1537 Domus in Calisch a Zaxinski Boruczski resignatio

Domus in Calisch a Zaxinski Boruczski resignatio

Veniens generosus Lampertus Zakxinski de Gruschczicze coram juditio terraestri non compulsus etc. totam et integram domum suam cum eius area tota intra muros Calissienses consistentem interque domos venerabilis et honorabilis Laurentii de Gyesski canonici et offitialis Calissiensis ex una et Pauli Zendlo viccarii perpetui ad Sanctam Mariam in Calisch in platea Sanctae Mariae parte ab altera iacentem et situatam, ab omni onere et jure civili ex ducibus Regni Poloniae specialibus privilegiis semotam et dotatam, cum omni jure etc. pro ducentis florenis in moneta Polonicali per triginta grossos computatis nobili Andreae Boruczski et ipsius legittimis successoribus vendidit, inscripsit et inperpetuum resignavit.

Or.: Kalisz Z. 21, rezygnacje/indukta, 1537; 1539; 1542; 1547; 1550; 1552-1555; 1557-1558; 1565; 1571; 1580; 1583-1584; 1586, k. 313.

G. Lampert (Lampart) Zakrzyński z Gruszczyc sprzedaje dom swój z placem w murach Kalisza przy ul. NMP, między domem Wawrzyńca z Giesków (Gieski w pow. piotrkowskim?) kanonika i oficjała kaliskiego a domem Pawła Zendlo (Żądło?) wikariusza wieczystego u NMP w Kaliszu, N. Andrzejowi Boruckiemu, za 200 złp.

1575 Resignatio domus Stanislao Mazur per Haedvigim Wyruchalina et Ioannem filium suum

Actum Colo feria sexta ante faesta sacra Paenthecostensia proxima anno quo supra [20 V 1575].

Resignatio domus Stanislao Mazur per Haedvigim Wyruchalina et Ioannem filium suum

Coram offitio dominorum proconsulis, consulum et [s. 86] actis presentibus constituti personaliter honesti Haedvigis Wyruchalina et Joannes Wyruchalka filius eius una cum Dorothea coniuge sua legitima, ipse quidem Joannes per se, coniunx eius per eundem tanquam tutorem supremum suum, Haedvigis per famatum Jacobum Marta tutorem suum ad actum hunc tantum ad sui petitionem ex offitio presenti datum circa eam personaliter stantem {et} ad infrascripta libere consentientem, non compulsi non coacti neque dolo, fraude circumventi, sed palam, libere ac perexpressum recognoverunt.

Quia domum suam propriam hereditariam una cum horto eidem adiacente in fundo advocatiali sittam, penes praedium advocatialem ex una et Mathiam Mlynek partibus ex altera iacentem et constitutam, ita late, longe et circumferentialiter prout soli tenuerunt, habuerunt et possiderunt, cum omnibus utilitatibus, usibus fructibus, censibus, redditibus, proventibus, attinentiis, pertinentiis et obventionibus universis, nihil penitus in eisdem bonis iuris, dominii et proprietatis pro se suisque successoribus reservando seu excipiendo, verum cum omni iure, dominio, proprietate propinquitateque,

honesto Stanislao Mazur sartori eiusque legitimis successoribus in et pro summa viginti sex marcarum pecuniae monetae et numeri Polonicalium, in quamliber [!] seorsive grossos quadraginta octo computando, temporibus perpetuis vendiderunt, inscripserunt et juditialiter actu presenti resignaverunt ad tenendum, habendum, possidendum, inscribendum, vendendum, dandum, donandum, alienandum, obligandum, oppignorandum, refformandum et ad suos usus successorumque dicti Stanislai beneplacitos libere convertendum, intromissione reali cum posessione effectiva iam exnunc illi concessa.

De qua summa pro domo vendita totaliter, realiter et in effectu circa acta presentia per se levata et actepta eundem Stanislaum cum suis successoribus temporibus perpetuis quiettant, absolvunt et liberum mittunt recognoscentes, insuper nihil apud eundem restare ratione cuius inposterum reconvenire possit.

Insuper dicti venditores cum suis successoribus prefatum emptorem et successores eius omnes invicem alter ad alterius partem se se refferendo in omnibus et singulis bonis suis hereditariis et obligatoriis, mobilibus et immobilibus, nunc et inposterum Dei benefitio actedendis [?], habitis et habendis vel in eos iure et modo quocunque devolvendis [s. 87] inscribunt et obligant ab omnibus damnis et impedimentis iuridicis a quibuscumque hominibus status, sexus et conditionis existentibus totiens quotiens opus fuerit tueri, defendere, eliberare, intercedere, evincere et indemnes reddere, ipsumque nec eius successores neque per se neque per alias quascumque submisas [!] vel subordinatas personas in eisdem bonis prepedire et inquiettare debebit vel debebunt, sub vadio simili aliarum viginti sex marcarum pecuniae suprascriptae in casu non tuitionis vel evictionis ad solvendum succumbendo.

Pro quo si se citare permiserint, tenebuntur coram quocumque juditio sive offitio stare, parere et a juditio non recedendo satisfacere ac decretum pati, nullis coloribus, diverticulis, casibus fortuitis, exceptionibus, dilationibus, appellationibus id evadendo, immo eisdem in toto abrenunctiando, nihil penitus sibi in auxilium successoribusque suis contra presentem inscriptionem actipiendo, nulla denique prescriptione obstante.

Quae quidem venditio et resignatio domus prefatae ab offitio presenti in omnibus et singulis punctis, clausulis et articulis confirmata et approbata est habere vim et robur perpetuae firmitatis.

Super quo memoriale ipse Stanislaus Mazur offitio presenti solvit.

Or.: Koło radziecka, 1531-1623, indukta, AGAD sygn. 1, s. 85-87.

Jadwiga Wyruchalina i jej syn Jan Wyruchałka z żoną Dorotą sprzedają Stanisławowi Mazurowi krawcowi dom z ogrodem, stojący w Kole na gruncie wójtowskim między folwarkiem wójtowskim a posiadłością Macieja Młynka, za 26 grzywien.

Uw.: na s. 84 błędna datacja: 1574 zamiast 1575 (por. sformułowanie anno proxime transacto ze s. 89 odnoszące się do zapisu ze s. 79).

1610 Biczek et Bienias contrahunt

Biczek et Bienias contrahunt

Honesti Albertus Byczek venditor ab una et Petrus Bieniasz atque Gertruda consors alias coniuges cives Colenses emptores parte ab altera coram eodem officio consulari Colensi actisque presentibus personaliter comparentes, mente corpore sani existentes, mutuum contractum inter se occasione vendicionis emptionisque domus infrascriptae in hunc qui sequitur modum factum recognoverunt, precipue vero prefatus Byczek venditor recognovit.

Quia domum suam propriam in se iure naturalis successionis post sterilem decessum honesti olim Pauli fratris sui germani devolutam in loco dicto Zawodzie inter domos Chebda ex una et Stanislai Wolowiecz parte ab altera iacentem et sitam, cum omni iure suo, dominio, proprietate tituloque haereditario et cum omnibus eiusdem domus attinentiis, pertinentiis, fructibus, proventibus generaliter universis, quibuscunque nuncupentur nominibus, nihil excipiendo neque reservando, eodem prefato Petro et Gertrudae consorti alias coniugibus ambobus in solidum et illorum successoribus legitimis in et pro summa octodecem marcarum peccuniae Polonicalis vendidit et inscripsit.

Adrationem cuius summae prefati emptores marcas duodecim peccuniae Polonicalis iam exnunc in facie eiusdem officii predicto emptori reposuerunt, de qua quietantur temporibus perpetuis. Restantem vero summam scilicet marcas sex iidem emptores prefato venditori aut illius successoribus pro futuris iudiciis bannitis proxime celebrandis soluturos se sub vadio similis summae submittunt. Circa cuius summae restantem repositionem tenebitur idem venditor inscriptionem resignatoriam cum tuicione iuxta cursum iuris Maydeburgensis facere. Intromissionem vero cum pacifica posessione iidem [!] venditor dedit et in bonis, dum famati Gregorius Thokarz et Matheus funifex scabini una cum provido Stanislao bedello advocatiali jurato presentes fuerunt, libere admisit, qui rursus adhoc idem officium redeun(tes) per neminem denegatam fuisse retulerunt.

Quem contractum vendicionis emptionisque domus suprascriptae partes tam in parte quam in toto tenere et inviolabiliter observare sub vadio similis summae submiserunt, cui presentes aderant famati Adamus Kawalek viceadvocatus, Gregorius Thokarz, Caspar chirurgus, Joannes aurifaber, Paulus molitor, Mathias sartor Gielda et alii fide digni cives Colenses.

