1558 Lyubonski cum coniuge decretum

Lyubonski cum coniuge decretum

Judicium terrestre Calissiense ex parcium infrascriptarum controversiis coram judicio factis in causa nobilibus Andree Lyubonsky et Helizabet Rayska consorti eius legittime bonorum sorcium suarum ville Raysko posessoribus cittatis ad instantiam reverendissimi domini Nicolai Dzierzgowsky Dei gratia archiepiscopi Gneznensi necnon eius tocius venerabilis capituli prefate ecclesiae metropolitanae Gneznensis actorum

occasione congregationis per eosdem Andream Lyubonsky et Helizabet Rayska coniuges posessorum bonorum Raysko ceterumque multorum complicium et coadiutorum quadringentorum citra vel ultra bene armatorum et ad vim inferendam recte instructorum, certo tempore cum prefatis posessoribus et aliis complicibus violente superventionis super campum bonorum Raysko, sortisque fundi prefati reverendissimi domini archiepiscopi Gneznensis eiusque venerabilis capituli in prefato campo existentis siliginis hiemalis nondum maturate et ad melendum apte per prefatum reverendissimum dominum archiepiscopum Gneznensem et suum capitulum in eadem sorte et fundo suo proprio seminate violente defalcastrationis, deffalcatrateque [!] sortis seu partis prefate siliginis ad bona <sua> Raysko conductionis, estimationis duorum millium florenorum peccuniarum Polonicalium et totidem damni ita prout cittatio cum sua copia lacius de hoc disponunt

coram judicio presenti ex cittatione literali mota judicialiter decrevit.

Quia in proxime futuris terminis terrestribus Calissiensibus Calissiae celebrandis ipsi Andreas Lubonsky et Helizabet conguges [!] suis personis propriis flexis genibus juramento corporali evadent tali rotha:

„Sic nos Deus adiuvet et sancta crux quia nos non congregavimus sibi posessores bonorum Raysko ceterosque complices et coadiutores quadringentos citra vel ultra bene armatos et ad vim inferendam instructos, certo tempore cum prefatis posessoribus et aliis complicibus violenter non supervenimus super campum bonorum Raysko, in sorteque fundi prefati reverendissimi domini archiepiscopi Gneznensis et eius capituli in prefato campo existentem siliginem hiemalem nondum maturatam et ad melendum aptam per ipsum reverendissimum dominum archiepiscopum et eius capitulum in eadem sorte et fundo suo proprio seminate violenter non defalcastravimus, [k. 231] deffalcastratamque sortem seu partem prefate siliginis ad bona Raysko in instanti non conduximus.”

Et dum juraverint judicium decernet id quod de jure veniet. Et habent ac habebunt ipse ambe partes terminum juramenti peremptorium agendi [?] iuxta cittationem, rotam juramenti et acta, nullius partis jure leso.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 230v-231.

Mikołaj Dzierzgowski arcybiskup gnieźnieński i kapituła katedralna gnieźnieńska, powodowie, p-ko NN. Andrzejowi Lubońskiemu i Elżbiecie Rajskiej małżonkom, posesorom działów swych we wsi Rajsko, pozwanym. Lubońscy mieli w towarzystwie zwołanych przez nich innych posesorów Rajska i około 400 uzbrojonych ludzi gwałtem najść role na gruncie arcybiskupa i kapituły, tamże skosić (defalcastrare) zasiane przez kapitułę „żyto ozime jeszcze niedojrzałe, do zmielenia zdatne” wartości 2.000 złp. i zwieźć je do dóbr Rajsko. Sąd nakazuje Lubońskim złożyć przysięgę, w której temu wszystkiemu zaprzeczą.

