesima Julii, Anno Domini 1631.

(-) Fr. Georgius qui supra mp.

/: L. appensi S. :/

(-) Regestrata fol. 221. Fr. Raymundus Klonowicz loco Socii mp.

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Świętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 23, wpis XXI (odpis)

Zatwierdzenie aktu erekcyjnego Arcybractwa Różańca Świętego.

Brat Jerzy Trębnic, prowincjał (prior provincialis) polskiej prowincji Braci Kaznodziejów na prośbę Bartłomieja Hespera, proboszcza gostyńskiego oraz Andrzeja Borek Gostyńskiego, sekretarza JKM i dziedzica Gostynia, zatwierdza wydany przez swego poprzednika akt erekcyjny Arcybractwa Różańca Świętego w kościele pw. Nawiedzenia NMP w Gostyniu.

Dokument wydano w poznańskim konwencie dominikanów.

Wzmianka o tym piśmie - na stronie 50 „Zbioru wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” (http://wbc1.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=252836).

1686 Inter Congregationem PP. Philippinorum et Seniores Ssmi Rosarii Decretum

Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Sexto Die vero Mercurii Sexta Mensis Novembris.

In termino hodierno ex Citatione literali ex Cancellaria nostra emanata et debite prout a tergo ipsius apparebat per Reverendum Franciscum Dylicki Vicarium Ecclesiae Parochialis Gostinensis executa, legitime incidenti et provenienti, Comparens personaliter Admodum Reverendus Albertus Turkański Congregationis Sancti Philippi Nerii, Sacri Montis Gostinensis, Causarum Procurator in Actis praesentibus legitimatus, suo totiusque praetactae Congregationis nomine, Contumaciam Famatorum Seniorum Confraternitatis Sacratissimi Rosarii, dictis Citationis literis ad videndum et audiendum Sacrosanctum Rosarium in Monte Sacro Gostinensi collocatum, Decreto Officii Nostri approbari, confirmari, robur Authoritatis Nostrae perpetuis temporibus habiturum declaravit, Citatorum accusavit, inque eorundem contumaciam Jura, videlicet,

– Erectionem Sacratissimi Rosarii in Ecclesia Parochiali Gostinensi per Admodum Reverendum et Religiosissimum Patrem Valerianum Grocholski Sacrae Theologiae Doctorem, Provinciae Polonae Ordinis Praedicatorum Provincialem de data in villa Zadubce Die Vigesima Nona Januarii,

– Ejusdem Erectionis confirmationem Admodum Reverendi et Religiosissimi Patris Georgii Trębnic Sacrae Theologiae Doctoris itidem Provinciae Polonae Ordinis Praedicatorum Prioris Provincialis Posnaniae Vigesima Julii, Mensium,

Testamenta,

– Famati Augustini Zięba certam quotam ad Ecclesiam Tituli Visitationis Beatissimae Virginis Mariae, supra Gostin existentem, inscribentis, officiose Feria Secunda post Festum Sancti Jacobi Apostoli Anno Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Primo,

– et Famati Gregorii Gamunic Civium Gostinensium, Die Trigesima Mensis Maii Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Secundo Anno confecta

Inscriptiones,

– Centum Florenorum per Famatos Lyricenes Cives Gostinenses, Sabbatho ante Dominicam Reminiscere Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Quinto,

– Centum itidem Florenorum Polonicalium per Famatos Ochotowie Conjuges, Cives Gostinenses, Feria quarta post Festum Pentecostes,

– Centum itidem Florenorum Polonicalium per Honestam Vincenta Civem Gostinensem, Feria Tertia post Festum Sancti Bartholomaei Apostoli Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo,

– Trecentorum Florenorum Polonicalium per Famatam Sierakowska Civem Gostinensem, Feria Sexta in Crastino Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Primo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatum Domagałka, Feria quarta ante Dominicam Septuagesimae,

– Centum itidiem Florenorum Polonicalium per Famatum Dyliczek sub eodem Actu Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio; Translationem hujus Summae per Dyliczek inscriptae in alia bona ejusdem, Feria quarta post Dominicam Conductus Paschae, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Octavo,

– Centum quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestam Zielona, Feria Tertia post Festum Nativitatis Beatissimae Virginis Mariae, Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Sexto,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Ledworuszka, Feria Sexta in Crastino Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini, Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Karasiowa, Decima Sexta Junii Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Quinto,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatum Gasparum Ferrifabrum (!), Feria sexta ante Dominicam Passionis Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Secundo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Honestam Straszygoścka, Feria quarta ante Festum Sanctorum Fabiani et Sebastiani Martyrum, Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Sexto, Coram Actis Civitatis Gostinensis praefato Rosario inscripta,