 

Or.: Koło radziecka, 1531-1623, indukta, AGAD sygn. 1, s. 152.

Wojciech Biczek (Byczek) sprzedaje dom, spadły nań po bezpotomnej śmierci brata jego rodzonego Pawła, Pawłowi Bieniaszowi i Gertrudzie małżonkom, mieszczanom kolskim. Dom na Zawodziu, między domami Chebdy i Stanisława Wołowca. Cena 18 grzywien: 12 grz. wypłacono teraz przed urzędem radzieckim przy zeznaniu kontraktu kupna-sprzedaży, 6 grz. płatne na najbliższym sądzie gajonym, wtedy też ma zostać sporządzony zapis powzdania (inscriptio resignatoria) wraz z tzw. warunkiem (tuitio, zabezpieczenie praw nabywcy) podług prawa magdeburskiego.

Przy przekazaniu nieruchomości obecni ławnicy Grzegorz Tokarz i Mateusz powroźnik z woźnym Stanisławem. Przy zawarciu kontraktu: Adam Kawalek podwójci (landwójt), Grzegorz Tokarz, Kasper cyrulik, Jan złotnik, Paweł młynarz, Maciej Giełda krawiec i inni mieszczanie kolscy.

1590 Dindała domus venditio

Anno Domini 1590. Actum ipso die feria quinta sancti Francisci [4 X] coram nostro consulato videlicet in primis Andrea Dubiel, Martino Matiska, Luca Przewloka, Joanne Jaron, Adamo Pasich pro tunc existentibus in consulatu.

Constitutus personaliter providus Matheus textor Dindała civis Kazimiriensis recognovit se vendissise [!] domum utććywemu Grzegorzewi Gormalewi tam laute, tam longe prout solus tenuit ex antiquo et posteris eius cum mariti sua, pro 7 marcis monete Polonicalis, in quamlibet marcam computando per grosos 40 et 8. Qui nam predictus Matheus Dindała textor admissit ei in libros oppidi Cazimierz inscribere et ad eius bonum propositum bonum [!!] committere in dandum, commutandum prout ipsi licebit. Qui locum obtinet inter Albertum fabrum et Christopherum Wieczorek. Actum ut supra. Et cum horto.

Or.: Kazimierz Biskupi radziecka, 1588-1620, indukta, AGAD sygn. 1, s. 48.

Mateusz Dyndała tkacz sprzedaje dom z ogrodem Grzegorzowi Gormalowi, za 7 grzywien. Dom stoi w Kazimierzu między domami Wojciecha kowala i Krzysztofa Wieczorka.

1595 MM. Ruszoczkie plenipotentem inscribunt

Anno Domini millessimo quingentessimo nonagessimo quinto, die vero 29 Decembris, coram offitio dominorum proconsulis et consulum oppidi Cazimierz videlicet Mathiae pellificis proconsulis, Andreae vero Dubiel, Martini Matiska, Jacobi Mierzich, Thomae Medro consulum etc.

Constituta personaliter magnifica domina Catherina de Ruszocice, magnifici olim domini Nicolai Ruszoczky castellani Biechowiensis filia, magnifici vero olim domini Gregorii Krethkowski palatini Brzestensis relicta vidua, sana mente ac libera per omnia existens, habens circa se nobilem Joannem Gorynsky tutorem ad actum presentem assumptum, palam, publice, libere et per expressum recognovit.

Quia omni meliori modo, via, forma, styllo, quibus de iure et consuetudine melius et efficatius potuit et debuit, fecit, constitutus [!] et solenniter ordinavit in suum verum et legittimum plenipotentem ultimum scabinum civitatis Posnaniensis in judicio bannito ordinario civitatis eiusdem protunc sedentem, cuius hic nomen et cognomen vult habere expressum,

ad resignationem juridicam, perpetuam et irrevocabilem sortis suae heraeditariae et quovis modo se concernentis domus et eius attinentiarum in anteurbio Posnaniensi inter claustrum monialium ordinis sancti Francisci ex una et Jacobi Kostrzewa cantrifusoris hortum ex altera partium [!] sitis [!!] in eodem judicio bannito ordinario civitatis praedictae monialibus in dicto claustro ordinis sancti Francisci nunc et pro tempore existentibus faciendum, cum omni iure, dominio et proprietate sortis praedictae suae eiusdem domus, nihil pro se et successoribus suis ibidem reservando [s. 88], ita late et circumferentialiter, prout ea sors hereditaria et quovis alio modo se concernens domus et eius attinentiarum se extendit, et prout eandem ipsamet habuit, tenuit et possedit,

tum ad alia circa praemissa agendi, gerendi et constituendi, quae usus et styllus fori illius postulare videbitur in forma sufficientissima, promittens ea omnia quae per dictum plenipotentem suum in praemissis acta, gesta et constituta fuerint, rata et grata se esse habitura perpetuo.

Similiter ad hoc ipsum offitium anno, die quibus supra constitutus personaliter magnificus dominus Stanislaus Ruszocky castellanus Szathecensis [!], magnifici olim Nicolai Russoczky filius, sanus ac liber per omnia existens palam, publice, libere et per expressum recognovit.

Quia omni meliori modo, via, forma, styllo, quibus de iure et consuetudine melius et efficatius potuit et debuit, fecit, constituit et solenniter ordinavit in suum verum et legittimum plenipotentem ultimum scabinum civitatis Posnaniensis in iudicio bannito ordinario civitatis eiusdem protunc sedentem, cuius hic nomen et cognomen vult habere expressum,

ad resignationem juridicam, perpetuam et irrevocabilem sortis suae heraeditariae et quovis alio modo se concernentis domus et eius attinentiarum in anteurbio Posnaniensi inter claustrum monialium ordinis sancti Francisci ex una et Jacobi Kostrzewa cantrifusoris hortum ex altera partium [!] sitis [!!] in eodem judicio bannito ordinario civitatis praedictae monialibus in dicto claustro ordinis [s. 89] sancti Francisci nunc et pro tempore existentibus faciendum, cum omni iure, dominio et proprietate sortis praedictae suae eiusdem domus, nihil pro se et successoribus suis ibidem reservando, ita late et circumferentialiter, prout ea sors hereditaria et quovis modo se concernens domus praedictae et eius attinentiarum se extendit, et prout eam ipsemet habuit, tenuit et possedit,

tum alia circa praemissa agendi, gerendi et constituendi, quae usus et styllus fori illius postulare videbitur in forma sufficientissima, promittens ea omnia quae per dictum plenipotentem suum in praemissis acta, gesta et constituta fuerint, rata et grata se esse habiturum perpetuo.

Praesentibus nobilibus Stanislao Woliczky, Jacobo Przepełkowsky, Wenceslao Komorniczky et aliis quam plurimis fide dignis.

Or.: Kazimierz Biskupi radziecka, 1588-1620, indukta, AGAD sygn. 1, s. 87-89.

MD. Katarzyna z Rusocic wd. po Grzegorzu Kretkowskim wojewodzie brzeskim oraz MD. Stanisław Rusocki kasztelan santocki, córka i syn MD. olim Mikołaja Rusockiego kasztelana biechowskiego, wybierają na swego plenipotenta najstarszego ławnika natenczas zasiadającego w sądzie miasta Poznania. Plenipotencja uprawnia do wieczystego powzdania przed sądem gajonym poznańskim działów dziedzicznych ich domu wraz z przyległościami klasztorowi franciszkanek w Poznaniu na przedmieściu. Dom stoi z jednej strony w sąsiedztwie tegoż klasztoru, z drugiej strony przy ogrodzie Jakuba Kostrzewy konwisarza (cantrifusor).