1558 Evasio Szmielowski

Evasio Szmielowski

Nobilis Andrianus Szmielowski in Szmielowo et Stobno heres actorem nobiles Martinum Rossosski et Othiliam Szmelowska sororem suam germanam coniuges in termino diei hodiernae peremptorio post pęnam contumacię iuxta cittationem suam qua ipsum cittaverat in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Polonię etc. tibi nobili Adriano Szmilowski in Szmielowo et Stobno heredi seu quovis modo possessori iuribus aliarum personarum ibidem non nocendo de eisdem ac aliis omnibus bonis tuis per te in districtu Calissiensi habitis mandamus quattinus in terminis particularibus proxime Calissię celebrandis coram nostro terrestri iudicio personaliter compareas ad instantiam Martini Rossosski et Othilię Szmielowska sororis tuę germanę coniugum.

Qui te cittat secunda cittatione prout te condemnavit in termino primo in terminis terrestribus particularibus Callissiensibus iam preteritis in pęna contumacię iuxta suam primam cittationem qua ipsum cittaverat seu ipsa Otilia soror tua una cum prefato suo marito seu tutore cittat.

Quia tu non vis dare et persolvere eidem Otilię sorori tuę seu potius prefatis coniugibus residuitatis summę quingentorum florenorum peccuniarum Polonicalium per grossos triginta computatorum videlicet centum et octuaginta florenos peccuniarum dotis prefatę Otilię de bonis paternis ipsarum in bonis superexpressis iure naturali concernentis. Qua summa aliam tuam et ipsius Othilię sororem germanam ipsa Othilia juniorem nobilem Annam consortem nobilis Andreae Borupki de eisdem bonis exdotasti. Et quam residuitatem summę prefatę quingentorum florenorum videlicet centum octuaginta florenos sibi teneris et circa te hucusque retines, pro quibus dum sepius admonitus seu requisitus fuisti eosdem prefatis coniugibus [k. 220] sive prefato Martino dare solvere dixisti et promisisti verbo tuo nobili, non tamen easdem sibi solvisti in damnum prefatorum coniugum, quod sibi contra te extimant ad alios centum octuaginta florenos et ad totidem damni vel prout judicium decernet.

Pro quibus te cittant secunda cittatione et juridice convincere volunt, ut eisdem ipsis extraderes et ut alię sorori ita et eisdem coniugibus numerares. In deffectu vero ad videndum sibi de iure dari et decerni in certum [?] divisorem seu burgrabium qui sibi sortem bonorum prefatorum ipsam in summa pręfata concernentem a tuis sortibus exdivideres sententia judicii mediante premissis aliisque omnibus tibi in termino futuro lacius proponendis et declarandis judicialiter sis responsurus.

Datum Callissię feria quinta proxima ante festum Natalis Christi [23 XII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

judicialiter evasit seu in evasione cittationis et causae in contumaciam ipsius actoris cuius maior est vigore statuti quam cittati condemnavit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 219v-220.

Uw.: w transkrypcji tego zapisu (wbrew zasadzie przyjętej na blogu a zgodnie z instrukcją wydawniczą A. Wolffa) nie zamieniałem dyftongu „ę” na „ae”.

NN. Marcin Rososki (Rossosski) i Otylia Śmiełowska małżonkowie, powodowie, p-ko N. Andrzejowi Śmiełowskiemu dziedzicowi na Śmiełowie i Stobnie, bratu jej rodzonemu, pozwanemu. Śmiełowski odmawia Otylii wypłacenia 180 złp. reszty z 500 złp. posagu z dóbr ojczystych, jaką to sumą wyposażył młodszą rodzoną siostrę Otylii, Annę ż. N. Andrzeja Boruckiego (Borupki). Te 180 złp. trzyma u siebie i mimo obietnic wypłacić Rososkim nie chce.

Wobec niestawiennictwa powoda sąd ogłosił odrzucenie roszczeń wobec pozwanego (evasio).

