1751 Oblata Resignationis Jaskiewiczow

Oblata Resignationis Jaskiewiczow

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Grodziscensia personaliter veniens F. Paulus Jaskiewicz Consul Grodziscensis obtulit eidem Officio ad Acticandum et Actis praesentibus ingrossandum Resignationem Fundi certi in Castro Posnaniensi sibi factam Salvam illaesam et immunem Omnique suspicionis nota obnoxiam, de tenore tali:

„Actum in Castro Posnaniensi Feria Tertia post Dominicam Reminiscere Quadragesimalem proxima Anno Domini Millesimo septingentesimo Quadragesimo Quinto.

Nobiles Catharina Gnosi Petri Kramberski Castri Posnaniensis Susceptantis et Magdalena Nobilis Joannis Hintz Juris Consulti Sacrae Regiae Majestatis Posnaniensis Consortes in Eorundem Maritorum Suorum authoritate, et assistentiis, Sanae mentibus corporibusque existentes Recedendo etc. Recognoverunt

Quia Ipsae totum et integrum Fundum suum desertum in Foro Antiquae Civitatis Grodzisk inter Fundos Honoratorum Jacobi Stęszewski ab una, et Fellerski parte ab altera situatum una cum Fornice ac Pomario eidem (?) Fundo seu areae desertae adjacentibus situatum in se Recognoscentes Jure naturalis Successionis post Fata Parentum Suorum devolutum cum omni ejusdem Fundi seu areae, Fornicis et Pomarii Jure, Dominio, et proprietate, omnibusque et singulis utilitatibus, usibus, fructibus attinentiis, pertinentiis, et generaliter obventionibus universis, ita etiam late longe, et circumferentialiter, prout eadem area seu Fundus desertus, ac pomarium, in loco ambitu et circumferentia extat, prout eundem Fundum olim Parentes Recognoscentium, ac alii Antecesores eorum tenuerunt, habuerunt, et possederunt, Nihil omnino Juris, Dominii, et proprietatis, Titulique haereditarii sibi Recognoscentibus, suisque Successoribus reservando, et excipiendo, quinimo eidem totaliter abrenunciando in Personas Honoratorum Pauli et Mariannae invicem Conjugum Jaskiewicze Civium Grodziscensium Ipsorumque Successorum in et pro Summa Ducentorum Florenorum Polonicalium Currentis in Regno monetae quemlibet in Florenum Triginta Grossos Polonicales numerando, computando et aestimando Sibi Recognoscentibus Realiter et effective ad manus Suas per eosdem Honoratos Jaskiewicze Conjuges exsolutorum, et enumeratorum, de qua quidem exolutione et enumeratione praedicti Honorati Jaskiewicze Conjuges quam sufficientissime et efficassime una suis cum Successoribus quietant per praesentes, pleno, totali, integroque Jure Suo cesserunt, contulerunt, dederunt, donaverunt vendiderunt, transportaverunt, inscripserunt, et in perpetuum Resignaverunt, prout quidem cedunt, conferunt, dant, donant, vendunt, transportant, inscribunt, et in perpetuum Resignant actum per praesentem,

Intromissionem in eundem Fundum, Fornicem, ac Pomarium jam ex nunc dant, et in loco Fundi ejusdem daturas, et admissuras se ultro ac benevole etiam in absentia sui declarant, et offerunt, porro Evictionem sufficientem ab omnibus generaliter Impedimentis juridicis omnium Personarum ratione praefati Fundi sicut in quantum exoriundis cavent, et pro ea se et suos successores in et super Bonis suis generaliter omnibus summisque Quibusvis pecuniariis habitis et habendis Recognoscentes eisdem Honoratis Jaskiewicze Conjugibus illorumque Successoribus Inscribunt, et obligant, idque Sub vadio similis Summae Ducentorum Florenorum Polonicalium.

Quam ejusmodi cessionem Honorata Jaskiewiczowa moderna cessionaria personaliter comparens suo et mariti nomine acceptavit Citatae Recognoscentes hic Responsurae peremptorie.