1582 Sulimowska Stanisławsk. resgnt

Judicium magnum ordinarium die postera festi sanctorum Apostolorum Simoni et Judae [29 X] simul cum suo particulari judicio ex transpositione ipsius judicii magni de die sua feria sexta post festum sancti Michaelis Archangeli proxima [5 X], in quam de consuetudine loci et civitatis huius deveniebat, idque propter festum Hedvigis sanctae et electae [15 X] in eandem feriam sextam ex correctione calendarii per sanctissimum dominum dominum papam Gregorium XIII facta interveniens bannitum et celebratum per spectabiles viros: Albertum chaldeatorem subdelegatum, Vincentium sartorem, Mathiam Przibelo, Paulum Krupka cives et scabinos juratos Calisienses anni praesentis 1582 officio suo praesidentes. [s. 117]

Sulimowska Stanisławskiemu resignat

Coram judicio magno bannito personaliter comparens famatus Joannes Chrzan civis Calisiensis tanquam plenipotens nobilium Barbarae Sulimowska et Alberti Sulimowski, nobilis olim Nicolai Sulimowski viduae atque filii relictorum, de cuius plenipotentiae munere ex actis officii advocatialis Calisiensis judicio indubiam fecit fidem, eodemque mandatario nomine sanus per omnia existens sponte in perpetuum resignavit et actu praesenti resignat eorundem principalium suorum domum propriam, iacentem hic Calisiae in platea Thorunensi penes domos Alberti ferrifabri et olim Andreae sutoris haeredum civium Calisiensium per contiguitatem partibus ab utrisque, pro marcis sexaginta quinque numeri et monetae Polonicalis, quamque marcam per grossos quadraginta octo numerando, venditam,

cum omni jure, dominio et proprietate, ita late, longe et circumferentialiter prout in suis metis ab antiquo constitit atque etiamnunc consistit, et quemadmodum eandem ipsi principales sui habuerunt et tenuerunt in posessione sua, nihil juris, dominii et proprietatis pro iisdem principalibus atque eorum successoribus ibidem prorsum reservando et relinquendo,

famato Laurentio Stanisławski civi Calisiensi et praefatae domus emptori, per ipsum atque successores eius omnes legittimos eandem domum in posessionem suam accipiendi, habendi, tenendi, vendendi, donandi et pro libitu suo in usus quosvis vel quocunque modo convertendi.

Recognoscens insuper idem plenipotens dictos principales suos ab eodem emptore domus percepisse marcas triginta peccuniae primae de summa principali rathae, de quibus eundem in contractu de praemissis inter eos inito quietaverunt atque nunc quietant in perpetuum.

Quam resignationem et quietationem praefatus Laurentius Stanisławski pro grato et rato suscepit libroque praesenti conscribi fecit. Actum ut supra.

Or.: Kalisz wójtowska, Liber resignationum, reformationum etc., 1578-1619, indukta, APP sygn. 45, s. 116-117.

Barbara Sulimowska wd. po N. Mikołaju Sulimowskim oraz Wojciech syn tegoż sprzedają dom swój w Kaliszu przy ul. Toruńskiej stojący przy domach Wojciecha kowala i dziedziców Andrzeja szewca, za 65 grzywien, Wawrzyńcowi Stanisławskiemu mieszczaninowi kaliskiemu.

Zapis zawiera wzmiankę o rychłym przyjęciu przez Kalisz kalendarza gregoriańskiego. Sąd miejski sprawowano tu zwyczajowo w piątek po świętym Michale, który w 1582 roku przypadł 5 października (wg starego kalendarza). Ponieważ wskutek reformy kalendarza po 4 października (czwartek) nastąpił od razu piątek 15 października, z uwagi na przypadające tego dnia święto św. Jadwigi przesunięto obrady sądu na dzień po śś. Szymonie i Judzie tj. 29 października.

Jako subdelegat w sądzie zasiadł Wojciech kotlarz (chaldeator).

1579 Dom9 Mąndremu resignat2

Iudicium particulare bannitum ordinarium feria sexta ante festum sanctae Margarethae proxima [10 VII] anno Domini millesimo quingentesimo septuagesimo nono celebratum. [s. 26]

Domus Mąndremu resignatur

Coram judicio particulari bannito ordinario civitatis Calissiensis constitutus personaliter famatus Laurentius Suchorsky aurifaber civis Calissiensis tanquam plenipotens mandatarius honorabilis Simonis mansionarii Sochaczewiensis et honesti Jacobi fabriferrarii de Strikow famati olim Joannis Gretha civis Calissiensis fratrum germanorum et successorum legittimorum, nec non honesti Stanislai Fistek de Strikow, honestae Catherinae supranominatorum fratrum sororis germanae, uxoris vero suae legittimae, nomine agentibus, de quorum mandato sufficienti ex actis advocatialibus Calissiensibus deprompto judicio praesenti indubiam fecit fidem, eodemque munere mandatario sanus ac liber per omnia existens non compulsus, nec coactus, sed sponte et libere, vigore contractus per eosdem venditores et emptorem inferius nominatum ad acta advocatialia Calissiensia producti et inscripti,

resignavit domum eorundem principalium suorum in Judaica platea, inter Lasky pellionis et perfidi Isaac Szieradzky domos vicinaliter sitam, cum omni jure, dominio et proprietate, ita late, longe et circumferentialiter prout in metis limitibusque suis ab antiquo consistit et quemadmodum ad eos iure naturalis successionis post obitum olim praefatum Joannem Greta fratrem eorum germanum devoluta est, nihil iuris, dominii et proprietatis eisdem principalibus suis vel eorum successoribus ibidem penitus reservando,

provido Blasio Mądry suburbano civitatis Calissiensis et eius legittimis successoribus, per eundem et eius successores in perpetuum habendi, tenendi, possidendi, utifruendi, vendendi, commutandi, dandi, donandi, alienandi et secundum arbitrium suum libere convertendi.

De cuius quidem domus plenaria et sufficienti persolutione dictus plenipotens nomine quo supra principalium suorum praefatorum eundem Blasium Mądry et eius successores quietavit quietatque actu praesenti in perpetuum.

Quae omnia praemissa idem Blasius Mądry pro rato et grato suscipiens, actis praesentibus inscribi petiit et obtinuit. Actum Calissiae ut supra.

Or.: Kalisz wójtowska, Liber resignationum, reformationum etc., 1578-1619, indukta, APP sygn. 45, s. 25-26.

Wawrzyniec Suchorski złotnik kaliski jako plenipotent sprzedaje dom spadły po śmierci Jana Grety mieszczanina kaliskiego na rodzeństwo tegoż Grety, tj.: x. Szymona mansjonarza sochaczewskiego, Jakuba kowala ze Strykowa oraz Katarzyny żony Stanisława Fistek ze Strykowa, Błażejowi Mądremu podmieszczaninowi kaliskiemu. Sam zapis kontraktu kupna-sprzedaży został uprzednio wciągnięty do akt wójtowskich kaliskich i – stosownie do ówczesnej praktyki – w akcie powzdania (przeniesienia własności, łac. resignatio), który stanowi niniejszy zapis, nie wzmiankowano postanowień kontraktu, w tym nawet ceny. Dom usytuowany w Kaliszu przy ulicy Żydowskiej, pomiędzy domami kuśnierza Laski i żyda Izaaka Sieradzkiego.

