1558 Cozminski contumax

Cozminski contumax

Laboriosus Clemens Gogol Benedictusque Bieniek cmethones et subditi magniffici Martini a Sborow palatini Calisiensis actores generosum Joannem Cosmynski citatum occasione depabulationis duorum stadiorum tritici, quinque stadiorum avene, sex stadiorum ciceris, quatuor stadiorum hordei in fundo oppidi Iwanowicze prout citacio latius disponit taxatque ad quinquaginta marcas pecunie totidemque damni, judicialiter in poena contumatie condemnavit, quia clamatus per ministerialem terrestrem Calischiensem de forma iuris quatuor vicibus nec per se nec per suum procuratorem iuri paruit, sed contumax extitit quemadmodum idem ministerialis ius restituens coram eodem iudicio recognovit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 384.

Klemens Gogoł i Benedykt Bieniek, kmiecie i poddani Marcina ze Zborowa (Zborowskiego) wojewody kaliskiego, powodowie, p-ko G. Janowi Koźmińskiemu pozwanemu, o spasienie bydła 2 stajaniami pszenicy, 5 stajaniami owsa, 6 stajaniami grochu i 4 stajaniami jęczmienia na gruncie miasta Iwanowice. Roszczenia powodów szacowane na 50 grzywien. Pozwany nie stawił się na rozprawie.

1577 Resignatio arearum in Dobrzicza xenodochio

Resignatio arearum in Dobrzicza xenodochio

Personaliter coram iudicio et actis presentibus terrestribus Callissiensibus comparentes nobiles Albertus et Joannes Dobrziczczy in oppido Dobrzicza heredes fratres patrueles, sani mente ac corpore existentes, non compulsi nec coacti sed sponte, libere verbisque expressis invicem recognoverunt, quilibet pro se et per se.

Quia areas infrascriptas, ipse videlicet Albertus duas areas desertas Bębenkowszkye dictas in oppido Dobrzicza sittas, ille vero Joannes Dobrziczky domum in area Barwurkowska dicta in eodem oppido Dobrzycza consistentem, in qua honestus Petrus Szewczyk dictus eiusdem Joannis subditus habitat, una cum eodem Petro Sewczyk [!] subdito,

cum omni earundem [k. 569] arearum ac subditi prefati iure, dominio, proprietate, pertinentiis, attinentiis, fructibus ac utilitatibus generaliter universis, nullis penitus exclusis seu modo quovis minoratis seu reservatis,

in errectionem et aedificationem xenodochii ibidem in oppido Dobrzicza errigendi, curatoribus seu senioribus eiusdem xenodochii et ipsi xenodochio in posterum errigendo et aedificando, modo et iure perpetue et irrevocabilis resignationis dant, donant, inscribunt ac effective resignant, prout presentibus iam exnunc dederunt, donaverunt ac effective resignaverunt,

per ipsos curatores seu seniores xenodochio prefato constitutos et constituendos areas prefatas una cum subdito dicto tenendas, utifruendas ac pro meliori usu xenodochii prefati, prout ipsis curatoribus melius visum fuerit, convertendas temporibus futuris perpetuo duraturis, intromissione ac reali posessione bonorum eorundem hic circa acta presentia iam ex nunc illis concessa, nec in bonis eisdem ullo modo deneganda.

Super quo memoriale iudicio presenti solutum extat.

(-) Sventoslaus Orzelski de Orle, notarius terrestris generalis palatinatus Calisiensis, manu propria.

Or.: Kalisz Z. 21, rezygnacje/indukta, 1537; 1539; 1542; 1547; 1550; 1552-1555; 1557-1558; 1565; 1571; 1580; 1583-1584; 1586, k. 568v-569.

NN. Wojciech i Jan Dobrzyccy, bracia stryjeczni, dziedzice na mieście Dobrzyca, darowują place pod erekcję i budowę szpitala tamże: Wojciech dwa place puste zw. Bębenkowskie, Jan dom na placu zw. Barwurkowska wraz z jego poddanym Piotrem Szewczykiem tam zamieszkałym.

Pod zapisem, jako zamykającym serię rezygnacji z tego roku, podpisany Świętosław Orzelski z Orlego, pisarz ziemski generalny województwa kaliskiego.

1537 Slaborowycze

Slaborowycze

Venientes personaliter coram juditio terraestri nobiles Hedvigis relicta olim nobilis Nicolai Carski, Andreas et Bartholomeus Carsczi, mater cum filiis, non compulsi etc. totos et integros quinque mansos agri posessionatos in villa et hereditate Slaborowycze in districtu Calissiensi sitos, in quibus hii resident cmethones: Laurentius in uno, Climek in secundo, Starischabla in tercio, Albertus Czalek in quarto et Vincentius Calyna in quinto mans(o), quilibet illorum seorsum solvens per unam marcam et grossos decim pecuniarum Polonicalium ratione census annui pro quolibet festo sancti Martini, cum omni jure etc. cum omnibus singulis etc. nihil excipiendo, ita late longe etc. in et pro centum marcis pecuniarum monetae et numeri Polonicalium consuetorum, nobili Nicolao Gnyasdowski et ipsius legittimis successoribus vendiderunt, inscripserunt et iuxta terrae consuetudinem in vim iuste reemptionis, hoc est nawiderkoff, resignaverunt.

Or.: Kalisz Z. 21, rezygnacje/indukta, 1537; 1539; 1542; 1547; 1550; 1552-1555; 1557-1558; 1565; 1571; 1580; 1583-1584; 1586, k. 306v.

N. Jadwiga wd. po N. Mikołaju Karskim oraz jej synowie Andrzej i Bartłomiej Karscy 5 łanów obsadzonych we wsi Słaborowice w pow. kaliskim za 100 grzywien N. Mikołajowi Gniazdowskiemu na wyderkaf sprzedają. Na łanach tych siedzą kmiecie: Wawrzyniec, Klimek, Staryszabla, Wojciech Ciałek i Wincenty Kalina, każdy płaci 1 grzywnę 10 groszy czynszu rocznego na św. Marcina.

1661 Taxa domus laboriosi Glagier

Taxa domus laboriosi Glagier

Famati Albertus Knam scabinus et Matthaeus Noskowicz e communitate juratus et bonorum reipublicae Costensis propriorum dispensator juratus, ad affectationem officiosamque requisitionem laboriosi Alberti juvenis apud laboriosum Matthiam Mielcarek villae Sierakowo reipublicae Costensis haereditariae vladarium famulatum expedientis, iussu et de mandato spectabilis advocati civitatis Costensis descendentes die hodierna in domum Catherinae olim laboriosi Joannis Glagier villae praedictae Sierakowo cmetonis consortis viduae relictae inter certas vicinitates villae eiusdem consistentem, in praesentia famati Pauli Oler scabini civisque Costensis veluti ex parte praedictae Catherinae viduae ad actum praesentem assumpti tutoris, et laboriosorum Matthiae Mielcarek saepefatae villae vladarii et Lucae Mocek morte praedicti Glagier relictorum liberorum tutoris, partibus utrisque in id benevole consentientibus,

cum omnibus ad domum praetactam fructibus, emolumentis quibusvis, nimirum cum quatuor quartis agri et quibuslibet adiacentiis eadem prius domo non desolata et aliis ad eam pertinentiis revisis et bene perspectis, intuitu etiam eo quod paterno amplexu et amore isidem juvenis Albertus filium morte praememorati Glagier relictum penes se fovere et detinere ad annos discretionis paratum se offerat,

iustitia sancta prae oculis habita eandem in valore sexcentorum florenorum Polonicalium numeri et monetae Polonicalium taxaverunt et aestimaverunt, prout quidem taxant et aestimant praesentibus. Actum ut supra [16 II 1661].