Ex Protocollo Castrensi Posnaniensi extractum.

Gorczynski mppa. Legit Stablewski.

Locus Sigilli Castrensis Posnaniensis ”

Originale vero Is idem Offerens ad se vicissim recepit, et de recepto officium Quietavit, quietatque praesentibus.

* * *

Stęszewskiemu Jaskiewiczowie Fundum Resignant

Actum Grodzisci Feria Sexta ante Dominicam Palmarum proxima Anno Domini 1751.

Przed Sądem z potrzeby zagaionym Sł: P. Karola Mierzynskiego Woyta Grodz: y Ławice Jego przysięzney y Xięgami ninieyszemi Woytowskiemi Grodz: stanąwszy obecnie Sł. P. Maryanna Jaskiewiczewa Sławetnego P. Pawła Jaskiewicza Raycy Grodz: Małzonka in assistentia Sł. PP. Woyciecha Meszynskiego, y Jana Mankiewicza Ławnikow Grodz: do tego aktu uproszonych sobie Przyiacioł będąc na ciele y umysle z Łaski Bozey zdrowa iawnie y dobrowolnie sama od siebie y wspomnionego małzonka swego lubo sił y zdrowia natenczas słabego na umysle iednak doskonale zdrowego Imieniem zeznała, iakoz aktem ninieyszym pro cujus ratihabitione cavet zeznaie,

Yz ona maiąc Grunt Swoy własny bez wszelkiego Długu w Rynku Starego Miasta między Domem Sła: P. Jakoba Stęszewskiego ziedney, a Gruntem Panow Negleckich Małzonkow z drugiey strony pusto lezący, a od Szlachetnych Paniow Katarzyny Kramberskiey, y Magdaleny Hintzowey Siostr między sobą Rodzonych, a po S. Pamięci Sł. P. Andrzeiu Gęzikiewiczu Sukcesorkow naturalnych w Roku Panskim 1745 wespoł z pomnienionym Sł. P. Pawłem Jaskiewiczem ukupiony y Xięgami Grodzkiemi Poznanskiemi rezygnowany, Ten tedy grunt za konsensem y wiadomoscią tegoz małzonka swego dobrowolnie na to zezwalaiącego, z Sklepem oraz na tym gruncie, z sadem w tyłach y ze wszystkiemi do niego przyległosciami y przynalezytosciami tak długo y szeroko iako zdawnosci w swoich granicach y przecznicach wymierzony y wyograniczony zostawał, y iako go antecessorowie zazywali, nic tam iuz sobie ani sukcessorom swoim Prawa, Panstwa, własnosci ni tytułu Dziedzicznego na potym nie zostawuiąc dała darowała, zapisała, y wiecznemi czasy rezygnowała, iakoz aktem ninieyszym daie daruie zapisuie y wiecznemi czasy rezygnuie, Sł. P. Jakobowi Stęszewskiemu Vice Prezydentowi Grodziskiemu zięciewi swemu y Rozalii corce swoiey Małzonkom y Sukcessorom Ich in secundo voto z sobą spłodzonym, a to vigore Posagu z tąze corką swoią Rozalią w Summie Piąciuset złotych Polskich, kazdy złoty po groszy trzydziesci rachuiąc; pod tą iednak kondycyą azeby pomieniony Sł. P. Jakob Stęszewski Vice Prezydent Grodziski a zięc ninieyszey Rekognoscentki Domostwo iako się deklaruie swym sumptem na tymze Gruncie sobie zapisanym y Rezygnowanym wybudował, do ktorego Sukcessyi Sami tylko secundi voti Jego sukcessorowie nalezec powinni będą.