1558 Inter Vilksziczkie solucio

Inter Vilksziczkie solucio

Veniens personaliter ad judicium presens terrestre Calissiense ministerialis terrestris Calissiensis ius reddens a cruce coram eodem iudicio recognovit. Quia nobilis Anna Vilkssiczska nobilis Alberti Labeczski consors legittima actrix hodierna die circa crucem et locum iuramentorum solitum erga nobilem Catherinam Vilkssiczska nobilis Benedicti Bayak Vilkssiczski consortem legittimam cittatam sola propria persona iuravit et duobus testibus masculis sibi in genere similibus docuit, quia nobilis Catherina Vilksziczska facto super nobili Anna Vilkssiczska littis inicio sibi Annae duo vulnera in facie unum et in nasum aliud inflixit, juxta decretum judiciale iuramenti et documenti quod de premissis latius testatur, ut ministerialis prefatus ius reddens a cruce coram iudicio recognovit.

Judicium presens terrestre Calissiense audita ipsius ministerialis a cruce recognicione ob satisfactionem decreto iuramenti et documenti per ipsam Annam Vilkssiczska prestitam et factam iudicialiter decrevit. Quia nobilis Catherina Vilkssiczska durantibus modernis iudiciis pro predictis duobus vulneribus sex marcas peccunie pro quomodolibet per marcas tres eidem Annae Vilkssiczka unacum poena trium marcarum peccuniarum, parti videlicet et iudicio totidem, iam exnunc succubita sibi poena trium marcarum peccunie solvere debet.

Casu vero si ipsa Catherina presenti decreto non satisfecerit extunc per judicium presens ministerialis Calissiensis cum duobus nobilibus quos habere poterit eidem Annae Vilkssiczska iam exnunc additur et decernitur ad intromittendam eam in omnia ipsius cittatae bona hereditaria et obligatoria per eam quomodolibet et ubilibet tenta et possessa in summis prefatis et poenis iam exnunc per judicium decretis. Quam intromissionem ipsa cittata C atherina Vilkssiczska sibi poena quatuordecim marcarum admittere debet. [k. 119] In deffectu vero datae et admissae intromissionis extunc presens causa cum toto eius effectu ad officium domini capitanei tanquam ad brachium regale pro finali execucione facienda et finienda remittitur.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 118v-119.

N. Anna Wilkszycka ż. N. Wojciecha Łabęckiego, powódka, p-ko N. Katarzynie Wilkszyckiej ż. N. Benedykta Bajak Wilkszyckiego, pozwanej, o zadanie jej ran (jednej w twarz, drugiej w nos) podczas sprzeczki. Anna Wilkszycka na żądanie sądu poparła ten fakt przysięgą. Sąd nakazuje więc Katarzynie wypłacić Annie po 3 grz. od rany, nadto karę 3 grz. stronie i tyleż sądowi. W razie odmowy sąd przydzieli Annie woźnego celem intromisji w dobra Katarzyny. Jeśli Katarzyna nie dopuści do intromisji, sprawa trafi ad brachium regale, przed sąd starościński.

1558 Lucrum Comorski

Lucrum Comorski

In termino hodierno ex cittatione literali infrascripta advenienti nobilis Stanislaus Comorsky Szwyąchowycz actor nobilem Paulum Crethkowski dictum Pelka heredem sortium ipsius in Crethkowo cittatum in hec verba:

„Sigismundus Augustus Dei gratia rex Poloniae etc. tibi nobili Paulo Crethkowsky dicto Pelko de sortibus tuis hereditariis ville et hereditatis Crethkowo ceterisque aliis omnibus bonis tuis in pallatinatu et districtu Calissiensi quocumque iuris titulo tentis, habitis et possesis vigore nostro regio mandamus, quattenus in terminis particularibus Calisiensibus coram nostro iuditio proxime in Calysz celebrandis personaliter legittime peremptorieque compareas ad instantiam nobilis Stanislai Comorsky Szwięchowicz qui te cittat cittatione secunda, quia prime cittationi parere noluisti, pro eo.