Or.: Kościan wójtowskie, Acta advocatialia civitatis Costensis, 1634-1663, indukta, sygn. 141, s. 354.

Wojciech Knam ławnik i Mateusz Noskowicz szafarz dóbr miasta Kościana, na żądanie Wojciecha, kawalera, parobka u Macieja Mielcarka włodarza wsi miejskiej Sierakowo, dokonali taksy domu Katarzyny wdowy po Janie Glagier kmieciu tejże wsi, tamże w Sierakowie stojącego, w przytomności Pawła Olera ławnika, prawnego opiekuna tejże Katarzyny oraz Łukasza Mocka opiekuna sierot po tymże Glagierze. Dom wraz z przyległymi doń 4 kwartami roli otaksowano na 600 złp. Wojciech parobek zobowiązał się przy tym, że osieroconego przez Glagiera syna będzie z miłością ojcowską utrzymywać do osiągnięcia przezeń lat sprawnych.

1532 Ossowsky, Lubomyslski, continuacio

Ossowsky, Lubomyslski, continuacio

Continuatur terminus peremptorius juramenti super primos et proximos terminos particulares huc Gnezne proxime celebrandus talis qualis hodie fieri debuit juramenti inter nobiles Mathiam Ossowsky tamquam actorem ex una et Thomam Lubomyslski reum ex altera partibus, ita quemadmodum ipse Mathias Ossowski erga prefatum Thomam Lubomyslski solus sua propria persona iurare [k. 6v] debuit iuxta decretum iuditii terrestris et rotham in {eodem} libro Gneznensi novissime transactorum terminorum particularium Gneznensium contentam, pro laborioso Mathia Mazurek quia ipsum laboriosum Mathiam ipse Thomas de villa Syenno sibi Mathiam recepit, prout decretum et rotha latius canunt, in futuris terminis particularibus Gneznensibus ipse Mathias iuxta eandem rotham iurabit.

Quem terminum ambe partes presentes distulerunt.

Or.: Gniezno Z. 14, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1532-1535;1563, k. 6-6v.

Sprawa między NN. Maciejem Ossowskim powodem a Tomaszem Lubomyskim (Lubomyślski) pozwanym. Ossowski miał w tym terminie złożyć przysięgę dot. pracowitego Macieja Mazurka, którego Lubomyski zabrał ze wsi Sienno. Termin odroczono, przysięga ma być złożona na najbliższych roczkach w Gnieźnie.

1499 Syedlemino

Syedlemino

Domini judicio presidentes ex reconvencione et controversia partium iudicialiter decreverunt, quia nobilis Johannes Slawoszewszky debet restituere kmethonem nobili Jacobo Syedlyemynszky dictum Dlugon cum omnibus rebus secum receptis violenter, pro quo sibi pro magnifico domino Sbigneo Tanczynszky fideiussit aut pro eodem decem marcas solvere in octo septimanis sub penis magnis. Super quo idem Jacobus Szyedlemynszky adjudicatum solvit.

Or.: Kalisz Gr. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1498-1504, k. 155.

N. Jan Sławoszewski ma albo zwrócić N. Jakubowi Siedlemińskiemu kmiecia zwanego Długon wraz z jego gwałtem przejętymi rzeczami (za co poręczył w imieniu MD. Zbigniewa Tęczyńskiego), albo w ciągu 8 tygodni zapłacić za niego 10 grzywien.

1772 Iidem Mco Zołtowski Bona Popowo Popowko Resignant

Sub eodem actu [2 VI 1772].

Iidem [sc. magnifici Morawskie] magnifico Zołtowski bona Popowo, Popowko resignant.

Magnifici Paulus burgrabius Pysdrensis, Valentinus et Adalbertus fratres inter se germani Dzierzykray de Chomęcice Morawscy, olim magnifici Cajetani Dzierzykray de Chomęcice Morawski capitaneidae Gniewkoviensis cum magnifica Victoria Kierska matrimonialiter procreati filii, sani mentibus corporibusque existentes, recedendo etc. recognoverunt.

Quia ipsi, insistendo contractui respectu venditionis [s. 269] emptionisque bonorum Popowa, Popowka et Urbania possessionatorum atque Zagay desertae inter se recognoscentes ab una et magnificum Marcellum Zołtowski parte ab altera hic Posnaniae die hodierna actu contenta inito et conscripto actisque praesentibus actu hodierno roborato, debebunt suaque cum posteritate tenebuntur totalia et integra bona sua suprascripta haereditaria Popowo, Popowko et Urbanie possessionata atque Zagay desertae [!] in palatinatu et districtu praesenti consistentia

aliasque quasvis haereditates desertas ad eadem <possessionata> bona nunc et ab antiquo pertinentia et spectantia, nomine et vocabulo quocunque vocitatas, cum areis, curiis, structuris, aedificiis parvis et magnis, curialibus et villanis, conseminationibus utrisque hyemalibus et [s. 270] aestivalibus, pecoribus, pecudibus, ovibus, cmethonibus, hortulanis, inquilinis, colonis, subditis, nativis utrisque sexus tam in bonis eisdem ad praesens residentibus quam etiam fugitivis et ubivis locorum commorantibus, agris, pratis, campis, sylvis, borris, gaiis, nemoribus, rubetis, indaginibus, mericis, virgultis, stagnis, piscinis, lacubus, fluviis, fluminibus, aquis et earum quibusvis accursibus et decursibus, molendinis aquaticis et ventilibus, cumque jure patronatus praesentandorum parochorum et beneficiorum quorumvis ecclesiasticorum ad ecclesias quasvis conferendorum, cum omni denique ac totali bonorum eorundem jure, dominio et proprietate omnibusque et singulis utilitatibus, usibus fructibus, censibus, redditibus, proventibus, emolumentis, attinentiis, pertinentiis [s. 271] et generaliter obventionibus universis, nullis paenitus exceptis,

ita etiam late, longe et circumferentialiter, prout dicta bona in suis metis et limitibus nunc et ab antiquo distincta et dislimitata continentur, et prout eadem recognoscentes soli tenuerunt, habuerunt et possederunt, nihilomino [!] juris, dominii, proprietatis ac quorumvis usu fructuum ex bonis eisdem (praeter laboriosos Valentinum et Michaelem de bonis eisdem subditos, quos recognoscentes a praesenti submissione resignatoria sibi excipiunt, super quam exceptam magnificus Żołtowski hic personaliter stans ultro ac benevole consensit consentitque praesentibus) pro se recognoscentibus suisque successoribus reservando et excipiendo,

magnifico Marcello Zołtowski olim magnifici Boguslai Zołtowski cum magnifica Ludovica Chłapowska judicissa Posnaniensi [s. 272] matrimonialiter procreato filio illiusque successoribus, unam quidem dictorum bonorum medietatem in quam jus praefatum patronatus includitur dono perpetuo et irrevocabili, alteram vero medietatem ultra id donum sese extendentem,

in et pro summa centum sexaginta millium florenorum Polonicalium tali modo ad exolvendum disposita et quidem:

- in summa nonaginta septem millium septingentorum florenorum grossorum octodecem Polonicalium in pacificationem onerum in contractu exaratorum, in quae onera etiam summae tam magnificae Morawska matris quam magnificarum Ludovicae magnifici Gabrielis Skrzetuski, Joannae magnifici Ignatii Kowalski consortum, sororum vero suarum, complanatione certa sub tractu compromissi in fundo [s. 273] bonorum Popowko anno millesimo septingentesimo septuagesimo primo agitati conscripta, decreto eodem compromissoriali actis praesentibus oblatuato corroborata, indigitatae includuntur, eidem magnifico Żołtowski in fundo ad depostandum relicta, a quibus oneribus contractu exaratis idem magnificus Żołtowski bona eadem sibi emundare tenebitur,

- in summa vero novem millium florenorum Polonicalium in auro justi ponderis ad manus sui recognoscentium die hodierna persoluta, de qua exoluta idem magnificus Żołtowski praesentibus quietatur,

jam autem in summis et quidem:

- prima, simili novem millium florenorum Polonicalium,

- secunda vero, quadraginta unius millium trecentorum viginti trium florenorum [s. 274] Polonicalium et grossorum duodecem,

pro terminis in contractu exaratis, itaque in auro per eundem magnificum Żołtowski solvendis,

in residuo vero, videlicet:

- in summa duorum millium nongentorum septuaginta sex florenorum Polonicalium ad complementum totalis pro praetio bonorum constituti praetii desideranti pro evictione in fundo bonorum eorundem ex provisione per quinque a centum pendente per se recognoscentes eidem magnifico Zołtowski relicta,

coram illustri magnifico Majoris Poloniae generali sive ejus vice regenti magnifico judice surrogato castrensi Posnaniensi aut etiam Vschovensi dare, donare, vendere, inscribere et juxta jus ac consuetudinem terrestrem in perpetuum resignare, intromissionem in bona eadem [s. 275] dare et admittere et in loco bonorum eorundem daturos et admissuros se ultro ac benevole submittunt,

evictionem generalem ab omnibus generaliter impedimentis juridicis <et extrajuridicis> omnium personarum modo quovis exoriundis, praeter summas in contractu ad deportandum relictas, cavere ac pro ea se suis cum successoribus inscribere et obligare, documenta omnia et singula ad bona eadem sese regulantia et granicies evincen(tia) extradere, facturi praemissa, idque sub vadio centum sexaginta millium florenorum Polonicalium, citati suis cum successoribus hic respondebunt peremptorie.

Ex protocollo castrensi Posnaniensi extractum.

(-) Correxit Ziemięcki.

(-) Legi: Łabiński.

Odp.: Papiery Morawskich. Akta poznańskie 1744-1783, s. 268-275.

Zobowiązanie powzdania (submissio resignatoria).

Paweł bugrabia pyzdrski, Walenty i Wojciech, bracia między sobą rodzeni Dzierżykraj z Chomęcic Morawscy, ss. ol. Kajetana starościca gniewkowskiego i Wiktorii Kierskiej, wypełniając postanowienia kontraktu sprzedaży dziś aktami gr. pozn. roborowanego, zobowiązują się dobra swe dziedziczne Popowo, Popówko i Urbanie obsadzone oraz Zagaj opustoszałe, w pow. poznańskim, wraz ze wszystkimi poddanymi, wyjąwszy pracowitych Walentego i Michała, sprzedać Marcelemu Żółtowskiemu s. ol. Bogusława i Ludwiki Chłapowskiej sędzianki (judicissa!) poznańskiej, za sumę 160.000 złp.

Na sumę tę składają się:

- 97.700 zł 18 gr na spłatę ciężarów Wiktorii Morawskiej matki oraz Ludwiki ż. Gabriela Skrzetuskiego i Joanny ż. Ignacego Kowalskiego, sióstr zeznających, które to ciężary opisano w ugodzie z 1771 r., a Żółtowski ma się zająć ich spłatą,

- 9.000 zł wypłacone dziś zeznającym w złocie słusznej wagi,

- 9.000 zł i 41.323 zł 12 gr do spłaty w złocie w terminach ustalonych w kontrakcie,

- 2.976 zł na ewikcję z prowizji 5%.

1683 Decretum Illustris a Magnifici Dni Haeredis in Poniec contra subditos de villa Karzec

Decretum illustris a [!] magnifici domini haeredis in Poniec contra subditos de villa Karzec.¹

Actum feria quarta ante festum sancti Stanislai Episcopi proxima [5 V 1683].

Przed wielmożnego Jegości Pana Jegości Pana [!] Krysztofa Unruga starosty gniźnińskiego, dziedzica miasteczka Ponieca, wsiów Karca etc. etc. pracowity Marcin Haława z Jakubem chałupnikiem z Karca poddani bez żadny przyczyny, ale tylko z szczery złości z tyże wsi Karca uszedszy, pojmani, przywiedzioni i do więzienia wtrąceni, którzy wielkie karanie dla swego swawolnego a złości szczegulny uchodzenia zasłużeli, jednak na instancją² wielu ludzi godnych miełosierny [!] wielmożego Jegości pana dziedzcznego [!] nad sobą dekret otrzemali w ten sposób, aby naprzód oba w tę rotę opisaną niży przysięgli. Jakubowi chałupnikowi zaś, aby sprawiedliwości mistrz³ u uszu [?] spodkiem po kawałku urzynał, przy prędze nosa urznięcie, przez wielkie instantiae jemuż od wielmożnego Jg. Pana dziedzicznego darowane dla poprawy.

Przysięgi rota:

„Ja Marcin Haława, ja Jakub hapnik [!], przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu w Trójcy Święty Jedynemu, że wiernym będę poddanym wielmożnemu Jegości Panu Krysztofowi Unrugowi staroście gniźniskiemu [!], dziedzicowi wsi Karca i sukcesorom jego, robociznę co mnie należy odprawować będę i nie gdzie indzie, tylko w Karcu mieszkać chcę i będę do śmierci. I jeżelibym wiedział, żeby miał który poddany uciec z Karca, tedy bez odwłoki podstarościemu opowiedzieć będę powinien. A strzeż Boże, żebym sam z Karca uciekł, a wielmożny Jegoć pan dziedziczny dostałby mnie, tedy bez wszelakiego miełosierdzia wolno będzie mnie dać wielmożnemu Jeg. panu dziedzicznemu obiesić albo kazać stracić. Dzieci moje nie gdzieindzie rządzić będę, tylko w Karcu. Tak mi Panie Boże dopomóż i Syna twego niewinna męka.”

