1642 Protestatio contra successores primi matrimonii olim Mathiae Barthmąn

Protestatio contra successores primi matrimonii olim Mathiae Barthmąn.	Protestacja przeciw sukcesorom niegdy Macieja Bartmana z pierwszego małżeństwa.
Actum die et anno quo supra [17 X 1642].	Zdziałano dnia i roku jak wyżej [17 X 1642].
Coram officio advocatiali Ponecensi <personaliter> comparentes famati Albertus Krolicius et Paulus Dorszyk cives Ponecenses uti tutores Alberti, Jacobi, Annae, Hedvigis et Zophiae, successorum olim Mathiae Barthmąn <civis Ponecensis> ex secundo matrimonio legitimorum assignati et officiose inscripti, protestati sunt in et contra Mathiam et Joannem Barthmąny, tum et contra Albertum Ermur et Mathiam Staniszewski tutores Stanislai minorennis olim Petri Barthmąn civis Ponecensis successoris legitimi.	Przed urzędem wójtowskim ponieckim oblicznie stanąwszy sławetni Wojciech Królik i Paweł Dorszyk mieszczanie ponieccy, jako opiekunowie Wojciecha, Jakuba, Anny, Jadwigi i Zofii, prawnych sukcesorów niegdy Macieja Bartmana mieszczanina ponieckiego z drugiego małżeństwa, przydzieleni i urzędowo zatwierdzeni, protestowali się przeciwko Maciejowi i Janowi Bartmanom, jak i przeciwko Wojciechowi Ermurowi i Maciejowi Staniszewskiemu, opiekunom małoletniego Stanisława, prawnego sukcesora niegdy Piotra Bartmana mieszczanina ponieckiego.
Quia ipsi nolunt neque curant facere comportationem in summa mille et septingentorum florenorum monetae et numeri Polonicalis cum aliis supramemoratis cohaeredibus ad id naturalis successionis iure pertinente, videlicet	Iż oni odmawiają i zaniedbują rozliczenia się z pozostałymi, wyżej wymienionymi współdziedzicami z sumy 1700 złotych monety i liczby polskiej należnej im z prawa naturalnej sukcesji, mianowicie:
- praefatus Mathias Barthmąn civis Smiglensis in summa mille et quinquaginta florenorum a memorato olim Mathia Barthmąn parente suo acceptorum,	- rzeczony Maciej Bartman mieszczanin śmigielski w kwocie 1050 złotych odebranych od wspomnianego niegdy Macieja Bartmana rodzica swego,
- Joannes Barthmąn in ducentis florenis itidem per dictum olim Mathiam Barthmąn patrem ipsius in cista relictorum,	- Jan Bartman w kwocie 200 złotych również przez tego niegdy Macieja Bartmana ojca swego w skrzyni mu zostawionych,
- praefati vero Stanislai [s. 287] minorennis tutores in summa quadringentorum et quinquaginta florenorum per olim memoratum Petrum Barthmąn a saepedicto olim Mathia Barthmąn itidem parente suo acceptorum,	- rzeczeni zaś opiekunowie małoletniego Stanisława w kwocie 450 złotych odebranych przez niegdy wspomnianego Piotra Bartmana od tylukrotnie wspomnianego niegdy Macieja Bartmana również ojca jego,
facientes praemissa in grave damnum ac praeiudicium aliorum cohaeredum, contra quos omnes et singulos dicti Albertus Krolicius et Paulus Dorszyk tutores solenniter protestati sunt uti protestatur praesentibus, offerentes sese cum ipsis tempore competenti iure acturos.	czyniąc to na wielką krzywdę i szkodę pozostałych współdziedziców. Przeciwko im wszystkim i każdemu z osobna rzeczeni Wojciech Królik i Paweł Dorszyk opiekunowie solennie się protestowali, jako i protestują się niniejszym, ofiarując się z nimi w czasie dogodnym prowadzić spór sądowy.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 286-287.

Por. też wpis http://actacastrensia.blogspot.com/2014/11/1642-hedvigis-rogowiczewa-una-cum.html

1642 Hedvigis Rogowiczewa una cum successoribus olim Mathiae Barthmąn bona Finkowskie Mathiae Barthmąn civi Smiglensi vendunt atque resignant