– Dotem Confraternitatis Sacratissimi Rosarii pro Ministro seu Altarista Promotore factam,

– Tres Paragraphos seorsive ex Libris Visitationum Perillustris et Reverendissimi Domini Joannis Francisci Wolski Utriusque Juris Doctoris, Protonotarii Apostolici, Archidiaconi Sremensis, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Sexagesimo Septimo, Die Vigesima Nona Septembris celebratarum, extraditos,

– Erectionem per Sedem Apostolicam confirmatam Congregationis Sancti Philippi Nerii in Sacro Monte Gostinensi Posnaniae Nona Julii,

– Contractum inter Admodum Reverendos piae memoriae Paulum Czapulewicz Praepositum Gostinensem, ex una; atque Stanislaum Grudowicz Ecclesiae Cathedralis Posnaniensis Paenitentiarii, Oratorii Congregationis Sancti Philippi Nerii Promotorem partibus ex altera in Gostin, die Decima Sexta Augusti, Mensium,

Item, Inscriptiones

– Quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestam Feckowa, Feria quarta ante Festum Sanctissimae Trinitatis, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Sexagesimo Octavo,

– Quinquaginta Florenorum Polonicalium per Honestos Szeląszkowie, Feria quarta post Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris, Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo ipso,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatos Kieruyczykowie, Feria Secunda ante Festum Epiphaniae Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Primo,

– Centum Florenorum Polonicalium per Famatam Rexikowa Sutoris et Oppidani Gostinensis Consortem, Feria Tertia post Dominicam Judica Quadragesimalem Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Tertio,

Coram Actis Gostinensibus factas;

Literas binas Admodum Reverendi et Religiosissimi Patris Ordinis Praedicatorum Provinciae Polonae Provincialis

– ad Perillustrem et Reverendissimum Dominum Franciscum de Brudzewo Mielżyński Utrius Juris Doctorem, Archidiaconum Posnaniensem, Scholasticum Vladislaviensem, Praepositum Gąbinensem, Sacrae Regiae Majestatis Secretarium, Perillustris et Reverendissimi Domini Hieronymi Wierzbowski Dei et Sanctae Sedis Apostolicae Gratia Episcopi Fessensis Suffraganei, Praepositi, Vicarii in Spiritualibus et Officialis Generalis Posnaniensis, Custodis Varsaviensis, Sacrae Regiae Majestatis Secretarii, Locum tenentem et Judicem Surrogatum,

– ad Illustrissimum et Magnificum Dominum Venceslaum a Leszno Leszczyński Palatinum Terrarum Podlachiae, atque Generosum Stanislaum de Bnin Radzewski ab eodem exaratas

produxit

ex quibus Judicio praesenti Sacratissimum Rosarium in Sacro monte Gostinensi, Ecclesiaque Tituli Visitationis Beatae Mariae Virginis ab Anno Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Primo, ad Annum praesentem Millesimum Sexcentesimum Octuagesimum Sextum in pacifica praetactae Congregationis Sancti Philippi Nerii cum suis Fundationibus, Censibusque inscriptis, possessione, existere deduxit,

petens super eadem Documenta Decretum definitivum Approbationis Sacratissimi Rosarii in Sacro Monte Gostinensi collocati ferri, confirmari, ratificari, robur perpetuae firmitatis habiturum declarari, Monimenta ad praedictum Rosarium spectantia per Citatos, ejusdem Seniores indebite detenta, sibi Congregationique suae extradi mandari, Calculationem ex Proventibus indebite per Citatos multo temporis spatio sibi appropiatis peragi decerni, Damna, Viales et Litis Expensas per illegitimam Causae protractionem errogatas Actoribus refundi injungi, Caeteraque Jursi et Justitiae ab ordine dictata statui, fieri, decerni ac Sententiari debita cum Instantia, postulavit.