Quo juramento coram officio praesenti advocatiali praestito ex Jacobo hałupnic ex contione fact[...] actis connotari perillustris ac magnificus dominus haeres totum inhibuit.⁴

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 74.

¹ Dekret jaśnie wielmożnego pana dziedzica na Poniecu przeciw poddanym ze wsi Karzec.

² z łac. ad instantiam – na wniosek.

³ kat.

⁴ Którą to przysięgę przed urzędem niniejszym wójtowskim złożoną, przez Jakuba chałupnika pod dyktando (?) ułożoną, prześwietny wielmożny pan dziedzic polecił w całości zanotować w aktach.

1741 Subdit se laboriosus Joannes opilio magnifico Kowalski

Actum feria secunda post dominicam Sexagesimae [6 II] proxima anno Domini 1741.	Zdziałano w poniedziałek po niedzieli Sześćdziesiątnicy1 [6 II] roku Pańskiego 1741.
Subdit se laboriosus Joannes opilio magnifico Kowalski. [s. 651]	Pracowity Jan owczarz poddaje się wielmożnemu Kowalskiemu.
Ad officium et acta advocatialia Crobensia, id est ad famatum Casimirum Mulczynski protunc advocatum Crobensem, tum famatos Mathiam Drozdzak, Joannem Ryszkiewicz, Jacobum Poprawski scabinos illius juratos personaliter statutus laboriosus Joannes opilio de Sylesia oriundus palam, libere, benevole verbisque expressis recognovit praesentibusque recognoscit.	Przed urządem i aktami wójtowskimi krobskimi, to jest przed sławetnym Kazimierzem Mulczyński natenczas wójtem krobskim oraz przed sławetnymi Maciejem Drożdżakiem, Janem Ryszkiewiczem i Jakubem Poprawskim, jego ławnikami przysiężnymi osobiście stanąwszy pracowity Jan owczarz ze Śląska pochodzący,  otwarcie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał i niniejszymi zeznaje.
Quia ipse ductus certis rationibus animum suum permoventibus beneficiisque sibi per magnificum Thomam Wierusz Kowalski haeredem bonorum Chwałkowa sat abunde praestitis, praecipue vero quod idem magnificus Kowalski eidem recognoscenti reo mortis ob damna eidem magnifico Kowalski per eundem recognoscentem illata condonavit,	Iż on, wiedziony pewnymi racjami pobudzającymi jego wolę i dobrodziejstwami jemu przez wielmożnego Tomasza Wierusz Kowalskiego dziedzica dóbr Chwałkowa przeobficie mu wyświadczonymi, zwłaszcza zaś iż tenże wielmożny Kowalski tegoż zeznającego na śmierć skazanego za krzywdy temuż wielmożnemu Kowalskiemu przez tegoż zeznającego wyrządzone ułaskawił,
proinde ex his et aliis rationibus se solus sua propria in persona una cum consorte sua Helena ac liberis suis Joanne, Friderico, Rosina, Justina, Marianna procreatis et procreandis subdidit, subjecit et incorporavit, prout quidem subdit, subjicit et incorporat omnesque labores et servitia ab aliis subditis praestari solita eidem magnifico Kowalski ac ejus successoribus, eorundem bonorum haeredibus, se praestiturum offert ac se se declarat.	zatem z tych i innych powodów sam w swej własnej osobie wraz z żoną swą Heleną i dziećmi swymi Janem, Fryderykiem, Rozyną, Justyną i Marianną, dotąd spłodzonymi i tymi, które w przyszłości spłodzi, poddał się, podporządkował i wcielił, jak też poddaje się, podporządkowuje i wciela, oświadczając i zobowiązując się świadczyć wszelkie prace i powinności przez innych poddanych zwykle świadczone temuż wielmożnemu Kowalskiemu i jego spadkobiercom, tychże dóbr dziedzicom.
Quam quidem subditionem idem recognoscens rotha in jure praescripta juramento comprobavit, prout vere et realiter subditus cum uxore et liberis suis existens eidem magnifico haeredi domino suo obedire et persistere in eisdem bonis est adstrictus.	Który to akt poddaństwa tenże zeznający poparł przepisaną prawem rotą przysięgi, jako będąc prawdziwie i rzeczywiście poddanym wraz z żoną i dziećmi swymi został zobowiązany do posłuszeństwa temuż wielmożnemu dziedzicowi, panu swemu i pozostania w tychże dobrach.

Źródło: Krobia, Księga wójtowska 1681-1755, sygn. I/11, czystopis, s. 650-651

[1] Niedziela Sześćdziesiątnicy (łac. dominica Sexagesimae, zwana też od pierwszego słowa formularza mszalnego niedzielą Exsurge) – druga niedziela Przedpościa, do 1969 roku poprzedzającego Wielki Post w Kościele katolickim. Trzecia niedziela Przedpościa (niedziela Pięćdziesiątnicy) była niedzielą poprzedzającą Środę Popielcową, zaś poszczególne niedziele Wielkiego Postu nazywano: I, II, III itd. niedzielą Czterdziestnicy.

1695 Michael laboriosus generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski se subdit

Michael laboriosus generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski se subdit.	Pracowity Michał poddaje się urodzonemu i wielmożnemu panu Mikołajowi Bronikowskiemu.
Actum die sabbathi post festum sancti Joannis Baptistae [25 VI 1695].	Zdziałano w sobotę po święcie świętego Jana Chrzciciela [25 VI 1695].
Coram spectabili officio advocatiali Ponecensi plenarie residenti [s. 221] actisque iisdem advocatialibus Ponecensibus personaliter comparens laboriosus Michael, sanus mente et corpore existens maturaque deliberatione praehabita, non compulsus nec coactus nec ullo errore devio ductus publice, benevole ac verbis expressis recognovit uti recognoscit praesentibus.	Przed zacnie sławetnym urzędem wójtowskim w Poniecu zasiadającym w pełnym składzie i przed tymiż aktami wójtowskimi ponieckimi osobiście stanąwszy pracowity Michał, będąc zdrowym na ciele i umyśle, po głębokim namyśle, nie przymuszony czy zniewolony, ni przewrotnym błędem zwiedziony, jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał, jako i zeznaje niniejszym.
Quia ipse, recedendo a iure suo et libertate quacunque naturali et legitima, imprimus seipsum cum Barbara uxore sua, deinde liberos suos ad praesens procreatos et in posterum procreandos omnes et singulos utriusque sexus quoscunque ipsi ex matrimoniali copula procreare Deus dederit, in veros, legitimos, nativos, fideles et perpetuos subditos, iuxta consuetudinem et jura nobilitatis in Regno Poloniae usitata et sancita, generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski in bonis villae Mierzewo haeredi dedit, submisit, obligavit et subdidit, uti ex nunc dat, submittit, obligat et subdit	Iż on, odstępując od prawa swego i wolności wszelkiej naturalnej i prawnej, najsampierw siebie wraz z żoną swą Barbarą, potem dzieci swe dotąd spłodzone i które w przyszłości spłodzi, wszelkie i każde z osobna, płci obojga, którymikolwiek Bóg go w małżeństwie obdarzy, jako rzeczywistych, prawnych, miejscowych, wiernych i wieczystych poddanych, podług zwyczaju i praw szlachectwa w Królestwie Polskim używanych i zatwierdzonych, urodzonemu i wielmożnemu panu Mikołajowi Bronikowskiemu dziedzicowi na dobrach wsi Mierzejewo oddał, podporządkował, zobowiązał i poddał, jako też odtąd oddaje, podporządkowuje, zobowiązuje i poddaje,
et nunquam se ex iurisdictione, potestate, ditione atque dominio praefati generosi ac magnifici domini Nicolai Bronikoski tum et successorum eius recessurum atque aufigiturum1, sed in ea se ipsum cum posteritate sua perpetuis temporibus duraturum, habitaturum atque permansurum promisit atque obligavit, corporali iuramento erectis duobus digitis ante imaginem Sanctae Crucis hoc idem comprobando, prout obligat et promittit praesentibus ad praemissa omnia mediante.	a że nigdy od jurysdykcji, władzy i zwierzchności rzeczonego urodzonego i wielmożnego pana Mikołaja Bronikowskiego jak i jego spadkobierców nie odstąpi i nie ucieknie, lecz w nich wraz z potomstwem swym po wieczne czasy pozostanie i wytrwa, to przyrzekł i do tego się zobowiązał, przysięgą cielesną z wyprostowanymi dwoma palcami przed podobizną Krzyża Świętego to potwierdzając, jako zobowiązuje się i przyrzeka niniejszym za pośrednictwem wszystkiego co wyżej.
Quod maioris authoritatis ergo actis praesentibus est ingrossatum.	Co dla zwiększenia mocy prawnej w akta niniejsze wciągnięto.