Hedvigis Rogowiczewa una cum successoribus olim Mathiae Barthmąn bona Finkowskie Mathiae Barthmąn civi Smiglensi vendunt atque resignant.	Jadwiga Rogowiczowa wraz ze spadkobiercami niegdy Macieja Bartmana dobra Finkowskie Maciejowi Bartmanowi mieszczaninowi śmigielskiemu sprzedaje i rezygnuje.
Actum feria sexta ante festum sancti Lucae Evangelistae [17 X] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo quadragesimo secundo. [s. 285]	Zdziałano w piątek przed świętem św. Łukasza Ewangelisty [17 X] roku Pańskiego 1642.
Coram officio spectabilium Andreae Sztor advocati, Joannis Ciepa, Alberti Krzywinski, Mathaei Szypla, Alberti Ermur et Pauli Dorszyk scabinorum iuratorum oppidi Poniec, bannitum expositum iudicium celebrantium, personaliter comparentes:	Przed urzędem zacnie sławetnych Andrzeja Sztor wójta, Jana Ciepa, Wojciecha Krzywińskiego, Mateusza Szypla, Wojciecha Ermur i Pawła Dorszyk ławników przysiężnych miasteczka Ponieca sprawujących sąd gajony stanęli oblicznie:
- honesta Hedvigis Rogowiczewa olim famati Mathiae Barthmąn civis Ponecensis primarum nuptiarum, ad praesens vero famati Pauli Rogowicz incolae Wschowensis secundarum nuptiarum consors legitima, cum personali assistentia eiusdem, ipsa per se et per praefatum Paulum Rogowicz maritum et supremum tutorem suum,	- uczciwa Jadwiga Rogowiczowa, niegdy sławetnego Macieja Bartmana mieszczanina ponieckiego pierwszego małżeństwa, natenczas zaś sławetnego Pawła Rogowicza mieszkańca wschowskiego drugiego małżeństwa prawna małżonka w osobistej asystencji tegoż, sama przez się i przez rzeczonego Pawła Rogowicza męża i najwyższego opiekuna swego,
- famati Albertus Ermur et Mathias Staniszewski, Stanislai minorennis olim Petri Barthmąn civis Ponecensis successoris legitimi tutores inscripti et officiose approbati,	- sławetni Wojciech Ermur i Maciej Staniszewski, prawnie zapisani i urzędowo zatwierdzeni opiekunowie małoletniego Stanisława, spadkobiercy niegdy Piotra Bartmana mieszczanina ponieckiego,
- famatus Joannes Barthmąn civis Ponecensis ipse per se,	- sławetny Jan Bartman mieszczanin poniecki, sam przez się,
- famati Albertus Krolicius et Paulus Dorszyk, Alberti, Jacobi, Annae, Hedwigis et Zophiae, olim praefati Mathiae Barthmąn cum dicta Hedvigi ex secundo coniugii consorte liberorum procreatorum tutores constituti et officiose confirmati,	- sławetni Wojciech Królik i Paweł Dorszyk, ustanowieni i urzędowo zatwierdzeni opiekunowie Wojciecha, Jakuba, Anny, Jadwigi i Zofii, dzieci rzeczonego Macieja Bartmana ze wspomnianą Jadwigą żoną z drugiego małżeństwa spłodzonych,
sani mente et corpore existentes, publice, benevole atque verbis expressis recognoverunt uti recognoscunt praesentibus.	zdrowi na ciele i umyśle jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznali, jako i zeznają niniejszym.
Quia omnia et singula bona sua mobilia et immobilia in et circa oppidum Poniec existentia Finkowskie nuncupata, videlicet:	Iż oni wszystkie dobra swe ruchome i nieruchome w i około miasteczka Ponieca będące, Finkowskimi zwane, mianowicie:
- Domum in acie fori Ponecensis cum stabulo adiacente penes domum famati Pauli Dorszyk et plateam publicam ab utrinque constitutam cum aliis omnibus aedificiis totaque supellectili ad eandem domum pertinente nempe z kotłem, kadziami, rozmiarami, beczkami y inszymi statkami do piwowarstwa należącymi, z lisztwami, ławami et reliquis ad eandem domum quo vis1 modo spectantibus.	- Dom w rogu rynku ponieckiego z przyległą karczmą2, między domem sławetnego Pawła Dorszyka a drogą publiczną, ze wszystkimi innymi zabudowaniami i całym sprzętem do tegoż domu przynależącym, jako to „z kotłem, kadziami, rozmiarami, beczkami y inszymi statkami do piwowarstwa należącymi, z lisztwami, ławami” i pozostałymi do tego domu jakim bądź sposobem należącymi.
- Item agri unam et mediam quartam cum prato adiacente inter agros Pauli Tygiel et Nicolai Zięba ab utrinque versus viam quae ducit ad villam Dzięczyna iacentem.	- Także półtora ćwierci roli z przyległą łąką, położone między rolami Pawła Tygiel i Mikołaja Zięba ku drodze, co wiedzie do wsi Dzięczyna.
- Item hortum inter hortos Andreae Sztor et successorum olim Gregorii Kucyk alias Gryndal partibus ab utrisque iacentem. Item agros vulgari nomine Żebraczki nuncupatos et prata eisdem agris adiacentia.	- Także ogród leżący między ogrodami Andrzeja Sztor i spadkobierców niegdy Grzegorza Kucyk czyli Gryndal. Także role pospolicie zwane Żebraczkami i łąki do nich przyległe.
- Item praedium et hortum dicto praedio contiguum inter praedia Annae Klockowa et Martini Rudkalik utrinque constituta.	- Także folwark i ogród z nim graniczący, między folwarkami Anny Klockowej i Marcina Rudkalik.
- Item alterum praedium atque horreum inter viam publicam Wratislawiam versus ducentem et praedium successorum olim Zachariae Mithmąn in longa platea situm	- Także drugi folwark i stodołę między drogą publiczną do Wrocławia wiodącą a folwarkiem spadkobierców niegdy Zachariasza Mitmana, w ulicy Długiej
cum totali recensitorum bonorum haereditate, omnibusque ad ipsa pertinentibus et quovis modo spectantibus, nihil iuris, dominii, proprietatis1 et quorumvis usufructuum, dicta Hedvigis Rogowiczewa et memoratus Joannes Barthmąn pro se et successoribus suis, praenominati [s. 286] vero tutores pro praedictis Stanislao, Alberto, Jacobo, Anna, Hedvigi et Zophia, legitimis quibusvis successoribus reservando seu excipiendo, ita late, longe et circumferentialiter prout ab antiquo limitibus circumscripta sunt,	z wszelkim wyliczonych tu dóbr dziedzictwem, wszystkimi do nich przyległościami i jakimi bądź przynależnościami, niczego z prawa, władztwa, własności i użytkowania – rzeczona Jadwiga Rogowiczowa i wspomniany Jan Bartman za siebie i za spadkobierców swoich, wyżej zaś wymienieni opiekunowie za rzeczonych Stanisława, Wojciecha, Jakuba, Annę, Jadwigę i Zofię – na rzecz jakich bądź prawnych spadkobierców zastrzegając czy wyłączając, tak wzdłuż, wszerz i wokół, jako od dawna w granicach wyznaczone zostają,
famato Mathiae Barthmąn ad praesens civi Smiglensi et eius successoribus pro summa trium millium septingentorum et quinquaginta florenorum Polonicalium, grossis triginta sigillatim computando, paratarum et manualiter levatarum pecuniarum vendiderunt et iudicialiter resignaverunt, cum omni iure, dominio, proprietate ac titulo haereditario, perpetue et in aevum tenendi, possidendi, alienandi, donandi, commutandi, vendendi et in usus beneplacitos convertendi. Ex qua summa trium millium septingentorum et quinquaginta florenorum levata atque in effectu percepta saepedictis [!] venditores emptorem temporibus perpetuis quietaverunt.	sławetnemu Maciejowi Bartmanowi natenczas mieszczaninowi śmigielskiemu i jego spadkobiercom za sumę 3750 złotych polskich, w każdy groszy 30 rachując, w gotowiźnie wręczonych, sprzedali i sądownie zrezygnowali, wraz z całym prawem, władztwem, własnością i tytułem dziedzicznym, wieczyście i na zawsze ku trzymaniu, posiadaniu, przelewaniu, darowaniu, zamianie, sprzedaży i obracaniu na swój pożytek podług upodobania. Z której to sumy 3750 złotych odebranej i rzeczywiście przyjętej tylukrotnie tu wspominani sprzedawcy nabywcę czasy wiecznymi skwitowali.
Et iam ex nunc memorati venditores supradicto emptori dederunt realem intromissionem et actualem possessionem in praenominata bona atque eorum haereditatem totalem per dominum advocatum et scabinos judicio praesidentes. Tenebunturque praefati venditores suis cum successoribus praedictum emptorem et successores eius tueri, defendere, evincere et eliberare ab omni impetitione iuridica toties quoties opus fuerit.	I zaraz udzielili temuż nabywcy wspomniani sprzedawcy rzeczywistej intromisji i faktycznego wprowadzenia w posiadanie rzeczonych dóbr i ich zupełnego dziedzictwa, przez wójta i ławników w sądzie zasiadających. Zostają też wspomniani sprzedawcy wraz ze swymi spadkobiercami zobowiązani, by rzeczonego nabywcę i spadkobierców jego bronili, wybawiali, ratowali i uwalniali od wszelkich roszczeń sądowych ilekroć zajdzie potrzeba.
Quae venditio et resignatio admissa est et confirmata habere vim et robur perpetuae firmitatis in omnibus et singulis punctis, clausulis et articulis suis de forma iuris. Super quo memoriale persolutum.	Która to sprzedaż i rezygnacja dopuszczona i zatwierdzona została jako mająca wieczystą moc prawną we wszystkich punktach, klauzulach i artykułach swych z przepisu prawa. Od czego opłacono pamiętne.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 284-286.

Por. wpis: http://actacastrensia.blogspot.com/2014/11/1642-protestatio-contra-successores.html

¹ finalne „s” pisane z zamachem można pomylić z „c”.

² bądź: stajnią.

1640 Paulus Kostrzewski recognoscit

Paulus Kostrzewski recognoscit.	Paweł Kostrzewski zeznaje.
Actum die et anno ut supra [20 IV 1640].	Zdziałano dnia i roku jak wyżej [20 IV 1640].
Coram officio et actis advocatialibus oppidi Poniec constitutus personaliter famatus Paulus Kostrzewski civis Ponecensis sanus mente et corpore existens, publice et sponte ex vi citationis recognovit uti recognoscit.	Przed urzędem i aktami wójtowskimi miasteczka Ponieca stanąwszy osobiście sławetny Paweł Kostrzewski mieszczanin poniecki, zdrów na ciele i umyśle, jawnie i dobrowolnie na mocy pozwu zeznał, jako i zeznawa.
Se arendasse per modum arendae ab anno millesimo sexcentesimo trigesimo secundo hortum in longa platea Wołkowski dictum, inter hortos Mathiae Barthman et Davidis Barthman utrinque situm, cum totali eiusdem horti haereditate, omnibusque ad ipsum pertinentibus et quovis modo spectantibus, florenis quindecim quemlibet florenum triginta grossis sigillatim computando, a nobili ac reverendo Paulo Gołecki parocho Ponecensi, quem censum seu arendam quolibet anno post festa solennia Paschatis dedisse et persolvisse recognovit.	Iż dzierżawił dzierżawnym sposobem od roku 1632 ogród przy ulicy Długiej, zwany Wołkowski, położony między ogrodami Macieja Bartmana i Dawida Bartmana, wraz z całym tegoż ogrodu dziedzictwem, wszelkimi doń przyległościami i jakimi bądź przynależnościami, za złotych 15, w każdy złoty 30 groszy licząc, od szlachetnego i wielebnego Pawła Gołeckiego1 proboszcza ponieckiego, który to czynsz czyli dzierżawę – jak zeznał – co roku po uroczystych świętach Wielkanocy dawał i płacił.
Quae recognitio maioris fidei et certitudinis ergo actis advocatialibus Ponecensibus inserta.	Które to zeznanie dla większej wiary i pewności wciągnięto do akt wójtowskich ponieckich.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 138.

¹ Paweł Gołecki (także z Gołocina Gołocki, Golocki), proboszcz poniecki w latach 1617-1651. Jego zapiski, znalezione w pałacu hr. Mycielskich w Poniecu krótko przed wybuchem II wojny światowej, wydano pod tytułem Zapisy rocznikarskie w Poniecu 1617-1651 (opr. ks. Jan Związek, wyd. Szumacher, Kielce 1998). Nb. przy transkrypcji Zapisków błędnie odczytano nazwisko autora (Gotocki), co da się usprawiedliwić ówczesną pisownią „ł” jako „l” przeciętego ukośną kreseczką (J. Słowiński, Rozwój pisma łacińskiego w Polsce XVI-XVIII wieku, s. 135).