1679 Venditio binarum Domuum per Admdm Rndos Dnos

Venditio binarum domuum per admodum reverendos dominos Laurentium Pilenum canonicum in summo B. V. M. et parochum sancti Adalberti et Joannem Więckowicz canonicum quoque in summo B. M. Virginis ac praepositum ecclesiae sancti Joannis Baptistae nec non religiosum Raymundum Łącki syndicum generalem conventus Posnaniensis Ordinis Praedicatorum uti veros et legitimos executores testamenti olim admodum reverendi domini Adalberti Jachymowski admodum reverendo domino Laurentio Wieczorkowski praeposito Rydzynensi facta anno millesimo sexcentesimo septuagesimo nono, die 2da mensis Maii.	Sprzedaż dwóch domów przez przewielebnych księży: Wawrzyńca Pilenusa kanonika NMP in summo i proboszcza św. Wojciecha, Jana Więckowicza również kanonika NMP in summo oraz prepozyta kościoła św. Jana Chrzciciela, jak również pobożnego Rajmunda Łąckiego syndyka generalnego konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejów, jako rzeczywistych i prawnych wykonawców testamentu niegdy przewielebnego księdza Wojciecha Jachimowskiego, przewielebnemu księdzu Wawrzyńcowi Wieczorkowskiemu prepozytowi rydzyńskiemu, przeprowadzona roku 1679, dnia 2 maja.
Inter admodum reverendos dominos Laurentium Pilenum canonicum in summo B. M. Virginis et parochum sancti Adalberti extra moenia [s. 581] civitatis Posnaniae tum et Joannem Wienckowicz canonicum quoque in summo B. M. Virginis ac praepositum sancti Joannis Baptistae nec non religiosum Raymundum Łącki syndicum generalem conventus Posnaniensis Ordinis Praedicatorum uti vere legitime ordinatos executores testamenti olim admodum reverendi domini Adalberti Joachimowski canonici in summo B. M. Virginis praepositique Omnium Sanctorum Posnaniensis et parochi Głuszynensis ab una, et admodum reverendum dominum Laurentium Wieczorkowski praepositum Rydzynensem parte ab altera contractus initus et indubitata dispositio ac venditio binarum domuum poenes ecclesiam parochialem Rydzynensem sitarum conscripta est in eam rotham.	Pomiędzy przewielebnymi księżmi: Wawrzyńcem Pilenusem kanonikiem NMP in summo i proboszczem św. Wojciecha za murami miasta Poznania, Janem Więckowiczem również kanonikiem NMP in summo oraz prepozytem św. Jana Chrzciciela, jak również pobożnym Rajmundem Łąckim syndykiem generalnym konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejskiego jako rzeczywiście i prawnie ustanowionymi wykonawcami testamentu niegdy przewielebnego księdza Wojciecha Joachimowskiego kanonika NMP in summo i prepozyta Wszystkich Świętych w Poznaniu oraz proboszcza głuszyńskiego z jednej i przewielebnym księdzem Wawrzyńcem Wieczorkowskim prepozytem rydzyńskim z drugiej strony zawarto kontrakt i niezachwianą umowę oraz sprzedaż dwóch domów przy kościele parafialnym rydzyńskim położonych, w brzmieniu jak niżej.
Nempe volentes supra memorati admodum reverendi executores omnibus punctis et conditionibus in testamento supra nominati pie defuncti admodum reverendi Adalberti Joachimowski expressis de condigno satisfacere et explere, vendiderunt ergo bina haec aedificia cum omnibus eorum attinentiis et pertinentiis uti duo per incendium tempore belli Suetici devastata loca, uti antea in uno famati Jacobi Fulecki, in altero famati Joannis Tybel domus aborum [!] propriae steterant, quae omnia insimul pie defunctus admodum reverendus dominus Gasparus Joachymowski emit et circumsepta in unam aream convertit, prout et duo stabula adhoc spectantia, excepta domuncula parva, quam saepe nominati admodum reverendi domini Jachymowscy famato Sebastiano Grynwald et coniugi ipsius ambo testamento suo legarunt, admodum reverendo domino Laurentio Wieczorkowski praeposito Rydzynensi in et pro summa florenorum mille quadringentorum monetae currentis Polonicalium.	Mianowicie wyżej wspomniani przewielebni wykonawcy, chcąc wszystkie punkty i warunki w testamencie wyżej wzmiankowanego śp. przewielebnego Wojciecha Joachimowskiego wyrażone należycie wypełnić i uczynić im zadość, sprzedali oba te budynki wraz ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami, jako to dwa place spustoszone przez pożar w czasie wojny szwedzkiej, z których na jednym sławetnego Jakuba Fuleckiego, na drugim sławetnego Jana Tybel domy własne stały, co wszystko razem śp. przewielebny ksiądz Kasper Joachimowski kupił i ogrodziwszy w jeden plac obrócił, jak i też dwie stajnie do nich należące, wyjąwszy mały domek, który wspominani tu często przewielebni księża Jachimowscy sławetnemu Sebastianowi Grynwald i jego żonie obaj testamentem swoim legowali, przewielebnemu księdzu Wawrzyńcowi Wieczorkowskiemu prepozytowi rydzyńskiemu za sumę złotych polskich 1400 w monecie obiegowej.
Quam peccuniae summam, iuxta initum contractum et amicabilem compositionem, iam memoratus emptor persolvere obligatur in eum modum, videlicet exnunc ipso die initi contractus persolvit memoratis dominis executoribus florenos quinquaginta, iisdem pro dominica infra Ascensionem Domini [14 V] anni praesentis 1679 persoluturus est florenos centum. Anno itidem praesenti pro festo sancti Joannis Baptistae [24 VI] proxime venturo tenetur persolvere illis etiam florenos ducentos.	Którą to sumę pieniężną, podług zawartego kontraktu i ugody polubownej, wspomniany już nabywca zobowiązuje się wypłacić w ten mianowicie sposób, iż zaraz, w dzień zawarcia kontraktu, spłacił tym księżom wykonawcom złotych 50, a do niedzieli po Wniebowstąpieniu Pańskim [14 V] roku bieżącego 1679 ma im zapłacić złotych 100. Również w roku bieżącym [24 VI] na świętego Jana Chrzciciela blisko przyszłego ma im zapłacić złotych 200.
Ecclesiae vero parochiali Rydzynensi in utroque hoc fundo remanet summa originalis cum provisione retenta multisque ab annis non persoluta florenorum centum. Ecclesiae quoque Clodensi B. M. Virginis sub titulo Visitantis Elisabeth transcripti [?] sunt ex hoc fundo floreni trecenti [s. 582] et remanent apud memoratum dominum emptorem, pro quacunque restaurationis magis necessariae indigente ad placitum liberumque arbitrium illius.	Zaś dla kościoła parafialnego rydzyńskiego na obu tych gruntach zostaje suma oryginalna z prowizją zatrzymaną i od wielu lat nie płaconą złotych 100. Nadto kościołowi w Kłodzie pod wezwaniem NMP Odwiedzającej Elżbietę zapisano z tego gruntu złotych 300, które zostają u wspomnianego księdza nabywcy na wszelkie niezbędne remonty, stosownie do jego woli.
Item famato Sebestiano Grynwald et coniugi ipsius exsolvere debet florenos ducentos. Item Andreae Fulecki florenos ducentos ratione iuris connexialis [?] persolvet, ad haec bona demum pharmacopolis Lesnae quidquid praetensionis ob porrecta medicamenta in infirmitate pie defuncti admodum reverendi Gaspari Joachymowski habuerint, persolvere debet, uti et nonnullis hominibus in Dąmbecz villa existentibus, qui varia in his bonis debita, ut requirant, habent, omni pacabili exsolutione satisfacere praesentis contractus authoritate obstringitur.	Do tego sławetnemu Sebastianowi Grynwald i jego żonie wypłacić ma złotych 200. Nadto Andrzejowi Fuleckiemu ma wypłacić złotych 200 ze względu na prawo [...] w razie [?] jakichś pretensji do tych dóbr aptekarza leszczyńskiego co do lekarstw podanych w chorobie śp. przewielebnemu Kasprowi Jachimowskiemu. Podobnie mocą niniejszego kontraktu zobowiązuje się [nabywcę], by pewnych ludzi ze wsi Dąbcze, którzy – jak twierdzą – mają na tych dobrach zapisane różne długi, wszelką możliwą spłatą zaspokoił.
Qui contractus, ut in omnibus suis clausulis, articulis, ligamentis et nexibus suum etiam haberet valorem et pars una alteri sub vadio mille quadringentorum florenorum contractum hunc servaret, maioris roboris ergo supra memorati admodum reverendi domini executores una cum admodum reverendo domino emptore horum bonorum propriis subscripserunt se manibus sub actu ut supra.	Aby zaś kontrakt ten we wszystkich swoich zastrzeżeniach, punktach, ograniczeniach i zobowiązaniach zachował ważność, a jedna strona wobec drugiej postanowień kontraktu pod zakładem 1400 złotych dotrzymała, dla większej powagi wzwyż pomienieni przewielebni księża wykonawcy wraz z przewielebnym księdzem nabywcą tych dóbr własnymi podpisali się rękoma pod aktem jak wyżej.
(-) Laurentius Pilenus ecclesiarum B. M. Virginis in summo Posnaniae canonicus ac parochialis sancti Adalberti parochus, mp. (-) Joannes Więckowicz canonicus B. M. in summo Posnaniae et sancti Joannis Baptistae ecclesiarum praepositus, mp. (-) Xiądz Raymund Lącki syndik generalny konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodzieyskiego, mp.	(-) Wawrzyniec Pilenus, kościołów: NMP in summo w Poznaniu kanonik, a parafialnego św. Wojciecha proboszcz, ręką własną. (-) Jan Więckowicz kanonik kościoła NMP in summo w Poznaniu i prepozyt kościoła św. Jana Chrzciciela, ręką własną. (-) Ksiądz Rajmund Lącki syndyk generalny konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejskiego, ręką własną.

Or.: Akta miasta Rydzyna, Acta causarum civium..., 1641-1714, indukta, sygn. I 47, s. 580-582.

Uw.: Wpis oblatowano w księdze wójtowskiej pod rokiem 1689.

1627 Zaprzedanie y wzdanie domu z mielcuchem Fellerowi przes Iego Mosci Xiędza Kanonika przes Urząd Radziecki y spitalne Ducha Swiętego

Judicium opportune bannitum celebratum per famatos Ioannem Gładisz advocatum Grodziscensem, Stephanum Pharmacopolam, Andream Socha, Gregorium Gugiełka et Gasparum Sikie scabinos, 20 Novembris anno 1627.¹

Zaprzedanie y wzdanie² domu z mielcuchem Fellerowi przes Iego Mosci Xiędza Kanonika przes Urząd Radziecki y spitalne Ducha Swiętego.