Źródło: Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. 44, s. 220-221

¹nunquam... recessurum atque aufigiturum - użyty nieobecny w języku polskim imiesłów czasu przyszłego (participium futuri).

1729 Inter magnificum Rydzynski castellanidam Landensem et generosos Chwaliszewskie

[19 IX 1729] 

Inter magnificum Rydzynski castellanidam Landensem et generosos Chwaliszewskie.

Super citationem literalem terrestrem Costensem authenticam, qua ex parte et ad instantiam magnifici Joannis Rydzynski castellanidae Landensis actoris, generosi Stanislaus Chwaliszewski et Catharina Ostrowska, invicem conjuges [s. 180v], bonorum villae Koszkowo haeredes, de bonis suis generaliter omnibus summisque quibusvis peccuniariis habitis et habendis in judicium praesens terrestre Posnaniense in Costen literali citatione authentica citati, et quidem maritata cum generosi mariti sui authoritate et assistentia, pro eo.

Quatenus ipsi laboriosos Casimirum, Thomam, Franciscum atque Zophiam, Hedvigim, Dorotheam, Reginam et Theressiam laboriosorum Bartholomaei et Barbarae coniugum legitimorum liberos de bonis Pudliszki magnifici actoris haereditariis subditos nativos ad bona ipsa [?] Koszkowo profugos et ibidem commorantes, qui uti officioso aresto ita et praesenti citatione apud ipsos et in bonis ipsis arestantur, eidem magnifico actori extradant et restituant. Sin secus extradere renuerint, sciant se ad instantaneam eorundem subditorum extraditionem decreto judicii nostri stringi et compelli, citantur citatione ipsa sua cum copia in se de praemissis latiori existente.

Judicium praesens terrestre Posnaniense in Costen judicialibus partium praefatarum, actoreae quidem magnifici Rydzynski castellanidae Landensis, citatae vero generosorum Chwaliszewskie conjugum per generosum Chwaliszewski maritum itidem personaliter, coram se comparentium in praemissis factis beneque exauditis partibus controversiis, decidendo terminum partis actoreae extraditionis laboriosorum Casimiri, Thomae, Francisci, Sophiae, Hedvigis, Dorotheae, Reginae et Theressiae sororum ac si de bonis Pudliszki subditorum, ad judicium suum institutum et intentatum teneri partem actoream docere de contentis citationis suae adinvenit.

Et quoniam literas ex libris metrices parochialis ecclesiae Krobensis per admodum reverendum Franciscum Paszynski praepositum ecclesiae Krobensis die vigesima quarta Martii anno millesimo septingentesimo vigesimo nono depromptas reproducit, ideo in parte satisfecisse in docendo de contentis citationis suae partem actoream sententiat.

Nihilominus, adhaerendo decreto feria secunda post dominicam Cantate anno praesenti et in loco praesenti inter magnificum Jaraczewski et generosos Chwaliszewskie lato, mediante quo laboriosus Bartholomaeus laboriosorum Casimiri, Thomae, Francisci filiorum, Sophiae, Hedvigis, Dorotheae, Reginae et Theressiae filiarum parens, de bonis Pudliszki subditus ad bona Koszkowo advena ad laboriosam Barbaram [s. 181r] Gabski Barąn cmethonis de Koszkowo subditi unicam filiam condescendisse et in actualem possessionem agri cmethonalis successisse prolemque eandem in ibidem procreasse per inquisitionem juratoriam probatur eidemque fundo Koszkoviensi adjudicatam prolem fuisse expresse patet.

Ideo magnificum actorem eosdem subditos de bonis eisdem Koszkowo non posse praetendere declaravit declaratque praesentibus, partem citatam a causa praesenti liberam fecit et pronunciavit facitque et pronunciat decreti praesentis vigore.

A quo decreto taliter prolato, licet quidem pars actorea motionem suam juridicam magnifici Adalberti Skarbek Malczewski judicis terrestris Posnaniensis per honestum Petrum Migdalczyk de villa Lubonia ministerialem Regni generalem, judicii sui apparitorem, ad judicia ordinaria generalia Tribunalis Regni Petricoviensis ex tunc proxime et immediate Petricoviae celebranda interposuerit eidemque motioni suae deferri expetierit ei tamen motioni per magnificum judicem delatum non est, eadem parte actorea de non admissa attamen prosequenda eadem motione sua solenniter in ibidem protestante, exportatae vero citationis et positae feria tertia ante festum Nativitatis Gloriosissimae Virginis Mariae proxime praeterita proxima in curia [?] villae Koszkowo sedilique ante curiam situato, praesente consorte citati, per providum Joannem Zgorski [?] de villa Gora ministerialem Regni generalem coram actis praesentibus est recognita relatio.

Źródło: Kościan Z. 142, 1729-1731, decreta/inducta, s. 180r-181r

Sprawa z pozwu Jana Rydzyńskiego kasztelanica lądzkiego przeciwko urodzonym Stanisławowi i Katarzynie z Ostrowskich Chwaliszewskim, dziedzicom dóbr wsi Koszkowo.