1639 Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis Annae consorti dotalicium reformat

Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis Annae consorti dotalicium reformat. [s. 115]

Actum feria quarta post festum Pentecostes [15 VI] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono.

Coram officio advocatiali actisque scabinalibus Ponecensibus comparens personaliter honestus Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis mente et corpore sanus, publice et expressis verbis recognovit.

Quia ex amore coniugali, habitaque ratione dotis centum florenorum in moneta Polonicali sigillatim per grossos triginta computando, cum honesta Anna coniuge sua, filia <vero> olim famati Adami Wiechcik legitima acceptorum reformavit ipsi dotalicii ducentos florenos itidem in moneta Polonicali.

Quam quidem summam ducentorum florenorum Polonicalium inscripsit et certificavit ipsi in domo et horto suo in platea Pyzdrensi, inter domos Francisci pannificis ab una et Adami sartoris altera ex parte in oppido Miełosław, dans et conferens eidem Annae consorti suae legitimae supra recensita bona videlicet domum et hortum adiacentem <cum> omnimodam potestatem, cum<que> omni iure, dominio, proprietate et cum omnibus utilitatibus atque usufructibus ex iisdem bonis provenientibus post mortem suam tam diu tenendi, possidendi et in usus suos convertendi, quam diu ipsi praedicta summa ducentorum florenorum Polonicalium a successoribus suis realiter et de integro non fuerit exoluta.

Quam dotalicii reformationem et inscriptionem memorata Anna ipsa per se et per famatum Nicolaum Ciechniewicz sororarium et tutorem suum legitimum grato animo suscepit, eandemque praesens judicium in omnibus et singulis suis punctis perpetuae firmitatis robur obtinere admisit et confirmavit de forma juris.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 114-115.

Walenty Filipczyk mieszczanin miłosławski żonie swojej Annie, córce niegdy sławetnego Adama Wiechcika, oprawia na domu swoim i ogrodzie przy ul. Pyzdrskiej 200 złp. posagu i przywianku. Mikołaj Ciechniewicz – mąż siostry (sororarius) i prawny opiekun Anny.

1643 Translatio summae et census per Valentinum Lezyk

Translatio summae et census per Valentinum Lezyk.

Sub eodem actu [11 IX 1643].

Coram eodem officio advocatiale actisque praesentibus scabinalibus oppidi Poniec constitutus personaliter famatus Valentinus Lezyk ad praesens incola Gostinensis palam, sponte ac per expressum recognovit prout praesentibus recognoscit.

Quia inscriptionem et obligationem ratione summae principalis octuaginta et novem florenorum Polonicalium tum et ratione census quinque florenorum et grossorum undecim ab eadem summa quotannis provenientium de actu feria quarta ante festum Nativitatis Beatae Mariae Virginis proxima in anno millesimo sexcentesimo trigesimo nono [7 IX 1639] in horto suo proprio inter hortos Lucae Krolik et successorum olim Zachariae Mithmąn in longa platea factam cassavit, mortificavit et annihilavit, prout cassat, mortificat et annihilat actu praesenti.

Eandem vero summam nimirum octuaginta novem florenorum Polonicalium grossis triginta sigillatim computando una cum censu annuali quinque florenorum et grossorum undecim in et supra horto suo proprio inter hortos successorum olim Alberti Gołąmbek [s. 338] et Martini Slawek ab utrinque in Widawy iacente honestae Annae olim Martini Chrus et Hedvigis coniugum filiae legitimae transtulit, inscripsit et certificavit, prout actu praesenti transfert, inscribit et certificat de forma iuris.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 337-338.

Walenty Leżyk, natenczas mieszkaniec Gostynia, przenosi sumę 89 złp. dla Anny, córki Marcina Chrusta (?), zapisaną w 1639 r. na jego ogrodzie przy ul. Długiej na swój ogród w Wydawach.

1642 Successores olim Thomae Dorsz Baltazaro Hips et Barbarae coniugibus molam ventilem vendunt atque resignant

Successores olim Thomae Dorsz Baltazaro Hips et Barbarae coniugibus molam ventilem vendunt atque resignant.

Sub eodem actu [14 XI 1642].

Coram eodem judicio advocatiale bannito exposito oppidi Poniec constituta personaliter honesta Anna Dorszykowna, famati olim Thomae Dorsz civis Ponecensis succestrix legitima, palam, benevole ac per expressum, ipsa per se et per famatos Paulum Dorszyk et Albertum Ermur uti tutores naturales recognovit.

Quia molam ventilem, iuxta vim concordiae et divisionis post memoratum olim Thomam Dorsz naturalis successionis iure sibi concernentem, in agro Bogata dicto penes viam quae ducit ad villam Sowiny constitutam, cum totali eiusdem molae ventilis haereditate omnibusque instrumentis ad ipsam pertinentibus et quovis modo spectantibus, nihil iuris, dominii, proprietatis et quorumvis usufructuum pro se caeterisque consuccessoribus suis reservando seu excipiendo, honesto Baltazaro Hips et Barbarae, famatum Albertum Krzywinski pro tutore habenti [?], coniugibus civibus Ponecensibus pro summa septingentorum florenorum Polonicalium grossis triginta sigillatim computando vendidit et iudicialiter resignavit. Ex qua summa levata et de integro in facie praesentis judicii percepta [s. 294] memorata venditrix per se et per supradictos tutores suos praefatos emptores quietavit.

Et iam ex nunc praedicta venditrix memoratis emptoribus dedit realem intromissionem et actualem possessionem in praedictam molam ventilem eiusque haereditatem totalem per dominum advocatum et scabinos judicio praesidentes. Tenebiturque praefata venditrix memoratos emptores et eorum successores evincere, tueri, pacificare, evincere et eliberare ab omni quarumvis personarum impetitione iuridica toties quoties fuerit opus. Quae venditio et resignatio admissa est et confirmata habere vim et robur perpetuae firmitatis in omnibus punctis et articulis suis de forma iuris.

Porro circa actum praesentis resignationis memorati venditores una cum aliis consuccessoribus suis post decessum saepememorati olim Thomae Dorsz unanimi consensu et simultanea voluntate cavent praecustodiuntque sibi invicem videlicet quod si a quopiam eorum molendino memorato vendito et resignato prius allata frumenta fuerint, exinde prius quam aliorum adaptari et moliri debent, ad quae praemissa omnia exequenda memorati emptores cum successoribus suis vigore praesentis resignationis sese submiserunt. Quod maioris autoritatis ergo actis praesentibus advocatialibus insertum.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 293-294.

Anna Dorszykówna, sukcesorka po niegdy Tomaszu Dorsz mieszczanie ponieckim, sprzedaje wiatrak na roli zwanej Bogata przy drodze wiodącej do wsi Sowiny, przyznany jej mocą ugody i działu po tymże Dorszu z prawa naturalnej sukcesji, Baltazarowi Hips i jego żonie Barbarze, mieszczanom ponieckim, za sumę 700 złp. Ponadto zbywająca oraz jej współspadkobiercy po Dorszu zastrzegają sobie pierwszeństwo mielenia zboża w tym wiatraku.

1643 Succores olim Mathiae Lis alias Zyzek Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo obligantur

Successores olim Mathiae Lis alias Zyzek Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo obligantur.	Spadkobiercy niegdy Macieja Lisa czyli Zyzaka zobowiązują się do spłaty Janowi Czwojdrakowi ze wsi Sarbinowo.
Actum feria quarta ante dominicam Laetare [11 III] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo quadragesimo tertio.	Zdziałano w środę przed niedzielą Laetare [11 III] roku Pańskiego 1643.
Coram officio advocatiali oppidi Poniec comparentes personaliter honesti Andreas et Anna, olim honesti Mathiae Lis alias Zyzek et Margarethae coniugum civiumque Ponecensium successores legitimi, palam, benevole ac verbis expressis recognoverunt.	Przed urzędem wójtowskim miasteczka Ponieca stanąwszy osobiście uczciwi Andrzej i Anna, prawni spadkobiercy niegdy uczciwego Macieja Lisa czyli Zyzaka i Małgorzaty małżonków oraz mieszczan ponieckich, jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznali.
Quia summam octo marcarum monetae in Regno currentis grossis quadraginta octo sigillatim computatarum certi debiti per praefatam olim Margaretham matrem ipsorum pro frumentis Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo contracti et hucusque non persoluti, eidem Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo debent et tenentur. Quam summam ipsi inscripserunt et obligaverunt in domo sua penes domos Gaspari Sowinski et generosi ac magnifici domini haereditarii versus curiam constituto. Maioris certitudinis ergo actis praesentibus insertum.	Iż sumę 8 grzywien monety będącej w obiegu w Królestwie, licząc w każdą grzywnę po 48 groszy, długu pewnego zaciągniętego przez rzeczoną niegdy Małgorzatę ich matkę za zboże u Jana Czwojdraka ze wsi Sarbinowo i dotąd nie spłaconego, temuż Janowi Czwojdrakowi ze wsi Sarbinowo są zobowiązani spłacić. Którą to sumę zapisali na domu swym położonym między domami Kaspra Sowińskiego i urodzonego wielmożnego pana dziedzicznego naprzeciwko dworu. Co dla większej pewności wciągnięto do akt niniejszych.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, sygn. I 42, s. 308.