Daiąc y pozwalaiąc modernis cessionariis taze Recognoscens od tąd dostateczną Intromissyą w ten Grunt sad, y Sklep y Possessyą, tak dalece: ze im iuz wolno będzie z tymi Dobrami iako z swemi własnemi sobie poczynac onych zazywac, budowac, y na naylepszy pozytek swoy, y sukcessorow swoich obrocic, obiecuiąc y deklaruiąc Ichze od wszelkich długow ytrudnosci prawnych Kazdego czasu ztych Dobr rezygnowanych bronic y zastępowac.

Quam Donationem, et perpetuam praefatorum Bonorum resignationem &c. ut infra.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1750-1756, sygn. 1515, s. 83-87

Dwa umieszczone po sobie wpisy z księgi wójtowskiej z Grodziska Wlkp., tyczące tego samego gruntu.

1) Pierwszy to oblata aktu jego sprzedaży Jaśkiewiczom w 1745 roku za 200 złp. z akt grodzkich poznańskich. Doskonały przykład rozbudowanego zapisu urzędowego, którego nikłą część stanowią dane transakcji.  Podkreśliłem je dla jasności. Są to kolejno: miejsce i data złożenia zapisu („Actum in...”), dane sprzedawcy lub jego reprezentanta (czyli rekognoscenta/-ów), przedmiot transakcji (zawsze po „Quia”), wartość (summa), stwierdzenie otrzymania należności, wreszcie rodzaj transakcji (opisany zwykle zestawem kilkunastu czasowników, choć nam dla zrozumienia czynności wystarczyłby tylko ten jeden podkreślony). Ten ostatni czasownik jest orzeczeniem długaśnego zdania, którego podmiot, owe Szlachetne (Nobiles) siostry "rekognoscentki", rozpoczął właściwą część aktu.

2) Drugi to zapis w 1751 r. wspomnianego gruntu tytułem posagu. Jego forma naśladuje powszechny w polskich kancelariach łaciński szablon tzw. rezygnacji (sprzedaży względnie darowizny), co szczególnie widać w wytłuszczonym przeze mnie fragmencie zapisu polskiego, powtarzającym dosłownie wytłuszczone w zapisie łacińskim zwroty.

Uwaga edytorska: skryba przerobił błędne expiando na excipiando, co ja z kolei poprawiłem na excipiendo

Uwaga gramatyczna: te panie – tych paniów; te sukcesorki – tych sukcesorków.

1628 Powzdanie gruntu przes Soszyną Szultzowey siostrze swey we 100. złot.

Powzdanie gruntu przes Soszyną Szultzowey siostrze swey we 100. złot.

Przed tymze sądem potrzebnie ukupionym zagaionym oblicznie stanąwszy uczciwa Pani Dorota Soszyna mieszczka Grodziska maiąca przysobie dotego actu Zaopiekuna sławnego Pana Jana Pyszka mieszczanina Grodz: Zdrowa naciele yrozumie będąncz iawnie iasnie ydobrowolnie przes mianowanego opiekuna swego Zeznała

ysz ona grunt swoi własny dziedziczny Matiaszewski rzeczony podledomu Kozakowego ziednę apodle mielcucha Grzybowskiego stoiący z drugą stronę zaprzedała ysądownie nawiecznosc rozdała ze wszytkim prawem panstwem własnoscią y titułęm dziedzicznym iako iest wswych granicach y przecznicach wydzielony y zdawna wszerz ywzdłusz wokolicznosciach swoich wymierzony iako sama trzymała y uzywała nic tam nasię ani Potomki swoie prawa zadnego niezostawuiąncz Zarazęm ku istotnemu trzymaniu uzywaniu daniu darowaniu zaprzedaniu zafrymarczeniu y ku nalepszemu pozytkowi czasy wiecznemi obroceniu Sławney Pani Elzbiecie Adamowej Szulcewey mieszczce Grodziski siostrze swoiey rodzoney Zasummę złotych sta Polskich w Koronie idących ktorą summę mianowaną omięniona Pani Dorota oney Z gruntow macierzystych według ugodey była winna Sktorey to summey sta złotych pomięniona Pani Elzbieta maiąca przysobie dotego actu Za opiekuna Pana Macieia Adamczyka mieszczanina Grodz: mianowaną Panią Dorotę siostrę swą czasy wiecznemi quietowała. y obiecuie Pani Dorota Soszyna przodrzeczoną Elzbietę siostrę swą y potomki iey względem tego gruntu od wszelakich impedimentow ossob wszelkich bronic y Zastępic toties quoties opus fuerit. Ktore zaprzedanie y wzdanie gruntu zquitem przes sąd ninieiszy są utwierdzone yumocnione miec moc czasy wiecznemi de forma iuris plenissima. Super quo arrha iuri est soluta ut supra.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 137