Rydzyński żąda, by Chwaliszewscy wydali mu jego poddanych, tj. ośmioro dzieci pracowitych Bartłomieja i Barbary z dóbr Pudliszki, zbiegłych do dóbr Koszkowo. O tym wszystkim traktuje pozew. Strona powodowa przedłożyła stosowne odpisy z ksiąg metrykalnych parafii Krobia. Niemniej, dekretem w sprawie między Jaraczewskim a Chwaliszewskimi, zapisanym na s. 26v-29r tej samej księgi, orzeczono na podstawie zeznań pod przysięgą, iż pracowity Bartłomiej, poddany z dóbr Pudliszki, pojął za żonę pracowitą Barbarę, jedyną córkę kmiecia Gabskiego Barana z Koszkowa, wszedł w posiadanie roli kmiecej i tamże spłodził wspomnianych ośmioro dzieci, które ów dekret przysądził dobrom koszkowskim. Sąd zatem oddala roszczenia powoda, pozwanych zaś uwalnia od zarzutów.

Przeciw temu dekretowi strona powodowa podniosła zarzut, stosując tzw. naganę sędziego (motio) Wojciecha Skarbka Malczewskiego. Pozwanie tego sędziego ziemskiego poznańskiego wykonał woźny Piotr Migdalczyk z Luboni. Pozew został odrzucony, przeciwko czemu strona powodowa składa protestację.

1732 Magnifici Jabłonowskie capitanei Białocerkievienses ex parte generosi Dziembowski banniti et publicati

Actum in Costen, feria secunda in crastino festi sancti Matthaei Apostoli et Evangelistae, anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo secundo.

Ad officium et acta praesentia castrensia Costensia personaliter veniens generosus Stephanus Dziembowski, generosi Christiani Conradi Dziembowski filius et plenipotens vadiatus actis Castrensibus Posnaniensibus feria secunda in crastino festi Natalis sancti Joannis Baptistae anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo inscriptus, suo et ejusdem parentis principalis sui, pro cujus rathihabitione cavet et se praesentibus inscribit nomine, solennem coram eodem officio actisque ejus

in et coram magnificos Dorothaeam Broniszowna, primi olim illustris magnifici Joannis Antonii de Radomicko Radomicki palatini Junivladislaviensis, Majoris Poloniae generalis etc. Mederecensis, Osiecensis capitanei, secundi ad praesens voti magnifici Stanislai Jabłonowski, Białocerkieviensis capitanei consortem legitimam matrem, alias utrosque conjuges, tum Ludovicam, Annam filias minorennes Radomickie, post fata paterna succestrices legitimas bonorum villae Wroniawy haeredissas citatos, manifestatus est manifestaturque praesentibus in eo.

Quia idem manifestans, adhaerendo decreto castrensi Posnaniensi in judiciis castrensibus Posnaniensibus causarum exemptionum expulsionum recentium criminum et officii, feria secunda post festum Assumptionis in Caelum Gloriosissimae Virginis Mariae proxima anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo secundo, idque ex limitatione feriae sextae ipso die sancti Petri in Vinculis factae incidentibus, in castro Posnaniensi celebratis, inter eundem sui comparentis parentem actorem ab una, et praefatos magnificos citatos parte ab altera, prolato.

Quo nimirum [s. 145] decreto injunctum et sententiatum est, quatenus magnifici citati pro iterata contraventione severiori lege Grodnensi vetita vadium capitaneale parti in termino et sub rigore infranotando, judicio vero medium vadii capitanealis sub poena bannitionis in terminos tactos publicanda in instanti solvant.

Nihilominus decernit judicium, quatenus magnifici Jabłonowscy praenominatis decretis anterioribus castrensibus Posnaniensibus coram officio castrensi Costensi in crastino festi sancti Matthaei Apostoli et Evangelistae proxime venturo in anno praesenti, sub poena bannitionis in ibidem circa manifestationem publicanda in toto satisfaciant, luita per citatos poena quatuordecem marcarum Polonicalium parti, judicio vero per medium in instanti solvenda decreto eodem de praemissis latiori existente paratus erat satisfactionem, scilicet laboriosos Martinum, Thomam Walka, Laurentium Woytka Kopały filium, tum Reginam Francisci filiam, Dorothaeam Piskorka filiam et Matthiam vectoris seu przewoznika filium de bonis Wroniawy contractu resignatorio pro se actore reservatos decretoque memorato pro die hodierna iterum extradi injunctos et adjudicatos, una cum vadio capitaneali ac luitis adjudicatis a praefatis magnificis Jabłonowskie conjugibus et citatis recipere, de receptis quietare.

Verum quoniam nemo ex magnificis citatis tam per se, quam per plenipotentem suum ad extradendos praedictos subditos [s. 146] et exolvendas cum vadio capitaneali adjudicatas luitas poenas ad officium praesens comparuit, exindeque decretis memoratis in toto contravenerunt, ob eandem contraventionem rigorem poenae bannitionis succubuerunt. Ideo modernus comparens, de diligentia praedicti generosi parentis principalis sui, eorundem vero magnificorum Jabłonowskich conjugum contraventione decreti rigoris, videlicet poenae bannitionis coram officio praesenti in instanti publicandae succubitione contra eos iterum atque iterum manifestatur, salvis de jure salvandis.

Quam quidem bannitionis poenam super recensitis magnificis Jabłonowskie conjugibus decretam ob contraventionem praemissorum decretorum succubitam, ad instantiam et requisitionem actoreae partis providus Albertus Pawlicki de villa Morka ministerialem Regni generalem [!!] hic in continenti coram officio actisque praesentibus personaliter stans, in frequentia multorum hominum varii status et conditionis existentium, causa expediendum suorum negotiorum congregatorum alta, clara, sonorosa intelligibilique voce sua publicavit, proclamavit, eosdemque magnificos Jabłonowskie conjuges [s. 147] proscriptos et jurevictos omnibus hominibus sufficienter ad notitiam deduxit, de quo praesens relatio.

Ex protocollo castrensi Costensi extractum. Correxit Achler, regens castrensis Costensis, mpp.

[in dorso] Magnifici Jabłonowskie capitanei Białocerkievienses ex parte generosi Dziembowski banniti et publicati. 1732.

Źródło: Akta prawno-majątkowe Stanisława Wincentego i Doroty z Broniszów 1v. Radomickiej Jabłonowskich i ich syna Antoniego Jabłonowskiego, sygn. BK07842, s. 144-147

W sprawie Dziembowskiego przeciwko Jabłonowskim, w poniedziałek po Wniebowzięciu NMP 1732 roku wyszedł dekret sądu grodzkiego poznańskiego, by pozwani Radomiccy „za powtórne działanie wbrew dekretowi, wzbronione surowym prawem grodzieńskim [uchwałami sejmu w Grodnie?], zakład starościński stronie, a sądowi pół zakładu starościńskiego pod karą banicji zaraz zapłacili”. Nakazał też wówczas sąd, by zgodnie z poprzednimi dekretami Jabłonowscy zapłacili inne należne kary oraz również zgodnie z dekretem wydali Dziembowskiemu poddanych z dóbr Wroniawy, jemu zastrzeżonych w kontrakcie sprzedaży (rezygnacji).