1696 Successores post honestum olim Tobiam Kracer...

Successores post honestum olim Tobiam Kracer a famato Matthia Krauza centum florenos percipiunt, ex quo liberam mansionem eidem et Mariannae matri suae ad vitae tempora in domo concedunt.	Spadkobiercy po uczciwym niegdy Tobiaszu Kracer przyjmują 100 zł od sławetnego Macieja Krauza, za co udzielają mu i ich matce Mariannie prawo wolnego dożywotniego mieszkania w [swym] domu.
Actum feria sexta infra octavas Sanctissimi Corporis Christi [22 VI 1696].	Zdziałano w piątek w oktawie Bożego Ciała [22 VI 1696].
Coram officio advocatiali Ponecensi actisque iisdem personaliter comparentes honesti Alberti [!] Kracer olim honesti Tobiae Kracer civis Ponecensis filius et Rozyna soror eiusdem in assistentia praedicti Alberti tutoris sui naturalis, nec non Marianna soror altera cum assistentia honesti Adami Zomer tutoris sui coniugalis, sani omnes mentibus corporibusque existentes palam expressisque verbis recognoverunt uti recognoscunt praesentibus hisce.	Przed urzędem wójtowskim ponieckim i aktami jego osobiście stanąwszy uczciwi Wojciech Kracer, syn niegdy uczciwego Tobiasza Kracer mieszczanina ponieckiego, i Rozyna, siostra jego w asyście rzeczonego Wojciecha opiekuna jej naturalnego, jak również Marianna, druga siostra, w asyście uczciwego Adama Zomer opiekuna swego ślubnego, wszyscy zdrowi na ciele i umyśle otwarcie i wyraźnie zeznali, jako i zeznają niniejszym.
Quia summam centum florenorum Polonicalium currentis monetae Polonicae de manibus famati Matthiae Krauza civis et scabini Ponecensis perceperunt idque ratione sortis suae paternae ex domo seipsos concernentis [s. 250] hac conditione, ut praefatus Albertus Kracer de domo cedat et famato Matthiae Krauza cum Marianna coniuge futura matreque sua liberam mansionem ibidem ad vitae tempora concedant omnes et singuli supradicti successores absque omni turbatione, post obitum vero praefatorum famatorum Matthiae Krauza et Mariannae desponsatae eadem domus in Albertum Kracer, Rosinam et Mariannam sorores totaliter devolvet.	Iż sumę 100 złotych polskich monety obiegowej polskiej z rąk sławetnego Macieja Krauza mieszczanina i ławnika ponieckiego przyjęli, a to z racji działu swego ojcowskiego należnego im z domu, pod tym warunkiem, iż rzeczony Wojciech Kracer z domu ustąpi, a sławetnemu Maciejowi Krauza i Mariannie, jego przyszłej małżonce a ich matce, wszyscy wyżej wzmiankowani spadkobiercy przyznają prawo wolnego tam mieszkania aż po kres ich życia, bez żadnego zgoła niepokojenia, zaś po śmierci rzeczonych sławetnych Macieja Krauza i zaręczonej z nim Marianny dom ten w całości przypadnie Wojciechowi Kracer, Rozynie i Mariannie siostrom [jego].
Hoc praecavet saepedictus Matthias Krauza ut eandem summam Gasparus filius suus ab Alberto, Rosina et Marianna recensitis nullatenus requirat in posterum. Quod propter meliorem certitudinem actis praesentibus est connotatum.	Wspomniany Maciej Krauza poręcza, iż w przyszłości syn jego Kasper w żaden sposób nie będzie się domagał tejże sumy od rzeczonych Wojciecha, Rozyny i Marianny. Co dla większej pewności wpisano do akt niniejszych.

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 249-250.

1697 Divisio horti inter Joannem Krzywinski et Andream Rotyszeski facta

Divisio horti inter Joannem Krzywinski et Andream Rotyszeski facta. [s. 267]	Podział ogrodu przeprowadzony między Janem Krzywińskim i Andrzejem Rotyszewskim.
Actum feria sexta post festum sancti Stanislai Episcopi et Martyris proxima [10 V 1697].	Zdziałano w piątek po święcie św. Stanisława Biskupa i Męczennika [10 V 1697].
Interveniente affectatione famatorum Joannis Krzywinski et Andreae Rotyszeski civium Ponecensium ex commissione officii advocatialis Ponecensis descendentes personaliter famati Joannes Krępic et Andreas Wasker scabini iurati oppidi Poniec tanquam arbitri, maturum iudicium et rerum experientiam habentes, ad videndum et aestimandum hortum cum prato ab honorata Regina Rotyszeska matre sua sibi in perpetuam possessionem et haereditatem benevole traditum, inter hortum honestorum Zarębow et pratum Confraternitatis Literatorum penes viam publicam ad villam Smiełowa tendentem. Qui in praedictum hortum venientes omniaque attingentia eiusdem horti pratique considerantes, matura deliberatione praehabita, iuste et recte in duas partes aequaliter diviserunt, longitudinem ab antiquo existentem praefatorum horti et prati conservando.	Przychylając się prośbie sławetnych Jana Krzywińskiego i Andrzeja Rotyszewskiego mieszczan ponieckich, z polecenia urzędu wójtowskiego ponieckiego zszedłszy się osobiście sławetni Jan Krępic i Andrzej Waskier ławnicy przysiężni miasteczka Poniec jako rozjemcy, dojrzały osąd i znajomość rzeczy mając, celem oględzin i oceny ogrodu z łąką przez sławetną Reginę Rotyszewską jego matkę jemu w wieczyste posiadanie i dziedzictwo przekazanego, [leżącego] między ogrodem uczciwych Zarębów i łąką Bractwa Literatów, przy drodze publicznej wiodącej do wsi Śmiłowo. Którzy wszedłszy na rzeczony ogród i przypatrzywszy się wszelkim tegoż ogrodu i łąki przyległościom, po starannym namyśle, słusznie i sprawiedliwie równo [go] na dwie części podzielili, nie naruszając od dawna zachowywanej długości rzeczonych ogrodu i łąki.
Quam divisionem memorati Joannes Krzywinski et Andreas Rotyszeski firmam et ratam asserentes grato animo susceperunt. Ex quo supradictus famatus Joannes Krzywinski medietatem saepefati horti cum prato a parte Zarębow horti acceptavit cum expresso consensu Andreae Rotyszeski affinis sui. Quae divisio propter maiorem certitudinem valoremque actis praesentibus est inscripta.	Który to podział wspomniani Jan Krzywiński i Andrzej Rotyszewski za prawomocny i ważny uznając, wdzięcznie przyjęli. Z którego wyżej rzeczony sławetny Jan Krzywiński tylukrotnie wzmiankowanego ogrodu z łąką połowę  po stronie ogrodu Zarębów wziął, za wyraźną zgodą Andrzeja Rotyszewskiego powinowatego1 swego. Który to podział dla większej pewności i wartości do akt niniejszych wpisano.

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 266-267.

¹ bądź szerzej: krewnego, bliskiego, sąsiada.