Quia tu nulla causa legittima habita venisti vi ac violenter et potenter cum coadiutoribus tuis et accepisti nobili Stanislao Comorski de acervo sive allodio suo triginta capetias siliginis in manipulis, sex capetias tritici in manipulis, octo capetias ordei optimi grani etiam in manipulis, currum feni elegantis, que frumenta habuit in villa Crethkowo apud cmetonem Lucam subditum nobilis Nicolai Podlesky, nunc vero nobilis Stanislai Jedliczky Turek, que frumenta eius proprii laboris predicti Stanislai Comorski, quod fecisti contra jus et [k. 477] statutum Regni. Que frumenta arestata per nobiles in domo tua sortis ville tue Crethkowo, et postulaverunt ipsi nobiles ad ius sive ad decretum dominorum iuditialium. Tu vero et uxor tua non dedisti, in damnum et jacturam ipsius Stanislai non mediocre, quod sibi penssat et extimat contra te ad centum marcas pecuniarum Polonicalium consuetarum unde habet et totidem damni vel prout iuditium decreverit.

Quam acteptionem frumentorum violenter et potenter ministeriali terrestri Pisdrensi et nobilibus, hora et tempore debitis, contra te protestatus est et hanc violentiam obduxit.

Ideo te cittat secunda cittatione quia prime cittationis parere noluisti pro premissis omnibus superius latius descriptis, prout de eis omnibus tibi in termino advenienti latius declarabitur et deducetur ad hec et ad premissa alia eidem sis juditialiter responsurus.

Datum in Calysz feria secunda post festum sancti Jacobi Apostoli [26 VII] anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo.”

Juxta eandem cittationem secundam pro toto in suo lucro condemnavit quia existens ipse nobilis Paulus Crethkowsky cittatus ad iuditium presens per ministerialem terrestrem Calissiensem quatuor vicibus iuxta iuris formam clamatus nec per se nec per suum procuratorem juri et termino hodierno paruit, prout hoc idem ministerialis ius reddens coram iuditio recognovit.

Or.: Kalisz Z. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1558, k. 476v-477.

Sprawa między N. Stanisławem Komorskim Święchowiczem (Świąchowicz) powodem a N. Pawłem Kretkowskim zw. Pełka, dziedzicem działu na Kretkowie, pozwanym.

Kretkowski z pomocnikami zabrał gwałtem zboże Komorskiego, które ów miał w Kretkowie u kmiecia Łukasza, natenczas poddanego N. Mikołaja Podleskiego a teraz N. Stanisława Jedlickiego Turek. Skradzione „ze stogu czyli stodoły” zboże to: 30 kóp (capetia) żyta w snopach, 6 kóp pszenicy w snopach, 8 kóp jęczmienia o najlepszym ziarnie w snopach, do tego wóz wybornego siana. Zboże odkryto w domu pozwanego w Kretkowie, jednak ów ani jego żona nie chcieli go wydać, w czym Święchowicz stratny jest na 100 grzywien i złożył w tej sprawie protestację.

Przytoczono treść drugiego pozwu. Ponieważ pozwany zignorował oba pozwy, sąd uznaje w całości roszczenie powoda (tzw. lucrum).

1556 Decretum consulatus inter Diki

Decretum consulatus inter Diki

Dekret rady [w sprawie] między Dzikami

In causa et actione inter filium et patrem dictos Dyki consulatus Calissiense, exequendo decretum Sacre Maiestatis Regie pro parte Stanislai Dik patris Alberti Dik latum, decrevit ut Albertus Dik civis Calissiensis filius Stanislaum Dik patrem suum legittimum pro filiali amore domi sue foveat et usque ad tempora ipsius vitae servet ac ipsi marcas decem peccuniarum monete et numeri Polonicalium consuetorum in sex septimanis iuxta concordiam [s. 511] arbitralem persolvat et tradat. Actum actu quo supra.

W sprawie i procesie między synem i ojcem zwanymi Dzikami rada kaliska, wykonując dekret Jego Królewskiej Mości wydany na rzecz Stanisława Dzika ojca Wojciecha Dzika, orzekła by Wojciech Dzik mieszczanin kaliski, syn Stanisława Dzika, ojca swego prawnego z miłości synowskiej w domu swym chował i aż po kres jego żywota go utrzymywał oraz mu 10 grzywien pieniędzy w monecie i liczbie polskiej zwykłej w ciągu 6 tygodni podług ugody polubownej wypłacił i wręczył. Zdziałano pod datą jak wyżej.