Przed tymze sądem potrzebnie ukupionym stanąwszy oblicznie Jego Mosc Xiądz Wociech Trach Gninski canonik poznanski, proboszcz koszminski, plebąn grodziski y sławny urząd radziecki miasta Grodziska pospołu z panem Łukaszem Kosnym, Janęm Baryczką y Andrzeiem Torzikięm, szpitalnemi³ Ducha Swietego, sani per omnia existentes publice ac per expressum⁴ dobrowolnie i unanimiter⁵ wszyscy zobopolnie zeznali, Jego Mosc X. Kanonik iako supremus tutor⁶, a cisz panowie iako opiekuni szpitala Ducha Swiętego.

Iż oni zaprzedali y sądownie na wiecznosc powzdali dom z mielcuchem po nieboszczycey Annie Osiadły pozostały, ze wszytkim prawem, panstwem, własnoscią y prziległosciami ich y co tam iest gozdzięm przywito y co wicią przywito, stoiące na ulicey Koscinski⁷ w sąsiectwie między domami Wociecha Ciasta y Jąna Kretka, dobra swe własne przes decret Jego Mosci X. officiala poznanskiego względem testamentu y praelegatt⁸ niebosczyce Anney Osiadły sobie przysądzone, dobra wolne, ita late et circumferentialiter prout eadem bona cum suis adiacentiis in suis metis et limitibus ab antiquo consistunt dislimitata, cum omni iure, dominio, proprietate ac titulo haereditario, nec non cum utilitatibus et fructibus, censibus ac redditibus ex iisdem bonis provenientibus⁹, ex nunc in realem et [s. 49] effectualem intromissionem pacificamque ac aeternam utriusque possessionem¹⁰ ku trzymaniu, uzywaniu, daniu, darowaniu, zaprzedaniu, zafrymarczeniu¹¹ beneplacitamque de iisdem bonis dispositionem¹², nic tam na się ani successory swe¹³ prawa zadnego nie zostawuiąncz,

uczciwemu Jąnowi Fellerowi mieszczaninowi grodziskiemu y potomkom iego, za summę złotych dziewiącisett y pięcdziesiątt polskich, względem ktorey summey mianowaney omięniony kupiciel dał przedawcom swym wyzy mianowanym¹⁴ złotych czterzysta polskich, sktorych go panowie przedawcy quietowali¹⁵. Ostatek kupiciel przodrzeczony¹⁶ ma takowym sposobem wypłacac: na swiety Jąn Krzciciel blisko przyszły¹⁷ złotych trzysta, ostatnią y trzecią ratę złotych dwiescie y pięcdziesiątt na swiętą Jadwigę in anno subsequenti¹⁸ 1628 ma połozycz, za czym quit generalny z istotney¹⁹ zapłaty od panow przedawcow swych ma otrzymać.

Y zapisuią panowie przedawcy mianowani kupicielowi swemu przodrzeczonemu warunek y evictią dostateczną²⁰ względem tego domu y mielcucha, obiecuiąncz go y potomki iego ab omnibus et singulis omnium et singularum personarum tam spiritualium quam secularium, cuiuscunque status, sexus et conditionis illae existant, impedimentis juridicis occasione quarumcunque rerum in quodcunque officium et judicium introductis et in posterum emergendis, coram quovis judicio et officio tueri, evincere, eliberare ac indemnem reddere²¹, ad primam mutuam resignationem successoribusque suis id oneris nempe evictionis ab invicem intercedentis [?] subeundam [?] imponendo [?]²².

Y obiecały sobie stronie obiedwie tęn contract tak w cale²³ iako w częsci spolnie in omnibus punctis et clausulis, articulis conditionibusque²⁴ mocnie i irrevocabiliter²⁵ trzymac²⁶ y wykonac, pod przepadkięm rowney summey rato, pacto firmoque contractu sub vadio supra vallato permanentibus²⁷.

Ktore zaprzedanie y wzdanie przes sąd ninieiszy są umocnione y utwierdzone miec moc czasy wiecznemi de forma iuris plenissima²⁸. Super quo arrha iuri soluta²⁹.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 48-49

Sąd wójtowski zbierał się:
a) trzy razy do roku jako sąd wielki (iudicium magnum bannitum, sąd wielki zagajony) z udziałem przedstawiciela dziedzica lub dzierżawcy miasta,
b) częściej jako sąd powiatkowy (iudicium particulare bannitum) lub:
c) zwoływany na żądanie stron sąd potrzebny (iudicium opportune bannitum, iudicium emptum opportune bannitum, sąd z potrzeby ukupiony, sąd potrzebnie ukupiony).

Wpisy spraw rozpatrywanych przez sąd wójtowski poprzedzała wykaligrafowana metryczka posiedzenia sądu, określająca jego rodzaj, podająca skład oraz datę posiedzenia. Niniejszy kontrakt sprzedaży został poprzedzony właśnie taką metryczką, którą przytaczam w całości. Sąd wzmiankowano też w intytulacyjnej części aktu, zwykle go rozpoczynającej.

¹ Sąd z potrzeby gajony, sprawowany przez sławetnych Jana Gładysza wójta grodziskiego, Stefana aptekarza, Andrzeja Sochę, Grzegorza Gugiełkę i Kaspra Sikie, ławników, 20 listopada roku 1627.

² wzdanie, powzdanie (łac. resignatio) – akt przeniesienia własności.

³ ekonomowie kościoła szpitalnego.

⁴ sani per omnia existentes publice ac per expressum – będący w pełni zdrowia, publicznie i wyraźnie.

⁵ unanimiter – jednomyślnie.

⁶ supremus tutor – najwyższy opiekun prawny.

⁷ Kościańskiej.

⁸ praelegata (z łac.) – zapisy dodatkowe obok spadku.

⁹ tak wzdłuż i wokół jak dobra te wraz z przyległościami w swoich granicach i przecznicach od dawna ograniczone pozostają, wraz z wszelkim prawem, władztwem, własnością i tytułem dziedzicznym, jak również z pożytkami i dochodami, czynszami i korzyściami, które te dobra przynoszą.

¹⁰ dopuszczając odtąd rzeczywistą i skuteczną intromisję (wwiązanie, sądowe wprowadzenie w posiadanie) oraz nienaruszone i wieczyste obojga (tj. domu i mielcucha) posiadanie.

¹¹ ku trzymaniu, uzywaniu, daniu, darowaniu, zaprzedaniu, zafrymarczeniu – kalka łacińskiej formuły z kontraktów sprzedaży: tenendi, utifruendi, dandi, donandi, vendendi, comutandi (frymark – zamiana dóbr).
¹² beneplacitamque de iisdem bonis dispositionem – oraz swobodę w dysponowaniu tymi dobrami.

¹³ na swoich spadkobierców.

¹⁴ wspomniani.

¹⁵ kwitowali (z łac. quietatio).

¹⁶ przodrzeczony, przerzeczony – wyżej wymieniony.

¹⁷ blisko przyszły – najbliższy (przy terminach).

¹⁸ in anno subsequenti – w przyszłym roku.

¹⁹ faktycznej (łac. realis).

²⁰ warunek i ewikcja (łac. evictio) – synonimy oznaczające zaręczenie za pewność nabycia dobra. Znów kalka z łaciny: evictionem sufficientem (dostateczną ewikcję).

²¹ od wszystkich i poszczególnych przeszkód prawnych wnoszonych przez jakiekolwiek osoby duchowne czy świeckie, jakiegobądź stanu, płci czy położenia, w jakichkolwiek sprawach, w jakimkolwiek sądzie czy urzędzie, wnoszonych teraz czy takich, które w przyszłości się pokażą, przed każdym sądem i urzędem bronić, wybawiać, ratować i uwalniać od roszczeń.

²² zobowiązując się [?] do wzajemnego świadczenia [?] sobie ewikcji aż do pierwszego wzajemnego przeniesienia własności [przez nich czy] ich spadkobierców.

²³ w cale – w całości.

²⁴ in omnibus punctis et clausulis, articulis conditionibusque – we wszystkich punktach, klauzulach, artykułach i warunkach.

²⁵ irrevocabiliter – nieodwołalnie.

²⁶ przestrzegać.

²⁷ rato, pacto firmoque contractu sub vadio supra vallato permanentibus – przy zachowaniu [?] kontraktu jako ustalonego, umówionego i potwierdzonego pod zakładem wyżej zagwarantowanym; por. formuła rato pacto manente.

²⁸ de forma iuris plenissima – ściśle według prawa.

²⁹ Super quo arrha iuri soluta. – Od czego zapłacono sądowi pamiętne.