Et Perillustris et Reverendissimus Dominus Judex Supramemoratus suprascriptos Citatos ultra horam Audientiae expectatos non comparentes, prout merito erant, suadente Sancta Justitia reputavit, et in eorum Contumaciam, visis suprascriptis Documentis et Instrumentis Authenticis, iisdemque lectis, trutinatis ac bene perpensis, Sacrosanctum Rosarium in Monte Sacro Gostinensi collocatum approbandum, confirmandum, ratificandum, eidem robur Authoritatis Ordinariae addendum esse duxit, prout Rosarium Beatissimae Mariae Virginis publice in Ecclesia edocere, et juxta Formam et Methodum Sacri Ordinis Praedicatorum recitare, Electiones Officialium Rosarianorum pro temporibus consuetis intimare, Electos Officiales novos, si qui fuerint, confirmare, Omnes reditus et Census Rosario inscriptos recipere, eosdemque pro usu Confraternitatis pie expendere, Rosaria et Candelas benedicere, Nomina Confratrum in Librum ad hoc deputatum inscribere, Agonizantibus absolutionem Rosarianam a Summis Pontificibus concessam impertiri, Processiones Solennes Dominicis primis cujuslibet Mensis, ac Festivitatibus ejusdem Beatissimae Mariae Virginis cum Expositione Sanctissimi Sacramenti intra Monstrantiam reclusi, peragere; Altaria visitanda a Confratribus pro lucrandis Indulgentiis determinare et assignare, Clenodia, aurum, argentum, caeteraque, currentes pecuniarias Eleaemosynas sub diligenti cura habere, nec haec ab Altari Rosariano amovere, et de Expensis, si quas urgente necessitate pro solenniori devotione erogare cogerentur, Regestra revidere; Calculationem ab iisdem recipere; Votivas Rosarianas diebus Sabbativis, aliisque consuetis, decantare; et caetera omnia juxta Praescriptum et Morem circa absolvendum Sacratissimum Rosarium, usitatum, peragere; Illustri Congregationis Praeposito pro tempore existenti, tanquam Principali Promotori ejusdem Sacratissimi Rosarii, vel per se, vel per suum Substitutum, injunxit,

Erectiones, Confirmationes, Visitationes, Inscriptiones ac Documenta quaevis, hac in parte confecta et officiose extradita, pariter hocce Decretum, robur perpetuum irrevocabilis firmitatis habiturum declaravit,

Ratione ejusdem Sacratissimi Rosarii parti Actoreae uti temere, hucusque litiganti, videlicet: Senioribus Sacratissimi Rosarii Gostinensibus perpetuum Silentium sub Excommunicationis paena indixit,

Munimenta ad Sacratissimum Rosarium praetactum spectantia impertinenter per praefatos Seniores detenta, quantocius ad manus Actorum restituere,

Calculationem de Proventibus ad praefatum Sacratissimum Rosarium pertinentibus ast indebite per ipsos receptis coram Admodum Reverendo Sacri Montis Gostinensis Praeposito, vel ejus Deputatis, facere;

Damna, Viales, Litisque Expensas illegitime per temerariam Causae protractionem, Citatos resarcire, idque sub eadem paena Excommunicationis mandavit,

Decreto suo ad praemissa mediante.

Praesente me Simone Floriano Turonicki Philosophiae Doctore, Apostolico et Causarum Consistorii Posnaniensis Actuario Notario.

Ex Protocollo Actorum Consistorii Posnaniensis sub Sigillo Perillustris et Reverendissimi Domini Hieronymi Wierzbowski Dei et Sanctae Sedis Apostolicae Gratia, Episcopi Fessensis, Suffraganei, Praepositi, Vicarii in Spiritualibus, et Officialis Generalis Posnaniensis, Custodis Varsaviensis, Sacrae Regiae Majestatis Secretarii.

Extractum et Extraditum /: L. S. :/

(-) Simon Florianus Turonicki Ph. D. Aplicus et Caus. Cons. Posn. Not. mp.

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Swiętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 52, wpis XXV nr 2 (odpis z wyciągu)

Wyrok sądu konsystorskiego w Poznaniu w sprawie między Kongregacją Świętogórską jako stroną powodową a starszymi Bractwa Różańcowego w kościele świętogórskim jako stroną pozwaną.

Przed sądem stanął ksiądz Wojciech Turkański, procurator causarum gostyńskiej Kongregacji św. Filipa Neri czyli reprezentant tejże kongregacji w sprawach sądowych. Wobec kontumacji (contumacia - niestawiennictwo pozwanego w sądzie) starszych Bractwa Różańcowego przedłożył dokumenty:

- akt erekcyjny Bractwa Różańcowego (i jego zatwierdzenie) w kościele parafialnym w Gostyniu, wydany przez prowincjała polskiej prowincji zakonu dominikanów,

- dwa testamenty zapisujące pewne kwoty kościołowi Nawiedzenia NMP pod Gostyniem, z których starszy datowany na rok 1631,

- zapisy mieszczan gostyńskich z lat 1635-1655 dla Bractwa Różańcowego w Gostyniu (przykład z ksiąg miejskich),