Protestatio Sochy

Coram officio Advocatiali civitatis Grodziscensis personaliter comparens famatus Andreas Socha civis Grodziscensis prottestował się przeciwko uczciwey Elzbiecie Szultsowey y Macieiowi Adamczykowi mieszczanom Grodziskim

Ze oni przeciwko iemu nescitur quo iure facto condictamine tak zsobą iako y zmałzonką iego Dorotą communicatoque inter se omnes consilio tęsz małzonkę iego opera et industria sua przywiedli dotego ze teyto Pani Adamowey Szultsowey grunt pewny zięmny w Act tutecznych Grodziskich bez wiadomosci yconsensu iego iako tutora własnego clandestine, nullo autem contractu qui semper cum resignatione quorumvis bonorum de iure observatur, powzdała in praeiudicium et levipendium mariti sui. Aisz qui sub tutela vivunt nullum actum Judicialem exercere possunt, vir autem ratione consumati matrimonii uxori suae tutor efficitur exindeque nulla bona sine viri consensu donandi vendendi neque resignandi habet potestatem tedy iterum atque iterum tam de nullitate eiusdem resignationis quam de poena contra quosvis tutores auctores huius mali sancita solenniter est protestatus o którą poenae iako stimi quos in citatione sua declarabit tak spomięnionym Adamczykiem ktory się pod praetextem iakis Tutoriey doprzerzeczony Elzbietey małzonki Pana Adama Szultsa niepotrzebnie się y wtę się sprawę ku oszukaniu iego wdał tempore suo et loco experiri vult. petens eandem suam protestationem in Acta praesentia inscribi. Quod solidavit Actum vigessima septima Julii Anno 1628.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 139

Żona Andrzeja Sochy, Dorota Soszyna, bez zgody męża sprzedała swój grunt siostrze, Elżbiecie żonie Adama Szulca. Andrzej Socha składa w tej sprawie protestację (skargę urzędową). Daty obu zapisów: sprzedaży („powzdania”) i protestacji dzieli 6 dni.

1775 Oblata Dimensurationis Agri, Horti et Prati Successorum olim Honorati Sternal seu Konatowicz

Oblata Dimensurationis Agri, Horti et Prati Successorum olim Honorati Sternal seu Konatowicz

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Civitatis Grodzisk personaliter veniens Famatus Paulus Konatowicz civis Grodziscensis obtulit ad acticandum Actisque hisce ingrossandum Dimensurationem Fundorum ad successores olim Honorati Sternal seu Konatowicz spectantium per Magnificum Andream Cantium Mrugaczewski Philosophiae Doctorem Matheseos Professorem Geometram Juratum expeditam manuque propria Ejus subscriptam tenoris ejusmodi.

„Dimensuratio Agri, Horti et Prati Successorum olim Honorati Sternal seu Konatowicz Anno Domini 1769 per me infrascriptum facta.

1mo 

Agri in Campo versus Rudniki tendente sub Angulo Adalberti Bandura sunt in latum ulnae – 165.

Penes viam per Prata ex Opalenica ad Rudniki tendentem sunt in latum ulnae – 147.

In fine versus Gurgitem a Rudniki versus Opalenicam tendentem et penes Pratum Antonii Burday sunt in latum ulnae – 169 1/2.