1682 Decretum inter Andream Kielar et Barbaram Barkmanowa

Decretum inter Andream Kielar et Barbaram Barkmanowa.	Dekret pomiędzy Andrzejem Kielar i Barbarą Barkmanową.
Actum feria sexta post festum sancti Barnabae Apostoli proxima [12 VI 1682].	Zdziałano w piątek po święcie św. Barnaby Apostoła [12 VI 1682].
Coram officio advocatiali Ponecensi personaliter constitutus honestus Andreas Kielar civis Ponecensis uti actor, fecit iudicialem propositionem contra honestam Barbaram Barkmanowa civem Ponecensem, olim famati Joannis Barkman consortem legitimam viduam relictam, bonorum omnium post praefatum maritum suum tenuatricem et possestricem citatam, cui pro tutore assistebat reverendus dominus Albertus Barkman ad ecclesiam Sanctissimae Trinitatis in Poniec praepositus.	Przed urzędem wójtowskim ponieckim osobiście stanąwszy uczciwy Andrzej Kielar mieszczanin poniecki jako powód, wniósł sądową skargę przeciw uczciwej Barbarze Barkmanowej mieszczce ponieckiej, niegdy sławetnego Jana Barkmana prawnej żonie [a teraz] pozostałej wdowie, dóbr wszystkich po wspomnianym mężu swym dzierżycielce i posesorce, pozwanej, której jako opiekun asystował wielebny ksiądz Wojciech Barkman, proboszcz przy kościele Najświętszej Trójcy w Poniecu.
Quia ipsa, tametsi toties requisita ad persolutionem debiti certi centum [s. 59] florenorum Polonicalium in agro mariti sui inscriptorum, ex capitali summa quingentorum florenorum provenientium, tum et censum centum florenorum Polonicalium ex vi concordiae actori ex [?] capitali summa praedicta pertinentium, extradere ac persolvere recusat.	Iż ona, wprawdzie tylukrotnie wezwana do spłaty długu pewnego 100 złotych polskich na roli jej męża zapisanych z sumy głównej 500 złotych przychodzących, jak i czynszu 100 złotych polskich na podstawie ugody powodowi od rzeczonej sumy głównej przychodzących, odmówiła [ich] wydania i spłaty.
Officium itaque praesens advocatiale Ponecense exauditis partibus eorumque controversiis bene consideratis eoque attento, quoniam manifeste patet ex vi concordiae, quia olim famatus Joannes Berkman obligavit et submisit se centum florenorum residuitatem de capitali summa quingentorum florenorum Polonicalium tum et censum centum florenorum Polonicalium a capitali summa quingentorum florenorum per multos annos provenientium in anno proxime praeterito millesimo sexcentesimo septuagesimo sexto pro festo Nativitatis Christi praefato actori realiter ac in integro persolvere,	Urząd tedy niniejszy wójtowski poniecki, wysłuchawszy stron, a ich dyskurs starannie rozważywszy i to mając na względzie, iż jasno widać z ugody, że niegdy sławetny Jan Berkman zobowiązał się, by 100 złotych reszty z sumy głównej 500 złotych polskich, jak i czynsz 100 złotych polskich od sumy głównej 500 złotych przez wiele lat przychodzących, spłacić rzeczywiście i w całości rzeczonemu powodowi na święto Bożego Narodzenia roku blisko przeszłego 1676,
et quia supra nominata Barbara Barkmanowa est tenuatrix et possestrix bonorum omnium post olim defunctum maritum suum Joannem Barkman, ideo decrevit ut praenominata citata tam centum florenorum de capitali summa residuos, quam et censum a summa capitali provenientem centum florenorum actori ad decursum octo septimannarum realiter persolvat, uti decernit sententia praesenti. Quod decretum utraque pars pro jure suscepit.	a ponieważ wyżej wzmiankowana Barbara Barkmanowa dzierżycielką i posesorką jest dóbr wszelkich po niegdy zmarłym mężu swym Janie Barkman, przeto postanowił [urząd], by rzeczona pozwana tak 100 złotych resztujących z sumy głównej, jak i czynsz od sumy głównej przychodzący 100 złotych powodowi w ciągu 8 tygodni rzeczywiście spłaciła, jako i postanawia niniejszym. Który to dekret obie strony przyjęły.

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 58-59.

1683 Decretum Illustris a Magnifici Dni Haeredis in Poniec contra subditos de villa Karzec

Decretum illustris a [!] magnifici domini haeredis in Poniec contra subditos de villa Karzec.¹

Actum feria quarta ante festum sancti Stanislai Episcopi proxima [5 V 1683].

Przed wielmożnego Jegości Pana Jegości Pana [!] Krysztofa Unruga starosty gniźnińskiego, dziedzica miasteczka Ponieca, wsiów Karca etc. etc. pracowity Marcin Haława z Jakubem chałupnikiem z Karca poddani bez żadny przyczyny, ale tylko z szczery złości z tyże wsi Karca uszedszy, pojmani, przywiedzioni i do więzienia wtrąceni, którzy wielkie karanie dla swego swawolnego a złości szczegulny uchodzenia zasłużeli, jednak na instancją² wielu ludzi godnych miełosierny [!] wielmożego Jegości pana dziedzcznego [!] nad sobą dekret otrzemali w ten sposób, aby naprzód oba w tę rotę opisaną niży przysięgli. Jakubowi chałupnikowi zaś, aby sprawiedliwości mistrz³ u uszu [?] spodkiem po kawałku urzynał, przy prędze nosa urznięcie, przez wielkie instantiae jemuż od wielmożnego Jg. Pana dziedzicznego darowane dla poprawy.

Przysięgi rota:

„Ja Marcin Haława, ja Jakub hapnik [!], przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu w Trójcy Święty Jedynemu, że wiernym będę poddanym wielmożnemu Jegości Panu Krysztofowi Unrugowi staroście gniźniskiemu [!], dziedzicowi wsi Karca i sukcesorom jego, robociznę co mnie należy odprawować będę i nie gdzie indzie, tylko w Karcu mieszkać chcę i będę do śmierci. I jeżelibym wiedział, żeby miał który poddany uciec z Karca, tedy bez odwłoki podstarościemu opowiedzieć będę powinien. A strzeż Boże, żebym sam z Karca uciekł, a wielmożny Jegoć pan dziedziczny dostałby mnie, tedy bez wszelakiego miełosierdzia wolno będzie mnie dać wielmożnemu Jeg. panu dziedzicznemu obiesić albo kazać stracić. Dzieci moje nie gdzieindzie rządzić będę, tylko w Karcu. Tak mi Panie Boże dopomóż i Syna twego niewinna męka.”

Quo juramento coram officio praesenti advocatiali praestito ex Jacobo hałupnic ex contione fact[...] actis connotari perillustris ac magnificus dominus haeres totum inhibuit.⁴

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 74.

¹ Dekret jaśnie wielmożnego pana dziedzica na Poniecu przeciw poddanym ze wsi Karzec.

² z łac. ad instantiam – na wniosek.

³ kat.

⁴ Którą to przysięgę przed urzędem niniejszym wójtowskim złożoną, przez Jakuba chałupnika pod dyktando (?) ułożoną, prześwietny wielmożny pan dziedzic polecił w całości zanotować w aktach.

1704 Decretum in Stanislaum Ciepa

Actum feria 4ta post dominicam 3tiam [post] Pentecosten [4 VI] etc. 1704.

Decretum in Stanislaum Ciepa

Przed sąd sławetny burmistrzowski poniecki jako też potrzebny¹ wujtowski zupełnie zagajony obecnie pozwany staneł p. Stanisław Ciepa mieszczanin poniecki, na którego przełożył skargę najpierwiej leśny uskarżając się przed sądem tak burmistrzewskim jako i wujtowskim, że wielką szkodę czynił w lesie miejskim, gdy olszyny na raz siedm krzy wyciął, którą znaliazł na podwórzu jego, jednak p. Stanisława Ciepy przy domu nie zastał. Drugą skargę przełożył przeciwko jemu sługa mieski, że kiedy mu rozkazuje na straż, aby ją odprawił, jako i drugi mieszczanin, sługę mieskiego konfunduje i znieważa, słowa jemu nieuczciwe mówiąc, oprócz tego szkalując, że „Dioboł po tej straży, lepiej by ją diobli wzięli!”, gdysz to jednak rozkaz i wola wielmożnego Jmci dobrodzieja jest. Trzecia skarga przełożona od leśnego, że pomieniony pan Stanisław Ciepa krowy trzy paść każe w lesie mieskim [s. 497], gdy tylko jedną starą na zabicie paść wolno według prawa i postanowienia wszystkich rolników.

Przed sąd tedy pozwany pan Stanisław Ciepa, gdy jemu to wszystko proponował² i jego napominał: ażeby szkodę w lesie miejskim więcej czynić się nie ważył; 2do aby miejskiego, gdy mu na straż rozkazuje, nie konfundował; 3tio aby nie trzy krowy, ale tylko jedną według postanowienia rolników wszystkich w lesie mieskim paść kazał; 4to aby szkody tak w lesie, jako w łąkach albo w polu nie czynił, stojąc przed sądem tak burmistrzewskim jako i wujtowskim pana burmistrza oraz i wszystek urząd konfundować i znieważyć śmiał, mówiąc: „Mię jednego tylko widzicie, a drugich nie!”, gdzie zadał panu burmistrzowi, że czeladź jego bydłem jego wozem wozi olszynę, a po staremu jego nie widzą, „A mię o pięki, które na sobie do domu noszę, karać chcecie!”