- uposażenie Bractwa,

- trzy wyjątki z wizytacji Wolskiego w roku 1667,

- dokument erekcyjny Kongregacji św. Filipa Neri na Świętej Górze w Gostyniu, zatwierdzony przez Stolicę Apostolską,

- kontrakt pomiędzy śp. ks. Pawłem Czapulewiczem, proboszczem gostyńskim a ks. Stanisławem Grudowiczem, promotorem Kongregacji,

- kolejne zapisy mieszczan gostyńskich z lat 1668-1683 (z ksiąg miejskich),

- list prowincjała polskiej prowincji dominikanów do ks. Franciszka z Brudzewa Mielżyńskiego, zastępcy oficjała poznańskiego,

- list tegoż prowincjała dominikanów do Wacława z Leszna Leszczyńskiego, wojewody podlaskiego oraz Urodzonego Stanisława z Bnina Radzewskiego.

Na podstawie tych dokumentów ks. Turbański dowiódł, że Bractwo Różańcowe na Świętej Górze istnieje w nienaruszonym posiadaniu (possessio pacifica) od 1631 roku, wniósł też o rozstrzygający wyrok zatwierdzający bractwo, o wydanie Kongregacji dokumentów bractwowych nieprawnie zatrzymanych przez starszych bractwa, o kalkulację bezprawnie zatrzymanych dochodów oraz o wynagrodzenie szkód, zwrot kosztów dojazdu i kosztów sądowych związanych z odwlekaniem przewodu sądowego.

Orzeczenie sądu rozpoczyna się słowami „Et Perillustris et Reverendissimus Dominus Judex”. Sędzia orzekł o słuszności żądania o zatwierdzenie bractwa, po czym wyliczył wszystkie jego przywileje oraz przyznał moc wieczystą wszystkim przedłożonym dokumentom. Starszym Bractwa sąd nakazał wieczyste milczenie (perpetuum silentium) pod karą klątwy. Zatrzymane dokumenty zwrócić mają jak najszybciej księżom Kongregacji, ponadto rozliczyć się przed prepozytem świętogórskim z zawłaszczonych dochodów Bractwa, wreszcie wynagrodzić stronie powodowej poniesione koszta sprawy.

Kontekst tej sprawy omawia „Zbiór wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” na stronach 50-52 (http://wbc1.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=252836).

1468 Altare sub titulo Visitationis BMV. &c. erigitur

In Nomine Domini Amen. Ad perpetuam rei memoriam.

Andreas Dei gratia Episcopus Posnaniensis

Universis tam praesentibus quam futuris quibus expedit tenore praesentium significamus, quomodo inter alias solicitudines nostras, id praecipue nostrae opponitur curae pastorali, ut cultum divinum quantum posse nostro valemus, augeamus, ad quod utique Deo adjuvante totis nostris excubiis intendimus, non haesitantes nos in eo singulare et benignum altissimo exhibituros famulatum.

Cum itaque providi Paulus Caliszky Magister et Albertus Buyak senior fraternitatis pauperum de Gostyn volentes nonnullarum tam saecularium quam spiritualium personarum testamenta et ultimas voluntates ad effectum deducere utque pro his qui jam in Domino dormierunt ut a peccatis solvantur et requiem obtineant sempiternam jugiter altissimo deprecetur, censum annuum septem cum media marcarum monetae bonae receptabilis et in Regno Poloniae currentis, numeri quoque ejusdem quadraginta et octo grossos Marcam in quamlibet computando, in certis bonis haereditariis in oppido Gostyn foro et titulo reemptionis emptum et comparatum prout in literis providorum Praeconsulis et Consulum nec non Advocati et Scabinorum ejusdem Oppidi Gostyn (...) confectis et ipsorum sigillis sigillatis coram nobis exhibitis latius continetur pro altare fraternitatis Pauperum in Ecclesia parochiali sanctae Margarethae (...) in Gostyn de novo erigendo et fundando, dederunt, donaverunt et assignaverunt, nobis debita cum instantia suplicando (...) dictum altare erigere, beneficium Ecclesiasticum nostra auctoritate ordinaria creare digneremus.