Ponieważ Jabłonowscy nie dostosowali się do żadnej z tych decyzji sądu, Dziembowski składa teraz w tej sprawie manifestację, żądając ogłoszenia banicji na Jabłonowskich. Na to żądanie strony pozwanej woźny sądowy ze wsi Mórka stojąc przed sądem grodzkim kościańskim, w przytomności licznych ludzi różnego stanu ową banicję małżonków Jabłonowskich ogłosił.

F42 Donatio subditi profugi

42 Donatio subditi profugi	42 Darowizna zbiegłego poddanego
Generosus N., generosi N. filius et olim generosi N. frater patruelis successorque legitimus bonorum illius derelictorum in eum jure naturalis successionis devolutorum haeres, recedendo etc. recognovit.	Urodzony N., urodzonego N. syn, a niegdy urodzonego N. brat stryjeczny oraz prawny następca, dziedzic dóbr po tymże pozostałych, a jemu prawem naturalnej sukcesji przypadłych, odstępując itd. zeznał.
Quia ipse laboriosum N. N. ut se asserit subditum suum proprium haereditarium nativum de villa N. oriundum profugum cum uxore, liberis, pecoribus, pecudibus, totaque ipsius supellectili domestica ac rebus ejus omnibus ubivis locorum existentibus, cumque omni jure, dominio et proprietate, ac haeroica [!] et principali, quae sibi in hactenus ad eundem subditum suum serviebat et competebat, potestate, nihil ejusdem juris, dominii et haeroicae [!] ac principalis sibi suisque successoribus ad eundem subditum suum ac ejus res omnes potestatis reservando et excipiendo,	Iż on pracowitego N. N., jak twierdzi, poddanego swego własnego dziedzicznego, na miejscu urodzonego, ze wsi N. pochodzącego, zbiegłego, wraz z żoną, dziećmi, trzodą, bydłem, całym jego sprzętem domowym oraz wszelkimi jego rzeczami, gdziekolwiek się znajdują, wraz z całym prawem, władztwem i własnością oraz dotąd należną i przysługującą mu dziedziczną i główną władzą nad tymże poddanym, niczego sobie ani swym następcom nie zostawiając ani wykluczając z tegoż prawa, władztwa oraz dziedzicznej i głównej władzy nad tymże swoim poddanym,
generoso N. et ejus posteris dedit, donavit [s. 14v], subdidit, inscripsit et juxta statuti dispositionem in perpetuum resignavit prout quidem etc., ac hoc idem jus suum haereditarium, ad suprascriptum subditum suum, ejusque uxorem et liberos atque integram supellectilem domesticam adusque habitum in personam ejusdem generosi N. ac ejus posterorum plenarie transtulit et transfudit, prout quidem etc.,	urodzonemu N. i jego potomkom dał, darował, poddał, zapisał i według ustaleń [?] wieczyście odstąpił jak i itd., oraz owo prawo swe dziedziczne do wyżej wspomnianego swego poddanego, jego żony, dzieci oraz całego sprzętu domowego dotąd miane, na osobę tegoż urodzonego N. i jego potomstwo całkowicie przeniósł i przelał, jak też itd.,
dans et concedens memorato generoso N. ejusque successoribus plenariam facultatem et omnimodam potestatem praefatum laboriosum N. una cum uxore, liberis, pecoribus pecudibusque ac tota ejus supellectili domestica vigore praesentis donationis ab eo a quo de jure competierit repetendi et jure vindicandi, processumque eo nomine instituendi, promovendi et ad debitum juris finem perducendi, de extraditione ejusdem subditi quietandi et ad se recipiendi, in bonisque suis locandi seu alio quo voluerit loco convertendi, hac sua recognitione ad praemissa mediante.	dając i udzielając wspomnianemu urodzonemu N. i jego następcom pełnej możliwości i wszelkiej władzy nad rzeczonym pracowitym N., jego żoną, dziećmi, trzodą i bydłem oraz całym sprzętem domowym, w takim zakresie, by mocą niniejszej darowizny ten, któremu to zgodnie z prawem przysługuje, miał możliwość [w stosunku do tegoż pracowitego N.] jego prawnego odzyskania [?] oraz wszczynania, kontynuowania i doprowadzenia do końca zgodnie z prawem procesu w tej sprawie; również kwitowania z wydania tegoż poddanego, przyjęcia go do siebie, osadzenia na dobrach swoich lub skierowania na inne, wybrane miejsce, a wszystko to na podstawie tego swojego zeznania.

Źródło: Poznań grodzkie Gr. 1826 http://actacastrensia.blogspot.com/2014/07/formularz-wpisow-do-ksiaggrodzkich.html, s. 14r

1675 Subditio Bartholomaei Ginter cum consorte sua Marianna et liberis

Subditio Bartholomaei Ginter cum consorte sua Marianna et liberis.

Actum feria sexta post Circumcisionem Christi Domini anno Domini millesimo sexcentesimo septuagesimo quinto.

Coram officio spectabilis ac famati domini Francisci Bełski advocati Lwowecensis actisque eiusdem personaliter constitutus laboriosus Bartholomaeus Ginter una cum consorte sua legitima (?) Marianna de villa Linic, sanus mente et corpore existens, matura sui deliberatione praehabita, sponte, libere ac perexpressum recognovit, actaque praesenti recognoscit.

Quia ipse una cum Marianna consorte sua legitima liberisque suis certis ex respectibus, praecipue vero redimendo tam perviem (?) publicam poenam ob certum suum excessum contra generosum ac magnificum dominum Albertum Trąmpczyński heredem in Lwówek factum, praevidendoque periculum suae vitae ob tantam quam meritus est poenam, generoso ac magnifico domino Alberto Trąmpczyński heredi in Lwówek domino nostro benefactori etc. et successoribus se subdidit, prout quidem actu praesenti subdit, dans, offerens ac concedens eidem generoso ac magnifico domino Alberto Trąmpczyński heredi in Lwówek et alibique (?) illiusque successoribus fidelitatem omnimodam, obedientiam et subditionem perpetuam, una cum Marianna sua consorte et liberis supra insinuatis, quod et juramento cum eadem consorte sua confirmavit in sequentem rotam:

„Ja, Bartosz Ginter, przysięgam Panu Bogu wszechmogącemu w Trójcy Świętej jedynemu, także Jmci panu Wojciechowi Trąmpczyńskiemu dziedzicznemu panu na Lwówku i na innych majętnościach i innym następującym panom, iż za to dobrodziejstwo, które mi uczynił, że mię zdrowiem darował i tak sromotne karanie, na którem był osądzony, opuścił, w poddaństwie moim z żoną moją Marianną i z dziatkami moimi, za które przysięgam, chcę wiernym być i posłusznym poddanym aż do śmierci. A jeżelibym nie miał dosyć uczynić przysiędze mojej, żebym ją miał złamać albo się wyłamać z poddaństwa, tedy zdrowie moje będzie w ręku jego i będzie mu wolno czynić, co mu się będzie podobało. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.”