Co p. burmistrzowi dowieść nie mógł, bo leśny wyznał i przysięgać na to był gotowy, {na} <że> pan burmistrz na swoją potrzebę albo do folwarku swego nie wyciął olszynę, ale dwie fóry słudze miejskiemu, a trzecią do chałupy pastuszy, onę nią ogrodzić, wycięto. Potym do pana burmistrza mówieł: „Dlatego Waść na mię następujesz, chcąc mię wygnać i wyrugować z Ponieca, ażebyś Waść mógł dostać tej pułkwarty roli. Ta to Waści jeszcze w oczy kole, pewnie ją Waść nie dostaniesz!”

Dla tych tedy ekscesów wyżej opisanych osądzony pan Stanisław Ciepa od sławetnego urzędu burmistrzewskiego i wujtowskiego niniejszym dekretem, aby ex nunc³ winny dał grzywien pięć, ratusz zasiadł⁴ i pana burmistrza przez czterech mieszczanów przeprosieł. In quantum⁵ by kiedykolwiek pomieniony Stanisław Ciepa w takich wykroczył ekscesach i więcej by się co takowego ważył, pod dwojaką podpadać będzie winnę, to jest grzewien dziesięć in praesentia officii⁶ płacić będzie.

Quod decretum pro jure suscepit.⁷

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 496-497.

¹ z potrzeby gajony, sprawowany na żądanie stron.
² przedstawiał (z łac.)
³ zaraz.
⁴ odbył karę więzienia.
⁵ w razie gdy.
⁶ w obecności urzędu.
⁷ Który to dekret [pozwany] przyjął.

1705 Joannes Leynert porrexit ad acticandum in acta praesentia venditionem hanc quae sequitur

Joannes Leynert porrexit ad acticandum in acta praesentia venditionem hanc quae sequitur.¹

Wielmożny a nasz wielce Miełościwy Pan
Jemć Pan Zygmąt Unrug starościc wałecki
na Poniecu pan i dziedzic [s. 509]

suprema et absoluta authoritate sua² przedaje grunt, to jest łąkę swoję własną vulgo Ziębińska nazwaną, od wszelkiego długu wolną, blisko borku z jednej strony podle rowu publicznego, przez który wody zściągają się z pastewników miejskich do zarzycia z drugich stron między łąkami pracowitych Tomasza Franki i Marcina Huzyka obywatelów śmiełoskich, także miejską, tak długo i szeroko, jako z dawna w granicach swoich zostawała i teraz zostaje, z czynszem pomienionego wielmożnego Jemci po {pięci} <sześci> szóstakach bitych, uczciwemu Janowi Leynertowi i Ewie małżonkom, miesczanom ponieckim, za summę sto sześćdziesiąt tymfów (z której summy) ex nunc ³ sto tymfów ciże ukupicielowie płacą, z których odebrania wielmożny Jemć onychże kwituje. Ostatek zaś, to jest sześćdziesiąt tymfów, przez niedziel cztery a data praesentis⁴ zapłacić i rzeczywiście wyliczyć bez wszelkiej ekskuzy⁵ oddać będą powinni.

Na której to łąki posesyją i intromisyją⁶ częstomiany⁷ wielmożny Jemć ukupicielom daje i pozwala wszelaką moc i władzą do spokojnego dziedzictwa i bezpiecznego zażywania wiecznymi czasy i sukcesorom ich takim sposobem, że łąkę wyży opisaną ukupicielom wolno będzie zawsze dać, przedać, zafrymarczyć albo zastawić, komu będą chcieli.

Które to przedanie i nowo nadane prawo, ażeby tym większą wagę i walor swój na zawsze miało, na potwierdzenie jego imię swoje własne przy przyłożeniu pieczęci swojej cherbownej [!] podpisuję.

Działo się w Poniecu die 13 Novembris anno Domini 1705.

Locus sigilli.

(-) Zygmunt Unrug.

Kop.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 508-509.

¹ Jan Leinert przedłożył celem wciągnięcia do akt niniejszych akt sprzedaży, ten, który następuje.
² najwyższą i zupełną władzą swoją.
³ teraz.
⁴ od dziś.
⁵ wymówki (z łac.)
⁶ na dzierżenie oraz urzędowe wprowadzenie w posiadanie.
⁷ zapewne kalka z łac. saepefatus (często wzmiankowany).

1681 Decretum inter Catharinam Szymanowska et Matthiam Buxel

Decretum inter Catharinam Szymanowska et Matthiam Buxel.

Actum feria sexta ante festum sanctae Dorotheae Virginis et Martyris proxima [31 I 1681].

Coram officio advocatiali Ponecensi personaliter constituta honesta Catharina honesti Sebastiani Szymanowski civis Ponecensis consors legitima, cum assistentia mariti sui uti tutoris coniugalis supremi, [fecit] judicialem propositionem in et contra honestum Matthiam Buxel civem Ponecensem.¹

Że on bez żadnej danej przyczyny, ale tylko z samy zawzięty przeciwko aktorce² złości, nie pomniąc na poszanowanie i miłość sąsiecką, w szpitalu S. Barbary dowiadującą się, jeżeli chleb, który jej wzięto z rozkazu bormistrzowskiego na rynku zaniesiony, jest do szpitala, bez żadnego respektu kijem wargę na lewy stronie przetrąciwszy na pułtora członka raniuł. Na co conventus³ odpowiadając: że ja dla swarów wielkich ze mną czyniących i słów zelżywych mnie zadających musiałem aktorkę uderzyć. Aktorka odpór dając taki: że ja citato⁴ żadnych słów zelżywych nie zadawała, alem się tylko przysła pytać do szpitala o chleb mnie wzięty; świadkiem parobkiem szpitalnym popieram, który był na ten czas w izbie. Przypozwany żadnego świadectwa na komprobacją⁵ zadanie słów zelżywych nie wywodząc defecit⁶. Actrix⁷ o sprawiedliwość z przypozwanego prosi.

Officium itaque praesens advocatiale Ponecense, exauditis ambabus partibus consideratisque earum alegationibus, controversiis et defensionibus eoque attento et considerato, quoniam honestus Matthias Buxel sine ulla data causa ut ex testimonio aparet, sed ex vera malitia honestam Catharinam Szymanowska actricem verberibus affecit eamque, ut in obductione⁸ patet, vulneravit iniuriamque verborum sibi per actricem illatam nullis testibus, sed tantum nudis verbis probavit, immo in probatione defecit sibique contra jus descriptum ex actrice justitiam ministravit.

Ideo ad poenam infra descriptam praefatum officium decreto praesenti citatum condemnavit et primo, ut sessionem in carcere praetorii subeat, deinde ut damna et expensa litis doloremque vulneris solvat, deprecationem faciat deinque decem marcarum [s. 40] judici luat in instanti. Quod decretum actrix pro jure suscepit, citatus vero videns se agravatum ad officium et judicium consulare Ponecense appellavit. Quae appellatio admissa non praetereunte decreto advocatiali.⁹

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 39-40.

¹ Przed urzędem wójtowskim ponieckim osobiście stanąwszy uczciwa Katarzyna, uczciwego Sebastiana Szymanowskiego mieszczanina ponieckiego prawna małżonka, przy asyście męża swego jako najwyższego [bo] z racji małżeństwa opiekuna, [wniosła] sądowną skargę przeciwko uczciwemu Maciejowi Bugzelowi, mieszczaninowi ponieckiemu.
² powódkę (z łac. actor – powód).
³ pozwany.
⁴ pozwanemu.
⁵ łac. comprobatio – potwierdzenie, dowód.
⁶ ustąpił.
⁷ powódka.
⁸ obdukcja i protestacja Szymanowskiej oraz kontumacja Bugzela na s. 37 tejże księgi.
⁹ Urząd zatem niniejszy wójtowski poniecki, po wysłuchaniu obu stron, rozważeniu ich dowodów, dyskursu i obrony, mając też na względzie, iż uczciwy Maciej Bugzel bez żadnego zgoła powodu - jak okazało się z zeznania - lecz z czystej złości uczciwą Katarzynę Szymanowską powódkę uderzył i ją - jak wynika z obdukcji - poranił, a zniewagi słownej przez powódkę mu wyrządzonej żadnymi świadkami, lecz tylko nagimi słowy poparł, przeto w dowodzeniu ustąpił i tak wobec dowodów powódki wydał na siebie wyrok. Przeto rzeczony urząd dekretem niniejszym skazał pozwanego na karę niżej opisaną, to jest: po pierwsze, by poddał się karze więzienia w ratuszu, dalej, by szkody i wydatki procesowe oraz boleść rany wynagrodził, [powódkę] przeprosił, wreszcie by sędziemu zaraz zapłacił karę 10 grzywien. Który to dekret powódka jako prawny przyjęła, pozwany zaś, uważając się za pokrzywdzonego, apelował do urzędu i sądu radzieckiego ponieckiego. Którą to apelację przyjęto z utrzymaniem w mocy dekretu wójtowskiego.