Nos itaque qui in propagatione cultus divini intensis delectamus desideriis votis dictorum providorum Pauli Caliszki Magistri et Alberti Buyak senioris fraternitatis pauperum de dicta Gostyn valubribus justis et rationi consonis benigniter acclinati dictum altare ad honorem Omnipotentis Dei et sub titulo Visitationis Beatae Mariae Virginis, sancti Matthaei Apostoli et Mariae Egipciacae in Ecclesia praefata in Gostyn Christi nomine invocato erigimus et in beneficium Ecclesiasticum creamus eidemque altari eiusque pro tempore ministris dictum censum septem cum media marcarum ascribimus, appropriamus, unimus et incorporamus ac nostra ordinaria auctoritate confirmamus per praesentes decernentes, ut dicti census et dotatio, jure, immunitate, et libertate ecclesiasticis subjaceant, ac pro ipsorum repetitione sicut pro aliis censibus ecclesiasticis ad forum judicis ecclesiastici per Altaristas habeatur recursus. Sed quia iste census ut praefertur sub titulo reemptionis existit comparatus, volumus decernentes, quod quandocunque census ipse in toto vel in aliqua parte reemptus fuerit, pecunia principalis soluta in manibus ministri altaris et patronorum pro tempore existentium reponi debet, et alii census quanto celerius fieri poterit per eosdem patronos et altaristam in aliis bonis certis comparari debebunt.

Verum quia beneficium datur propter officium, statuimus quod minister seu altarista dicti altaris et sui successores pro tempore existentes unam missam pro defunctis in qualibet septimana die quo ad id devocionem habuerit per alium legere et complere sint astricti, hoc tamen specialiter expresso, quod quotienscunque aliquem ex fraternitate pauperum praedicta mors contigerit extunc minister dicti altaris pro tempore existens, missam super fratrem defunctum juxta morem dictae fraternitatis decantabit. Et praeterea volumus et ordinamus quod dictus minister seu altarista dicti altaris qui pro tempore fuerit singulis processionibus et thurificationibus, quae in dicta Ecclesia servari solitae sunt superlicietus (?) cum caeteris presbyteris honorifice intersit et pro necessitate ingruente, videlicet sabbato palmorum usque ad sabbatum post festa sanctae paschae proximum et in diebus pentecostes et Nativitatis Christi confessiones cum caeteris presbyteris in dicta Ecclesia in Gostyn audiat irrecuse, rectoremque Ecclesiae praedictae pro tempore existentem in omnibus licitis et honestis obediat.

Juspatronatus vero dicti altaris quotiens ipsum quocunque modo vacare contigerit magistro et senioribus praefatae fraternitatis pauperum de Gostyn pro tempore existentibus perpetuo reservamus et ibidem discretum Johannem de Czeradz dedicto altare ad praesentationem providorum Paulo Caliszky magistri, Alberti Buyak, Johannis Fabri et Johannis Skorupka seniorum fraternitatis pauperum de Gostyn, dicti altaris verorum et legitimorum patronorum per manus nostras capite suo in posterum investivimus et instituimus, prout investimus, de eodem regimen spiritualium et administrationem temporalium sibi in dicto altari comittentes, mandamus vobis Vicariis Ecclesiae praefatae in Gostyn quod praefatum discretum Johannem (...) cum ipso ad dictum Ecclesiam in Gostyn, in qua ipsum altare est erectum personaliter descendentem ipsum in realem dicti altaris possessionem (...)

Actum et datum in Krobya die veneris vicesima secunda mensis Januarii Anno Domini millesimo quadringentesimo sexagesimo octavo. Praesentibus ibidem Venerabilibus et honestis Dominis Johanne de Łukovo Canonico Ecclesiae posnaniensis et Johanne de Strzałkowo, rectore Ecclesiae parochialis in Gostyn, testibus ad praemissa.

Źródło: Józef Łukaszewicz, „Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej dyecezyi poznańskiej”, tom I, Poznań, Nakładem księgarni Jana Konstantego Żupańskiego, 1858, s. XLIV

Opis za SHG:

1468 Andrzej [Bniński] bp pozn. eryguje altarię Nawiedzenia NMP, ŚŚ. Mateusza Apostoła i Marii Egipcjanki w kościele par. w Gostyniu, uposażoną czynszem 7 1/2 grz. zapisanym na różnych posiadłościach w Gostyniu przez Pawła Kaliskiego mistrza i Wojc. Bujaka seniora bractwa ubogich w Gostyniu; toż bractwo otrzymuje pr. patronatu nad altarią (Zb. akt kl. XII 4)

Od siebie dodam:

Obowiązki altarysty: raz w tygodniu msza za zmarłych, po śmierci każdego członka Bractwa Ubogich msza śpiewana za jego duszę, obecność na wszystkich zwyczajowych procesjach i okadzeniach w tej parafii, słuchanie spowiedzi w Wielkim Tygodniu i Oktawie Wielkanocy, na Zielone Świątki i na Boże Narodzenie, posłuszeństwo rządcom kościoła parafialnego.

Poprawiłem: camputando na computando, praefatae paupertatis pauperum na pr. fraternitatis paup.