2do 

Limite Fixinskiego Josephi ab Angulo Adalberti Bandura usque ad Pratum Antonii Burday detruncando viam sunt in longum ulnae – 623 1/2.

Limite Gintrowicza ab eodem Angulo Adalberti Bandura incipiendo usque ad Pratum Antonii Burday sunt in longum etiam detruncando viam per medium hujus agri Sternala transeuntes ulnae – 663.

Prati in Drapak penes Pratum Drąga sub Dębowica jacentis in latum sunt ulnae – 101 1/2.

In longum vero hujus Prati Sternala sunt ulnae – 150.

In altero fine in latum hujusce Prati sunt ulnae – 126 1/2.

Horti in Sklenniki ejusdem Sternala sunt in latum ulnae – 36 1/2.

In longum ejusdem Horti sunt ulnae – 42 1/2.

Area una cum Domo ad praesens ad aulam spectante sunt in latum ulnae – 27.

Ejusdem Area una cum Hortulo sunt in longum ulnae – 72 1/2.

NB. Haec Domus sicut et Ager et Pratum est in Delineatione posita sub Numero 87.

In quorum fidem me manu propria subscribo.

M. Andreas Cantius Mrugaczewski Philosophiae Doctor Matheseos Professor Geometra Juratus mpp.”

Originale vero Ejusdem Dimensurationis suprascriptus Offerens ad se recepit et de recepto Cancellariam quietavit.

Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 325

Wyniki pomiaru gruntu w Opalenicy przez geometrę przysięgłego, oblatowane na potrzeby kontraktu sprzedaży (w tychże aktach na s. 322).

1773 Oblata Contractus Inter Honoratos Josephum et Barbaram de Kubowicze Raszkoskich Cives Posnanienses

Actum Grodzisci Feria VI ante Festum S. Bartholomaei Apostoli proxima, die scilicet 20. mensis Augusti AD 1773tio

Oblata Contractus Inter Honoratos Josephum et Barbaram de Kubowicze Raszkoskich Cives Posnanienses et Famatos Ottom Conjugibus Civibus Grodziscenses, Respectu Fundi initi, seu potius Cessionis ejusdem Fundi

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Civitatis Grodzisk personaliter veniens Famatus Joannes Bartholomaeus bini nominis Otto Funifex Civis Grodziscensis, Obtulit ad acticandum actisque hisce ingrossandum Cessionem Fundi seu Resignationem ejusdem per Honoratos Raczkowskie Conjuges Cives Posnanienses coram Officio actisque Advocatialibus et Scabinalibus Civitatis Sacrae Regiae Majestatis Posnaniensis sub actu infra scripto in Personam sui recognitam manibusque propriis tam Recognoscentium quam et sui offerentis subscriptam ac Sigillo Civitatis Posnaniae communitam et Authorisatam salvam, sanam et illesam omnique vitio ac suspitionis nota carentem. Cujus quidem Cessionis sive Resignationis is est qui sequitur tenor.

„Actum Feria Quarta ante Festum S. Margarethae Virginis et Martiris proxima die scilicet 7ma Mensis Julii Anno Domini 1773tio. Coram Officio Actisque praesentibus Advocatialibus et Scabinalibus Civitatis Sacrae Regiae Majestatis Posnanensis personaliter constituti Honorati Josephus Raszkowski viginti vir Posnanensis et Barbara de Kubowicze conjuges legitimi, mentibus corporibusque sani per omnia existentes, palam sponte libere verbisque expressis ac benevole et quidem suprafatus Honoratus Raszkowski per se, consors vero Illius in et cum suprafati Mariti sui uti Tutoris conjugalis assistentia recognoverunt praesentibusque recognoscunt.