1642 Testamentum honesti Adami Ryta de villa Rokosowo

Testamentum honesti Adami Ryta de villa Rokosowo.¹

Actum feria sexta ante festum Sanctissimae ac Individuae Trinitatis [13 VI] proxima, anno Domini millesimo sexcentesimo quadragesimo secundo.²

Coram spectabilibus Andrea Sztor advocato, Joannes Ciepa scabino iurato atque Alberto Krolicio notario [s. 59] iurato oppidi Poniec, bannitum opportunum judicium celebrantibus, constitutus personaliter honestus Adamus Rytha, corpore quidem valetudinarius, mente tamen sanus et rationis compos existens, in praesentia admodum reverendi Pauli Gołecki parochi Ponecensis nec non reverendi Gregorii Colensis concionatoris Ponecensis, talem bonorum suorum ordinationem fecit et testamentum seu ultimam voluntatem condidit in hunc qui sequitur modum.³

Naprzód duszę swoję Panu Bogu a ciało ziemi podług zwyczaju katolickiego oddać rozkazał.

Na różnych miejscach długów, które jemu winno, zeznanie.

U pana Andrzeja Sztora mieszczanina i wójta ponieckiego złotych półtrzecia sta, które sobie na żywność w chorobie i na cyrulika, który go opatrował, a ostatek na wyprawę ciała swego pogrzebową naznaczył. Z tej także summy złotych półtrzecia set księży poniecki⁴ każdemu z osobna leguje po twardym talarze, a Jego Mości Księdzu plebanowi ponieckiemu czerwony złoty. Po tym na Goruszki zakonnikom na msze złotych dziesięć. Do Osieczny także na msze zakonnikom złotych drugie dziesięć, a ubogim: każdemu po groszy trzy.

Po tym zeznał, że ma pożyczanych pieniędzy:

- u Mikołaja Zięby złotych trzysta w Poniecu.

- Item⁵ u Pawła Floryka kuśnierza w Poniecu złotych sto.

- Item u niegdy Macieja Barthmana złotych dwieście.

- Item u Mikołaja Nyklika złotych sto.

- Item u Adama Owczarza alias Fibika na Przedmieściu Ponieckim złotych trzysta.

Z tej summy tysiąca złotych zwyż mianowany, oddaje grzywien czterysta Janowi synowi swojemu w leciech [s. 60] jeszcze nie dorosłemu, o których panowie opiekunowie niży mianowani dla jego na potem pożytku będą zawiadować.

Z tej także summy Dorocie teraźniejszego małżeństwa małżonce oddaje i leguje grzywien dwieście.

- Item w Gostyniu Cyprian pożyczanym sposobem winien mu złotych sto, z których złotych pięćdziesiąt do Różańca w Gostyniu, a drugie pięćdziesiąt do Różańca w Poniecu leguje, na który dług jest tkanka perłami sadzona w zastawie.

- Item w Gostyniu u jaworskiego formanka Cyprianowego zięcia złotych trzysta, na które jest cerograf: z tych pieniędzy leguje złotych sto na formy do kościoła farskiego ponieckiego.

- Item w Gostyniu u Mateusza Cyprianowego zięcia drugiego pieniędzy grzywien dziesięć, które oddaje na potrzeby kościoła farskiego ponieckiego.

- Item u Jorgi kowala Tłustego w Poniecu złotych sześćdziesiąt i dwa. Te pieniądze na poprawę organ ponieckich oddaje.

- Item w Krobi u rzeźnika, którego Jan Osman brat testatoris⁶ i Łukasz Krętek ociec żony jego dobrze zna, co brał ad rationem⁷ summy złotych trzech set, czego nie dobrał i co jeszcze przydzie, to ojcu żony swojej odkazuje.

- Item w Schowie u Pawła sukiennika złotych półczwarta, który sukiennik z Schowy się wyprzedał, ale jednak urząd schowski przy innych długach i ten dług jego miał zaarestować, i w depozycie miejskim mieć na ratuszu.

- Item u Żydów dwu Smolów w Śrzemie, których Jadam owczarz starokrobski dobrze zna, złotych półtora sta za wełnę, które mu winni dwie lecie będą na jesień. [s. 61]

- Item na Drobninie syn stelmachów winien grzywien jedenaście, które na potrzeby kościoła farskiego ponieckiego oddaje.

Długów małych rozporządzenie.

- Naprzód Tomek Śmiełowski na Śmiełowie miejski wsi miasteczka Ponieca winien mu za skopy złotych dwadzieścia i jeden.

- Item Wojciech Śmiełowski mieszczanin poniecki za wołu dziesięć twardych talerów.

- Item u Walentego Fibika w Miechcinie złotych dziewięć.

- Item u Grygra w Janiszewie złotych sześć.

- Item u owczarza w Gościejewicach pożyczanych złotych sześć.

- Item u kaczmarza w Gościejewicach za skopy, piętnaście twardych talerów, jeden po złotych czterech bez groszy sześci.

- Item u skotarza wiejskiego w Ziemlinie złotych dwa.

- Item u Michała zagrodnika w Karcu złoty szesnaście i gr. 15.

- Item u Pawła Wróbla w Karścu groszy piętnaście.

- Item u Desczyka w Krobi za trzynastu skopów, jeden po dwu grzywien i po gr. trzech, a na to mu zadał złotych dziesięć.

- Item u owczarza pańskiego w Poniecu, który zmarł, złotych dwadzieścia.

- Item u Grapy na Drobninie za konia złotych półdwudziesta.

- Item u Rutki w Krobi pożyczanych pieniędzy złotych dziewięć.

Te tedy długi małe wyży wszytkie opisane na potrzeby kościoła farskiego ponieckiego oddaje i odkazuje.

Potem ma długu pewnego w Sarnowie u płóciennika grzywien sto, które na Osmana brata swego, na Mariannę także i Dorotę siostry swoje oddaje, to jest w równy dział. [s. 62]

Długów drugich rozporządzenie.

- U młynarza w Gostyniu Kuczyńskiego imieniem złotych dwieście, na które ma być cerograf.

- Item u Jego Mości Pana Turzyńskiego w Bałczylesie⁸ złotych trzydzieści.

- Item u tegoż Jego Mości Pana Turzyńskiego złotych siedmdziesiąt, na co jest łyżek dziewięć srebrnych w zastawie i cerograf.

- Item u Jej Mości Paniej Andrzejowy Krzyżanowski złotych trzydzieści, na który dług łańcuszek złoty jest w zastawie.

- Item u młynarza szpitalnego w Poniecu złotych czterdzieści.

- Item długów na różnych miejscach, o których Łukasz Krętek ociec żony testatoris wiedzieć może, na złotych dwieście.

- Item u Śmierzchały w Krobi złotych trzysta zapisanych.

- Item u Domagały także w Krobi złotych półtora sta zapisanych.

- Item u Adama Wajdzika w Gostyniu złotych trzysta.

- Item u jedny pewny ossoby, o który niży mianowani egzekutorowie testamentu tego wiedzą, pożyczanych pieniędzy złotych sto i czterdzieści, na który dług jest pewna zastawa.

Z tych długów wzwyż pomienionych, jeżeli Dorotę małżonkę jego pozostałą Pan Bóg rozwiąże, na dziecię posthumum⁹ grzywien czterysta, tak jako i mianowanemu Janowi synowi swojemu superstiti¹⁰ jako i successori posthumo¹¹ in aequalem porcionem¹² oddaje.

Z tegoż długu mianowanego Annie siestrze swojej, która go w chorobie jego pilnowała, oddaje złotych pięćdziesiąt.

Item bydło rogate, to jest krowę [s. 63] jednę i trzy jałowice, Dorocie małżonce wespół i z dziećmi naznacza.

U Jej Mości Paniej Żytowiecki w Żytowiecku ma długu złotych sto i dziesięć, który dług na potrzeby kościoła farskiego ponieckiego leguje.