1604 Quietatio per Famatum Ulricum Guldenstein Bombardarium

Quietatio per Famatum Ulricum Guldenstein Bombardarium Civem Costensem, et Honestam Margaretam coniugem eius legitimam, Famato Alberto Baiąnik facta

Coram Judicio particulari bannito, Spectabilis Dni Martini Lipinski Advocati, caeterorumque scabinorum iuratorum in eodem Judicio residentium. Personaliter comparentes Famati Bartholomaeus Dębosz et Simon Copia, sartores, civesque Grodiscenses, obtulerunt in manibus suis Quietationem, ex Actis Civitatis Costensis extractam, quam Actis nostris Advocatialibus ingrossari petierunt, Cuius quidem Quietationis de verbo ad verbum talis est ut sequitur series.

„Coram Spectabili Consulatu Civitatis Costensis, Comparentes personaliter Famatus Ulricus Guldenstein Bombardarius Civis Costensi et Honesta Margaretha coniunx illius legittima, sani ac liberi per omnia existentes, non compulsi nec coacti, sed sponte libere palam, ac per expressum recognoverunt, sibi satis factum esse de tota et integra persolutione domus in Civitate Grodzisko inter certas vicinitates situatae, per Honestum Albertum Baiąnik civem Grodiscensem apud illos empta videlicet pro summa centum Marcarum peccuniarum Polonicalium, quamlibet in marcam quadraginta octo grossos computando. De qua quidem totali solutione domus praefatae per eundem Albertum Baiąnik civem Grodiscensem emptae, supra nominati coniuges eundem Albertum Baiąnik civem Grodiscensem et eius successores quiettaverunt, liberumque una cum successoribus suis miserunt temporibus perpetuis.

Actum sabbato ante festum S. Margarethae proximo anno Dni millesimo sexcentesimo quarto.”

Źródło: Grodzisk Wlkp., Liber Actionum Scabinalium 1594-1609, sygn. 1529, s. 420

Ulryk Guldenstein, rusznikarz z Kościana, kwituje Wojciecha Baiąnika (Bajonika?), mieszczanina grodziskiego, ze 100 grzywien za sprzedany mu dom w Grodzisku Wlkp.

Kwitacja zapisana przed urzędem radzieckim w Kościanie, po 2 miesiącach oblatowana w księdze wójtowskiej w Grodzisku.

1671 Obligatur Famatus Andreas Turkan Mariannae Skałeckiey

Obligatur Famatus Andreas Turkan Mariannae Skałeckiey

Actum Feria Secunda post Dominicam Quadragesimalem Oculi proxima 1671

Coram Officio Consulari Gostinensi ac in praesentia Famatorum Martini Gospodarek Proconsulis, Joannis Lokiewicz, Dominici Snuglewicz, Valentini Kobuszewski Consulum, personaliter comparens Famatus Andreas Turkan Advocatus Gostinensis recognovit.

Quia debet et tenetur Summam florenorum Centum numeri ac monetae Polonicalis Honestae Mariannae Skałeckiey olim Spectabilis ac Famati Procopi Skałecki et Sabinae Coniugum Civium Posnaniensium Filiae, Honesti Stanislai Rzepkowicz Consorti ex Paterna Divisione concernentem seu servientem, a qua Summa supra memorata (?) Famatus Andreas Turkan tenebitur et erit adstrictus Censum seu Provisionem dare florenorum octo quotannis usque ad persolutionem realem Summae praetactae ab Actu praesenti, quam Summam in omnibus Bonis suis eidem Mariannae obligat et assecurat circa Gostin habitis et habendis, penes quam obligationem assistentiam eidem Mariannae praebuit Famatus Jacobus Cytacki in absentia Mariti sui. Quod autem attinet Calculationem inter eundem Mariannam Skałecka et supra memoratum Andream Turkan sub Actu Feria Quinta post Festum S. Martini Episcopi et Confessoris Anno 1666 factam et in Consularibus Actis existentem id totum approbat et confirmat et ex eadem Summa in Calculo specificata supra memoratum Andream Turkan eiusque Consortem sororem suam eorumque Successores quietat et Sortem suam in praedicta Domo lapidea in Circulo Fori Posnaniensis resignat, Intromissionemque omni meliori modo, Jure, forma et styllo concessit prout concedit actum per praesentem temporibus perpetuis, nihil pro se suisque Successoribus reservando seu excipiendo. Quod maioris roboris ergo ad Acta susceptum est.

Źródło: Gostyń, „Acta proconsule...” 1636-1677, czystopis, sygn. I/22, s. 375

Turkan winien jest Uczciwej Mariannie Skałeckiej, córce niegdy Zacnie Sławetnego Prokopa Skałeckiego i Sabiny małżonków obywateli poznańskich, a obecnie małżonce Stanisława Rzepkowicza, 100 złp. z ojcowizny, którą to sumę zabezpiecza na dobrach swoich „około Gostynia”. Od sumy wspomnianej Turkan ma płacić czynsz roczny 8 złp., póki długu nie spłaci. Co zaś się tyczy kalkulacji pomiędzy tymiż Turkanem i Skałecką, oblatowanej w aktach radzieckich w czwartek po św. Marcinie 1666 roku (na s. 325 tejże księgi), Marianna Skałecka [=odtąd domyślny, ukryty podmiot zdania dokumentu] ją zatwierdza, z sumy w niej wspomnianej Turkana i jego żonę a swoją siostrę oraz ich następców kwituje, ponadto rezygnuje (= odstępuje bądź sprzedaje) dział swój we „wspomnianej” (ciekawe gdzie, bo na pewno nie w kalkulacji) kamienicy w Rynku poznańskim.

Z powodu nieobecności męża Marianny, przy akcie powyższego zobowiązania asystował jej Sławetny Jakub Cytacki.

1778 Honestus Franciscus Dytrych Franciscum Lange Ministrum Justitiae Grodziscensem de omnibus praetensionibus Quietat

* * *

[Actum Grodzisci Feria Secunda in Crastino Festi Transfigurationis Christi Domini Die scilicet 7ma Mensis Augusti Anno Domini 1775]

Hnstus Franciscus Otto Minister Justitiae Honesto Francisco Lange itidem Ministro Justitiae Domum suam a Rybackich, et Fundum a Civitate coempto Resignat

Przed Sądem Zacnie Sławetnego Andrzeja Chrząnskiego Woyta Grodziskiego y Ławicą Jego Przysięzną z potrzeby zagajonym tudziesz Xięgami ninieyszemi Woytowskiemi Grodziskiemi osobiscie stanąwszy Uczciwi Franciszek Otto Mistrz y Eleonora z Akiermanow Małzonkowie zdrowi na ciele y umysle będąc jawnie jasnie y dobrowolnie zeznali iakoz Aktem ninieyszym zeznaią.

Iz Oni maiąc Dobra swoie tu w Grodzisku przez siebie ukupione iako to nayprzod Grunt ab antiquo do Miasta nalezący od tegoz Miasta Grodziska za własnosc y Dziedzicznym prawem nabyty y drugi Grunt z Domostwem od Sławetnych Rybackich z ogrodkiem małym po Sąsiedztwie pierwszego Gruntu ziedney y Gruntu Sławetnego Zygmunta Szymanskiego obydwa przed Xięgami ninieyszemi Feria 5ta ante Festum Sae Margarethae Virginis et Martyris proximo Die scilicet 11ma Mensis Julii Anno Domini 1771mo sobie rezygnowane w Ulicy Kaciey lezące teraz w iedno złączone, Te tedy Dobra iako wsobie są wymierzone y wyograniczone ze wszystkim Prawem Panstwem własnoscią y tytułem Dziedzicznym nic tam juz sobie ani Sukcessorom swoim nie zostawuiąc ani rezerwuiąc ale toz całe y zupełne Prawo na nizey pomienionych Kupicielow Małzonkow zlewaiąc y transfunduiąc daią daruią ustępuią zaprzedaią y rezygnuią Uczciwym Franciszkowi Lange Mistrzowi y Joannie Maryannie z Dytrychow Małzonkom y Ich Sukcessorom na wiecznosc Ato za Summę Złotych Polskim Tysiąc Osmset Kazdy Złoty po groszy Trzydziesci licząc y komputuiąc rzetelnie odliczonych y do Rąk swoich odebranych z ktorych iak naysolenniey y iak naydostateczniey pomienieni Rekognoscenci pomnienionych Kupicielow Małzonkow y Ich Sukcessorow zakwitowali iakoz Aktem ninieyszym kwituią wiecznemi czasy, Zeznawaiąc ze juz nic a nic od tychze Kupicielow dopominac się będą co by im ztego Domu y Gruntu im zaprzedanych zostawac na potym albo nalezec miało, Daiąc y pozwalaiąc tymze Kupicielom Małzonkom do tych Gruntow y Domu wolney Intromissyi y Posessyi tak dalece zeim juz wolno będzie z temi Dobrami iako swemi własnemi sobie poczynac dac darowac zaprzedac /: nie komu iednak inszemu tylko Mistrzowi :/ y na iak naylepszy swoy y Sukcessorow swoich obrocic pozytek.