Quia illi totum et integrum Jus suum, quod et qualecunque sibi modernis Recognoscentibus ad Fundum antiquitus Krobski, dein Kubowiczow, post Laktanskich, ad praesens sui proprium et haereditarium in Civitate Grodziscensi inter vicinitates Domus Famati Michaelis Rajewicz Ferrifabri Civis Grodziscensis ex una, et Fossam Civilem parte ab altera in Platea Ptaszkowiensi situm, ---- tam vigore Complanationis, inter Famatos Laktanskie et praelibatos Raszkowskie de actu feria 6ta post Festum Assumptionis in Caelum Beatissimae Virginis Mariae proxima die scilicet 18. mensis Augusti Anno Domini 1769, quam et Officiosae nemine impugnante sub eodem ut supra actu coram actis Advocatialibus et Scabinalibus Grodziscensibus factae et recognitae Intromissionis, ----- serviebat et competebat; servitque et competit,

nihil sibi suisque quibusvis Successoribus juris, dominii, proprietatis titulique haereditarii ad supra expressum Fundum reservando et excipiendo, sed idem jus, dominium, proprietatem titulumque haereditarium

in Personas Famatorum Joannis Bartholomaei Ott Funificis et Mariae Franciscae bini nominis Conjugum legitimorum Civium Grodziscensium transfundendo idque pro Summa 200 fl. pl. currentis in Regno Monetae, de qua sibi modernis Recognoscentibus realiter et in effectu quietant, cesserunt, dederunt, donaverunt, vendiderunt, transtulerunt, transportaverunt ac resignaverunt, prout quidem cedunt, dant, donant, vendunt, transferunt, transponunt ac resignant temporibus perpetuis et in aevum.

Actum per praesentem Intromissionem in praefatum Fundum praedicti Famatis Ottom Conjugibus jam ex nunc paratam? dant et si eandem in loco Bonorum juxta legem et praxim a Judicio Advocatiali et Scabinali Grodziscense iidem Cessionarii affectabunt eam Officiosae Intromissionis collationem etiam in absentia se se permissuros declarant. Evictionem quoque generalem ab omnibus impedimentis respectu ejusmodi fundi ad praesens Cessi et resignati quandocunque exerciendis, in et super omnibus Bonis suis Summisque peccuniariis habitis et habendis praenominati Honorati Raczkowscy Conjuges suis cum Succedaneis toties memoratis Famatis Ottom Conjugibus illorumque Successoribus, cavent, assecurant, ac inscribunt, haec sua personali Recognitione ad praemissa mediante.

Quam ejusmodi Fundi Cessionem et Resignationem modo praemisso factam et recognitam praelibatus Famatus Ott suo Consortisque suae nomine personaliter Comparens, ratam gratamque acceptavit Actisque praesentibus connotandum petiit, Quod prout juris et Styli est obtinuit, obtinetque per praesentes Ubi in continenti super ejusmodi Cessionem et Resignationem Fundi Utraeque Partes in praesentia Testium se se Subscripserunt de tenore tali.

Barbara z Kubowiczow Raszkowska iako Ustępująca Prawa piorem trzymanym x x x

Jozef Raszkowski iako Assystujący y Cedujący mp.

Jan Bartłomiej Ott Swym i Zony moiey Imieniem

Krystyan Kosicki Mieszczanin y Młynarz Grodziski piorem trzymanym x x x

Andrzey Rutkoski J^o K Mci Sekretarz iako Swiadek przy tey Sessyi będący mpp.

Ex Actis Advocatialibus et Scabinalibus Civitalis Sacrae Regiae Majestatis Posnanensibus Extractum.

Adamus Jasienski Sacrae Regiae Majestatis Secretarius Apostolicus et Advocatialis ac Scabinalis Civitatis Posnanensis Actuarius Notarius mpp.

Originale vero ejusdem Cessionis supra scriptus Offerens ad se recepit et de recepta Cancellario? Quietavit.”

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 197

Kontrakt sprzedaży powroźnikowi gruntu w Grodzisku Wlkp. przy ul. Ptaszkowskiej, przy fosie miejskiej. Zawarty w Poznaniu, gdzie sprzedający obecnie mieszkają. Wyliczone dowody własności, oba w księgach wójtowskich grodziskich.