Owiec rozporządzenie.

- Naprzód ma w najmie u Jego Mości Pana Turzyńskiego w Bałczylesie owiec dziewięćdziesiąt, które na potrzeby kościoła farskiego ponieckiego sprzedawszy oddaje.

- Potem u Jego Mości Pana Cykowskiego w Kociugach owiec starych sto bez czterech, a z młodymi się dzielić na jesień: te owce Dorocie żenie swojej bez młodych oddaje.

- Item u Jego Mości Pana Marcina Gostyńskiego na Drobninie owiec dwieście, a z młodymi się dzielić na jesień.

- Item u Jego Mości Pana Karszeckiego w Łuszkowie owiec sto, a młodymi się dzielić na jesień.

- Item u młynarza w Markowskim młynie owiec sześćdziesiąt i cztery, a młodymi się dzielić na jesień.

- Item u pana szałtysa w Lesznie owiec starych dwadzieścia w najmie.

- Item u Jorgi Kole w Lesznie także owiec starych dwadzieścia.

Które to owce in numero¹³ czterysta i cztery wespół i z młodymi co się pokaże sprzedawszy, summę pieniężną na fundusz za duszę swoję do kościoła farskiego ponieckiego naznacza i leguje.

Na ostatek, cokolwiek by się zebrało, tak z długów w testamencie niniejszym wypisanych (oprócz tych, które [s. 64] iuxta voluntatem testatoris¹⁴ legowane są), jako i które by się na potem gdzieżkolwiek, o których nie pamięta, znalazły, a zgromadzone i odebrane by [?] beły, to baczeniu i w moc do dyspozycyjej jak najlepszy panom egzekutorom testamentu tego zleca i oddaje.

Huius testamenti et ultimae voluntatis suae executores bonorumque suorum dispensatores constituit et ore proprio nominavit famatos Albertum Krolicium, Joannem Ciepa cives Ponecenses, Osmanium civem Krobensem fratrem suum germanum, Lucam Krętek uxoris suae parentem; dans et conferens ipsis omnimodam potestatem eandem suam dispositionem ad effectum perducendi et finaliter in omnibus punctis et articulis iuxta praescriptum suum perficiendi. Quam ordinationem universam morte sua confirmavit.¹⁵

Źródło: Poniec, Księga wójtowska i ławnicza – testamenty, 1626-1736, protokół, sygn. I/48, s. 58-64

¹ Testament uczciwego Adama Ryta ze wsi Rokosowo.

² Zdziałano w piątek przed świętem Najświętszej i Nierozdzielnej Trójcy [13 VI], roku Pańskiego 1642.

³ Przed zacnie sławetnymi Andrzejem Sztor wójtem, Janem Ciepa ławnikiem przysiężnym oraz Wojciechem Królikiem pisarzem przysiężnym miasteczka Poniec, sprawującymi sąd z potrzeby gajony, stanąwszy osobiście uczciwy Adam Ryta wprawdzie na ciele chory, na umyśle jednak zdrowy i na rozumie świadomy, w przytomności przewielebnego Pawła Gołeckiego proboszcza ponieckiego, jak również wielebnego Grzegorza Kolskiego (?) kaznodziei ponieckiego, taką rozporządzenie dóbr swoich uczynił i testament czyli ostatnią wolę ułożył w sposób, jak niżej następuje.

⁴ księży ponieckiej (ta księża – rzeczownik zbiorowy, odmieniany jak rzeczownik rodzaju żeńskiego liczby pojedynczej; por. tytuł planktu „Posłuchajcie, bracia miła”).

⁵ Także.

⁶ testatoris (łac.) – testatora czyli spadkodawcy.

⁷ na poczet.

⁸ Bączylas.

⁹ pogrobowe.

¹⁰ pozostałemu przy życiu.

¹¹ spadkobiercy pogrobowcowi.

¹² w równych częściach.

¹³ w liczbie.

¹⁴ zgodnie z wolą testatora.

¹⁵ Którego to testamentu i ostatniej woli swej wykonawcami i dóbr swych szafarzami ustanowił i własnymi ustami wyznaczył sławetnych Wojciecha Królika, Jana Ciepę mieszczan ponieckich, Osmana mieszczanina krobskiego brata swego rodzonego, Łukasza Krętka żony swej ojca; dając i udzielając im pełnej władzy doprowadzenia swej dyspozycji do skutku i wreszcie wykonania jej we wszystkich punktach i zapisach zgodnie z jego poleceniem. Któremu to zarządzeniu w całości nadał moc prawną przez swą śmierć.

1695 Michael laboriosus generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski se subdit

Michael laboriosus generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski se subdit.	Pracowity Michał poddaje się urodzonemu i wielmożnemu panu Mikołajowi Bronikowskiemu.
Actum die sabbathi post festum sancti Joannis Baptistae [25 VI 1695].	Zdziałano w sobotę po święcie świętego Jana Chrzciciela [25 VI 1695].
Coram spectabili officio advocatiali Ponecensi plenarie residenti [s. 221] actisque iisdem advocatialibus Ponecensibus personaliter comparens laboriosus Michael, sanus mente et corpore existens maturaque deliberatione praehabita, non compulsus nec coactus nec ullo errore devio ductus publice, benevole ac verbis expressis recognovit uti recognoscit praesentibus.	Przed zacnie sławetnym urzędem wójtowskim w Poniecu zasiadającym w pełnym składzie i przed tymiż aktami wójtowskimi ponieckimi osobiście stanąwszy pracowity Michał, będąc zdrowym na ciele i umyśle, po głębokim namyśle, nie przymuszony czy zniewolony, ni przewrotnym błędem zwiedziony, jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał, jako i zeznaje niniejszym.
Quia ipse, recedendo a iure suo et libertate quacunque naturali et legitima, imprimus seipsum cum Barbara uxore sua, deinde liberos suos ad praesens procreatos et in posterum procreandos omnes et singulos utriusque sexus quoscunque ipsi ex matrimoniali copula procreare Deus dederit, in veros, legitimos, nativos, fideles et perpetuos subditos, iuxta consuetudinem et jura nobilitatis in Regno Poloniae usitata et sancita, generoso ac magnifico domino Nicolao Bronikoski in bonis villae Mierzewo haeredi dedit, submisit, obligavit et subdidit, uti ex nunc dat, submittit, obligat et subdit	Iż on, odstępując od prawa swego i wolności wszelkiej naturalnej i prawnej, najsampierw siebie wraz z żoną swą Barbarą, potem dzieci swe dotąd spłodzone i które w przyszłości spłodzi, wszelkie i każde z osobna, płci obojga, którymikolwiek Bóg go w małżeństwie obdarzy, jako rzeczywistych, prawnych, miejscowych, wiernych i wieczystych poddanych, podług zwyczaju i praw szlachectwa w Królestwie Polskim używanych i zatwierdzonych, urodzonemu i wielmożnemu panu Mikołajowi Bronikowskiemu dziedzicowi na dobrach wsi Mierzejewo oddał, podporządkował, zobowiązał i poddał, jako też odtąd oddaje, podporządkowuje, zobowiązuje i poddaje,
et nunquam se ex iurisdictione, potestate, ditione atque dominio praefati generosi ac magnifici domini Nicolai Bronikoski tum et successorum eius recessurum atque aufigiturum1, sed in ea se ipsum cum posteritate sua perpetuis temporibus duraturum, habitaturum atque permansurum promisit atque obligavit, corporali iuramento erectis duobus digitis ante imaginem Sanctae Crucis hoc idem comprobando, prout obligat et promittit praesentibus ad praemissa omnia mediante.	a że nigdy od jurysdykcji, władzy i zwierzchności rzeczonego urodzonego i wielmożnego pana Mikołaja Bronikowskiego jak i jego spadkobierców nie odstąpi i nie ucieknie, lecz w nich wraz z potomstwem swym po wieczne czasy pozostanie i wytrwa, to przyrzekł i do tego się zobowiązał, przysięgą cielesną z wyprostowanymi dwoma palcami przed podobizną Krzyża Świętego to potwierdzając, jako zobowiązuje się i przyrzeka niniejszym za pośrednictwem wszystkiego co wyżej.
Quod maioris authoritatis ergo actis praesentibus est ingrossatum.	Co dla zwiększenia mocy prawnej w akta niniejsze wciągnięto.

Źródło: Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. 44, s. 220-221

¹nunquam... recessurum atque aufigiturum - użyty nieobecny w języku polskim imiesłów czasu przyszłego (participium futuri).