Ktora to Rezygnacya y w niey opisane kondycye przez Urząd Woytowski Grodziski approbowana iest habere habere vim et robur perpetuae firmitatis. Na którą to Rezygnacyą etc. Rekognoscenci podpisuią się.

(-) Johan Franß Otto und Mein Ner (?) Fraun Elleonora Ihren Nahmen

[Procentu na JWDwor oddał Franz Otto #10]

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 310

* * *

Actum Grodzisci Feria Quarta post Festum Sanctae Hedvigis Viduae Electae Die scilicet 18va Mensis Octobris Anno Domini 1775to

Hnstus Franciscus Lange Minister Justitiae Hnsto Francisco Otto itidem Ministro Justitiae Summam Centum Decem Rejstalarorum ex Provisione Quinque a Cento in Bonis suis inscribit eandem Summam pro imminentibus Festis Nativitate Christi Domini Soluturum se offert.

Do Urzędu y Xiąg ninieyszych Woytowskich Grodziskich osobiscie przyszedłszy Uczciwy Franciszek Lange Mistrz Grodziski zdrowy na Ciele y umysle będąc jawnie jasnie y dobrowolnie zeznał jakoz aktem ninieyszym zeznaie.

Iz on wziąwszy pozyczanym sposobem od Uczciwego Franciszka Otto przed tym Mistrza Grodziskiego a teraz w Miescie Szprutau w Brandeburgii zostaiącego Summę 110 Talarow Kazdy Talar po Złotych Polskich 6 rachuiąc, z Prowizyi po pięc od Sta na Rok, ktorą na przyszłe Swięta Bozego Narodzenia w Roku teraznieyszym wraz y z prowizyą bez wszelkiey kontradykcyi y zwłoki nie tylko oddac assekuruie się, ale dla gruntownieyszego ubespieczenia y obwarowania tęz Summę na Dobrach swoich w Grodzisku mianych y od tegoz Franciszka Otto nie dawno okupionych waruie y zapisuie hac sua personali Recognitione ad praemissa mediante.

Quam quidem Inscriptionem Honestus Franciscus Otto personaliter comparens majoris roboris ac Securitatis gratia petiit ad Acta praesentia suscipi. Quod et obtinuit Ubi in continenti suprascriptus Recognoscens super hanc Inscriptionem se subscripsit idque idiomate Germanice.

(-) Franciscus Lange Scharf- und Nachrichter

[Cassata haec Transactio Transactione die 19na 9bris 1776to]

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 321

* * *

Actum Grodzisci Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima die scilicet 9na Mensis Maji Anno Domini 1776to

Hnstus Langa Minister Justitiae Grodziscensis Summam 100. Thalerorum Hnsto Dytrych in Bonis suis inscribit

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia et Scabinalia Civitatis Grodzisk personaliter veniens Honestus Franciscus Langa Minister Justitiae Civitatis Grodziscensis sanus mente corporeque existens recognovit.

Quia ipse de Manibus Honesti Francisci Dytrych Ministri Justitiae de Civitate Goray in Silesia sita Vitrici sui Summam 100 Talerorum Pruthenicorum, quemlibet Talerum Sex Florenis Polonicalibus computando et aestimando, in rem et necessitatem suam in Anno immediate praeterito 1775to sibi concreditam tulit levavit numeravit et in effectu ad se recepit, Eandemque Summam 100 Talerorum Pruthenicorum ad se receptam securitatis Causa in Bonis suis hic Grodzisci existentibus et per se a Honesto Francisco Otto Antecedaneo Ministro Justitiae Grodziscensi coemptis ex Provisione Annua Quinque Talerorum a Cento inscribit demonstrat et assecurat, Solutionem Provisionis usque ad Levationem totalis Summae quolibet Anno declarando.

Quam quidem Inscriptionem Honestus Franciscus Dytrych personaliter comparens petiit ad Acta praesentia suscipi et ingrossari, quod prout Juris et Styli est obtinuit. Ubi in continenti suprascriptus Recognoscens super eandem Inscriptionem Summae 100 Talerorum in Bonis suis se subscripsit de tenore tali.

(-) Franciscus Lange, Scharf- und Nachrichter

[Cassata haec Transactio Transactione die 19. Mensis 9bris 1776to]

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 362

* * *

[Actum Grodzisci Feria Tertia ante Festum Sanctae Catharinae Virginis et Martyris die scilicet 19na Mensis Novembris Anno Domini 1776to]

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Civitatis Grodzisk personaliter veniens Honestus Franciscus Lange Minister Justitiae Grodziscensis sanus mente corporeque existens palam sponte libere verbisque expressis ac benevole suo ac Honestae Joannae Mariae de Dytrychy Consortis suae, pro cujus ratihabitione cavet nomine recognovit.

Quia Ipse licetsi Summam 100 Talerorum Pruthenicorum Honesto Francisco Dytrych Ministro Justitiae de Civitate Goray vitrico suo obligaverat eandemque in Bonis suis coram Actis praesentibus Feria 5ta post Dominicam Cantate proxima die scilicet 9na Mensis Maji Anno praesente inscripserat, quoniam autem is idem Honestus Franciscus Dytrych restantem Summam Honesto Francisco Otto itidem coram Actis praesentibus Feria 4ta post Festum Sanctae Hedvigis Viduae Electae proxima die scilicet 18va Mensis 8bris Anno immediate praeterito 1775to per se Recognoscentem inscriptam /: prout binae Quietationes Ejusdem Francisci Otto testantur :/ exolvit, proinde cassatis his binis obligationibus et Inscriptionibus Summam 182 Talerorum Pruthenicorum, quemlibet Talerum 6 florenis Polonicalibus numerando, Honesto Francisco Dytrych Vitrico suo juxta Calculationem inter se factam provenire declarat, Eandemque Summam majoris roboris ac securitatis gratia in Bonis suis hic Grodzisci habentibus locat demonstrat assecurat obligat et inscribit, Solutionem Provisionis per quinque a Cento quolibet Anno usque ad levationem totalis Summae promittendo et assecurando hac sua personali Recognitione ad praemissa mediante.

Quam quidem Inscriptionem Summae 182. Thalerorum Honestus Franciscus Dytrych personaliter comparens petiit ad Acta praesentia suscipi et ingrossari, quod quoniam acta nemini deneganda veniunt obtinuit, obtinetque praesentibus. Ubi in Continenti suprascriptus Recognoscens super hanc Inscriptionem se subscripsit de tenore tali.

(-) Franciscus Lange, Scharfrichter

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 401

* * *

Actum Grodzisci Feria Sexta in Crastino Festi Sacratissimi Corporis Christi Domini die scilicet 30. Mensis Maji Anno Domini 1777mo

Inter Honestos Dytrych et Lange Ministros Justitiae Decretum

Inter Honestum Franciscum Dytrych Ministrum Justitiae de Civitate Gurau in Silesia sita Actorem ab una, ----- et Honestum Franciscum Lange itidem Ministrem Justitiae de Civitate Grodzisk occasione Summae 182 Thalerorum Pruthenicorum quemlibet Thalerum Sex Florenis Polonicalibus numerando una cum Provisionibus Actori juxta Inscriptionem coram Actis Advocatialibus Grodziscensibus Feria Tertia ante Festum Sanctae Catharinae Virginis et Martyris proxima Die scilicet Decima Nona Mensis Novembris Anno immediate praeterito Millesimo Septingentesimo Septuagesimo Sexto per Honestum Lange recognitam provenientis Ejusdemque Summae uti in emptionem Bonorum hic Grodzisci per Eundem Honestum Lange ab Actore concreditae et vigore praefatae Inscriptionis in iisdem Bonis locatae, solutionis damnorum ac Litis expensarum tum Itinerum multoties respectu recuperandae ejusdem Summae ad Civitatem Grodzisk erogatae refusionis Citatum ab altera, ----- Partibus per se personaliter comparentibus.

In termino hodierno Honestus Franciscus Dytrych Actor posita Inscriptione praenominatae Summae 182 Pruthenicorum sibi Actori per Citatum in Bonis suis ex provisione Annua recognitae et in pretium Bonorum assumptae Eundem Citatum non tantum ad solutionem ejusdem Summae una cum Provisionibus sed etiam ad restitutionem damnorum Litisque expensarum stringi expetiit.