„Ja, Marianna, przysięgam Panu Bogu wszechmogącemu w Trójcy Świętej jedynemu, także Jmci panu Wojciechowi Trąmpczyński dziedzicowi na Lwówku etc. i innym panom następującym, iż za dobrodziejstwo mężowi memu uczynione, że go zdrowiem darował, w poddaństwie moim i z mężem moim Bartoszem i z dziatkami moimi, na które teraz przysięgam, chcę wierną być poddaną i posłuszną we wszytkim aż do śmierci. A jeżelibym nie miała dosyć uczynić przysiędze mojej, żebym ją miała złamać albo się wyłamać z poddaństwa, tedy zdrowie moje będzie w ręku jego i będzie mu wolno czynić ze mną, co mu się będzie podobało. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.”

Quae omnia et singula ad mandatum generosi ac magnifici domini Alberti Trąmpczyński heredis in Lwówek, domini nostri benefactoris actis praesentibus advocatialibus sunt inserta etc.

Źródło: Lwówek, wójtowskie, „Acta controversiarum judicii banniti in oppido Lwówek”, 1657-1675, indukta, APP sygn. I 11, s. 172

Bartosz Ginter ze wsi Linic wraz z małżonką Marianną i dziećmi oddaje się w poddaństwo Wojciechowi Trąmpczyńskiemu, dziedzicowi Lwówka. Bezpośrednim powodem tej decyzji była ciężka, zagrażająca życiu kara publiczna, jaką ponieść miał Bartosz za pewien występek przeciwko temuż dziedzicowi.

1676 Ja Wojciech służąc kilka lat we wsi Smolicach

Ad officium et Acta praesentia capitanealia castriensia districtus Pysdrensis personaliter veniens Nobilis Joannes Casimirus duorum nominum Zołecki, Generosi Nicolai Vladislai duorum nominum Rogaliński famulus, nomine eiusdem domini sui obtulit ad acticandum et actis hisce ingrossandum recognitionem infrascriptam manu Generosi Vladislai Nicolai R. subscriptam et sigillo illius communitam sanam et illaesam tenoris sequentis:

„Ja Wojciech służąc kilka lat we wsi Smolicach za chłopca srzedniego parobka a wziąwszy sobie za małżonkę pannę Mariannę Dambrowską (wprawdzie zem ci insi zasiedział był bom tu urosł i siła dobrego odebrał poddaję się dobrowolnie i z pomienioną małżonkę moją Jegomości panu Mikołajowi Wład. R. w wieczne poddaństwo da Panu Bóg z dziatkami moimi z ktoremi nami Jegomości będzie wolno czynić co będzie wola Jegomościa iako ze swoimi iuż poddanemi i obrócić nas tak iako wola Jegomościna będzie. A Jegomość z łaski swojej wszystkie szkody przez małżonkę moją poczynione w płotnach, welnach, leguminach w piwach i w przychowkach roznych które szkody stały się podczas niebytności Jegomości w ten czas mieszkającego przy dworu Jego Królewskiej Mości, gdy małżonka moja tym wszystkim zawiadowała, które szkody pretendował sobie Jegomość na złotych pięćset: Puszcza tedy mimo się wszystkie te szkody Jegomość nam to darował, na co się Jegomość dla pamięci lepszej własną swoją ręką podpisuje Mikołaj Władysław R. podpisuję się ręką własną że tak jest nie inaczy i pieczęć własną przykładam mp.

W Smolicach quarta Augusti Millesimo Sexcentensimo Septuagesimo sexto Locus sigilli”

Et eiusdem recognitionis originale idem offerens ab officio praesenti recepit de eoque officium praesens quietavit quietatque praesentibus.

Źródło: Pyzdry grodzkie, Gr. 71, inskrypcje/indukta, 1670-1679, p. 67

Dołączone też szablonowe łacińskie podd. się dla małż. bez tych szczegółów (p. 68)

(transkrypcja i przypis za Tekami Dworzaczka)

1750 Josephus Silny subdit se Illrmo Mfco Dno Heredi in Bonis Grodzisk

Josephus Silny subdit se Illustrissimo Magnifico Domino Heredi in Bonis Grodzisk

Actum Grodzisci Sabbatho post Festum Omnium Sanctorum AD 1750

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Grodziscensia personaliter veniens laboriosus Josephus olim Mathiae Silny cum Elizabetha Civium Smiglensium procreatus Filius triennio ante in servitiis apud Laboriosum Josephum Nowak cmethonem in Bonis villae Młyniewo, nunc vero integro anno apud Michaelem Ray cmetonem itidem, in eadem villa Młyniewo existens Famulus agrestis,

Qui non compulsus, nec coactus, neque alio devio circumventus, libere ac benevole, ducturus uxorem Catharinam virginem Laurentii Domagała cmetonis Filiam, in hac ipsa praefata villa Młyniewo subditam, subdidit, subjecit se, et incorporavit, suis cum successoribus totaque Familia, et supellectili Domestica nunc et in futurum habenda, Illustrissimo Magnifico Domino Carolo de Bnin Opalenski Capitaneo Sremensi, Bonorum Grodzisk et aliorum eo pertinentium Haeredi. Omnes labores, et vias publicas prout quidem Jus et necessitas, more, Jure solito ad Illustrissimum Haeredem pertinebit, hoc idem praetactus Josephus Silny modernus subditus non referendo se ad alias Jurisdictiones una cum suis Deo dante successoribus in aeviternum se executurum offert et declarat, hac sua recognitione ad praemissa mediante.

Pro qua quidem Subditione coram eodem Officio Juramentum corporale praestitit.

(+) Jozef Silny ze Smigla biorący sobie poddaną z Młyniewa za żonę Katarzynę Wawrzyna Domagały córkę podpisuie się na poddanie y z Dziećmi Piórem trzymanym.

Grodzisk Wlkp., wójtowska 1750-1756, sygn. 1515, f. 39

1756 Laboriosus Albertus Homo prout se asserit Liber

Actum in Costen, Feria VI post Cineres proxima AD 1756

Laboriosus Albertus Homo prout se asserit Liber, nec cujuspiam Subditatui obnoxius sanus etc. Recedendo etc. Recognovit

Quia Ipse ductus certis rationibus, animum suum benevolum permovendo? Beneficiisque sat abunde per Magnificum Matthiam de Rogaczewo Skaławski, Bonorum Strykowa Haeredem praestitis? et praesertim quod sibi Recognoscenti Laboriosam Marianna olim Laboriosi Adami cmethonis et subditi de praefatis bonis filiam ancillam in Sacrum Matrimonii Vinculum ante diem hodiernam jam copulatam concesserit et dederit,

Quapropter una cum praefata uxore, ac Liberis Deo dante matrimonialiter suscipiendis? sua cum Persona ad suprafata Bona Stryka subdidit, subiecit, inscripsit, et incorporavit, uti quia etc. promittens, ac sese offerens omnes Labores, et obsequia per alios subditos praestari solita se quoque praestiturum, nec se unquam alienaturum.

Hac sua personali Recognitione praemissa firmante.

Recognovit scribere nescius.

Źródło: Kościan, grodzka Gr. 101, inskrypcje/protokół, f. 130 nr 112 (7359)

por. W. Dworzaczek "Dobrowolne" poddaństwo chłopów, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1952.