Citatus vero licet si Summa praefatam 182 Talerorum vere per se ab Actore in emptionem Bonorum suorum acceperit eandemque in Bonis suis inscripserit, sed quoniam modernis temporibus tanta calamitas ex ratione magnarum Expensarum in funera tam Infantis quam et Consortis suae erogatarum Eum tetigit ex qua Calamitate ad solutionem ex nunc praerecensitae Summae in Statu non est, proinde ut ipsi per Officium praesens Termini ad solutionem Actori Ejusdem Summae praefigentur postulavit.

Officium praesens Proconsulare et Advocatiale Civitatis Grodzisk visa et lecta Inscriptione super Summam 182 Thalerorum Pruthenicorum Actori per Citatum coram Actis Advocatialibus facta et pro reali agnita, Eundem Citatum ad solutionem hujusce Summae una cum Provisionibus pertinere declarat, attentoque moderno Citati Statu quod in funera Infantis et Consortis suae non modicas habuit expensas, petitionisque ejus annuendo Summam praefatam in tres Rhatas sive terminos ad exolutionem Citato exdivisit demandando quatenus quolibet medio Anno Citatus Actori ab Actu publicati Decreti hodierni ex Summa Capitali Summam 60 Talerorum Pruthenicorum et grossorum Argentorum 16 una cum Provisionibus exolvat, damnaque ac Litis expensas recompenset idque sub poena Judicio arbitraria in casu contraventionis quolibet in Termino non praestandae solutionis Decrevit et sententiavit Decreti Praesentis vigore.

Źródło: Grodzisk Wlkp., radziecka 1771-1780, sygn. 1525, f. 228

* * *

Actum Grodzisci Sabbatho ante Dominicam Rogationum proxima Die scilicet 23tia Mensis Maji Anno Domini 1778vo

Honestus Franciscus Lange Honesto Francisco Otto Ministro Justitiae Domum resignat

Przed Sądem z potrzeby zagajonym Zacnie Sławetnego Woyciecha Beymy Woyta Grodziskiego y Ławice Jego przysięzney tudziesz Xięgami ninieyszemi Woytowskiemi Grodziskiemi osobiscie stanąwszy Uczciwy Franciszek Lange Mistrz Grodziski zdrowy na Ciele y umysle będąc jawnie jasnie y dobrowolnie zeznał iakoz Aktem ninieyszym zeznaie.

Iz On Domostwo swoie w Kaciey Ulicy między Gruntem Konotowicza z iedney y Ogrodem czyli Sadem Szymanskiego z drugiey strony stoiące ze wszystkim Prawem Panstwem własnoscią y tytułem dziedzicznym tak długo y szeroko iako w Swoich Granicach wymierzony y ograniczony został y iako go przeszli Antecessorowie trzymali y uzywali nic sam juz sobie ani Sukcessorom swoim nie zostawuiąc ani rezerwuiąc ale toz całe y zupełne Prawo na nizey pomienionych Kupicielow zlewaiąc y transfunduiąc daie daruie ustępuie zaprzedaie y rezygnuie Uczciwemu Franciszkowi Otto Mistrzowi y Eleonorze Zonie y Sukcessorom Jego na wiecznosc Ato za Summę Tysiąc Osmset Złotych Polskich Currentis in Regno monetae Kazdy Złoty po groszy Trzydziesci Polskich licząc y komputuiąc rzetelnie na Stole Woytowskim odliczoną y odrachowaną z ktorey to odebrania Summy tenze Uczciwy Franciszek Lange tegoz Franciszka Otto y Jego Sukcessorow iak naysolenniey y iak naydostateczniey zakwitował iakoz Aktem ninieyszym kwituie wiecznemi czasy, Daiąc y pozwalaiąc ex nunc do tegoz Domostwa wolney Jemu Intromissyi y possessyi tak dalece ze Mu iuz wolno będzie z tym Domostwem iako swoim własnym sobie poczynac dac darowac zaprzedac zafrymarczyc y na iak naylepszy swoy y sukcessorow swoich obrocic pozytek. Ewikcyą od wszelkich Impedymentow lub długow ktoreby się do tego Domostwa sciągac miały na Summach swoich pinięznych mianych lub gdzieszkolwiek miec mogących waruie y zapisuie deklaruiąc ninieyszego kupiciela swym kosztem zawsze od tych długow bronic y zastępowac, ato pod Zakładem podobneyze Summy w niedotrzymaniu kupna tey Rezygnacyi przepadac maiącey.

Qui omnes Actus Emptionis Venditionis Resignationis Quietationis Intromissionis Possessionis Evictionis Vadiique Interpositionis Sententia et Authoritate Spectabilis Domini Advocati ac Scabinorum Ejus approbati et confirmati sunt habere vim et robur perpetuae firmitatis. Ubi in continenti suprascriptus Recognoscens super eandem Resignationem se subscripsit de tenore tali.

(-) Franz Lange mpp.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 528

* * *

Actum Grodzisci Feria Sexta infra Octavas Sacratissimi [Corporis] Christi Domini Die scilicet 19na Mensis Junii Anno Domini 1778vo

Hnstus Franciscus Dytrych Franciscum Lange Ministrum Justitiae Grodziscensem de omnibus praetensionibus Quietat.

[okienko na 3/4 strony]

(-) Frantz Dittrüch

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 532

* * *

Podsumowanie

7 VIII 1775

Otto sprzedaje Langemu swoje grunty i dom za 1800 złp. Obaj panowie są katami (łac. Minister Justitiae, niem. Scharfrichter, w księgach grodziskich określany jako Mistrz). Zwróćmy uwagę na ograniczone możliwości dalszego obrotu tą własnością (nb. z formuły końcowej wykreślono słowo "zafrymarczyć"). Wspomniany w umowie zapis zakupu tego domu przez Otto w 1771 roku od Jana Rybackiego, garncarza, za sumę 300 złp. znajdziemy w tej samej księdze wójtowskiej (sygn. 1524) na stronie 44.

18 X 1775

Lange bierze od Otto - obecnie kata w Szprotawie (Szprutau w Brandeburgii) - pożyczkę w wysokości 110 talarów (równowartość 660 ówczesnych złotych polskich) na 5% w stosunku rocznym.

9 V 1776

Lange jeszcze w ubiegłym roku pożyczył od ojczyma swojego Dytrycha, kata w Górze Śląskiej (Goray in Silesia) 100 talarów. Teraz zabezpiecza je na swoich dobrach oraz zobowiązuje się płacić oprocentowanie 5% w stosunku rocznym aż do spłaty należności. Ten i pozostałe zapisy, w których stroną jest Dytrych, sporządzono w drodze wyjątku po łacinie.

19 XI 1776

Ponieważ Dytrych spłacił Otto resztę pożyczki zaciągniętej u Otto przez Langego, przejmując w ten sposób dług Langego w wysokości 182 talarów, Lange zabezpiecza tę należność na dobrach swoich, będzie też płacił odsetki w wysokości 5% w stosunku rocznym. Oba poprzednie zapisy (z 18 X 1775 i 9 V 1776) zostają tym samym unieważnione i otrzymują w księgach wójtowskich adnotację: Cassata haec Transactio Transactione die 19. Mensis 9bris 1776to.

30 V 1777

Dytrych pozwał Langego przed sąd burmistrzowski, żądając spłaty 182 talarów z odsetkami oraz poniesienia przezeń kosztów procesowych, jak również kosztów licznych (multoties) podróży do Grodziska. Na rozprawie sądowej (in termino) pozwany przyznaje, że wprawdzie zapisał powodowi owe 182 talarów na swoich dobrach, jednak ostatnimi czasy zmuszony będąc opłacić wydatki około pogrzebu swego dziecka i żony (dosłownie: dotknęło go nieszczęście z powodu wielkich wydatków pogrzebowych) nie jest w stanie długu spłacić, prosi zatem sąd o wyznaczenie terminów spłaty tej należności.

Sąd burmistrzowski swoim dekretem nakazuje pozwanemu spłacić dług wraz z odsetkami; biorąc zaś pod uwagę, iż na pogrzeby dziecka i żony niemałe wydatki musiał łożyć, przychylając się do jego prośby dzieli należność na raty. I tak, Lange ma spłacić trzy raty w wysokości 60 talarów i 16 srebrnych groszy (w talar liczono bowiem 24 srebrne grosze) każda, w odstępach półrocznych. Ma również ponieść koszty procesowe.

23 V 1778

Lange sprzedaje Otto swój dom za 1800 złp.

19 VI 1778

Dytrych kwituje Langego ze wszystkich pretensji co oznacza, że trzy wyznaczone dekretem sądowym raty zostały uregulowane w terminie. Uwaga: tekstu kwitacji nigdy do księgi nie wprowadzono – w protokole jest tylko data, tytuł i podpis Dytrycha.