Or.: Kalisz radziecka, Liber pretorialis, 1547-1556, indukta, APP sygn. 7, s. 510-511.

1657 Contra Skałecki et Czubacik decretum

Contra Skałecki et Czubacik decretum

Ex decreto spectabilis consulatus civitatis Posnaniae {personaliter veniens honoratus} famati Procopius Skałecki et Joannes Czubacik braseatores cives Posnanienses ad instantiam instigatoris {officii} judicii praesentis ratione inobedientiae ob non evectum lutum et fimum a tergo lapidearum eorundem existentes commissae pro termino praesenti citati et personaliter comparentes, lutum [k. 11] praetactum et fimum evehere eandemque evectionem die hodierna incipere et continuare idque sub poena decem marcarum tenentur. Reliqui vero lapidearum vicinarum possessores pro eodem termino citati et de forma juris ad iudicium acclamati existentes, ex quo non comparuerunt contumaces in lucro solutionis decem marcarum condemnatur, nihilominus lutum evehere sub poena viginti marcarum debebunt decreti praesentis vigore.

Actum feria quinta ante festum sancti Thomae Apostoli et Martyris proxima anno ut supra [20 XII 1657].

Or.: Poznań radzieckie, Protocolon officii consularis Posnaniensis, 15 XII 1657-30 XII 1659, sygn. I 54, k. 10v-11.

Prokop Skałecki i Jan Czubacik piwowarowie mieszczanie poznańscy zostają zobowiązani do wywiezienia błota i gnoju (mierzwa, fimus) z tyłu ich kamienic, pod karą 10 grzywien. Natomiast właścicieli sąsiednich kamienic, którzy nie stanęli na termin, za niestawiennictwo skazano na zapłatę 10 grzywien i nakazano im wywieźć błoto pod karą 20 grzywien.

1746 Decretum inter colonos Osuchowa et advocatum in Dybki

Feria tertia post festum Immaculatae Conceptionis B. V. M. proxima [13 XII] 1746.

Decretum inter colonos Osuchowa et advocatum in Dybki.

Ad personalem oblationem honestorum Josephi Pierkowski advocati, Joannis Deptuła, Mathiae Cymek ac aliorum villae Osuchowa inquilinorum officium praesens castrense capitaneale Pultoviense decretum commissoriale inter se efferentes ac alios inquilinos dictae villae Osuchowa in episcopatu Plocensi sitae actores ab una, et generosos Konopkie eadem in villa Osuchowa duorum mansorum dictorum Dybki suo jure possessores citatos {in causa} parte ab altera latum, tanquam illaesum omnique vitio et suspicionis nota carens, manibus infra scriptorum perillustrium commissariorum, quoad hoc interesse ab illustrissimo excellentissimo ac reverendissimo domino Antonio Sebastiano a Dembowa Gora Dembowski feliciter moderno episcopo Plocensi deputatorum, subscriptum sigillisque munitum suscepit et ingrossari fecit.

Cuius tenor ejusmodi:

<< Actum in villa episcopatus Plocensis dicta Osuchowa, feria 4ta post dominicam Cantate proxima [11 V] anno Domini millesimo <septingentesimo> quadragesimo sexto. Coram nobis ab illustrissimo excellentissimo et reverendissimo domino Antonio Sebastiano a Dembowa Gora Dembowski Dei et Apostolicae Sedis gratia episcopo Plocensi commissione praeinserta.

Cujus tenor est talis:

„Antonus Sebastianus a Dembowa Gora Dembowski

Dei et Apostolicae Sedis gratia episcopus Plocensis.

Perillustribus et admodum reverendis Adalberto Synhoiewski et Stephano Bukowski canonicis Pultoviensibus nobis in Christo dilectis salutem in Domino.

Noverint dominationes vestrae delatas nobis esse ratione fundorum controversias inter inquilinos nostros villae Osuchowa sub clavi Brocoviensi consistentis et advocatiam Dybki sub jure advitalitio generosi Petri Konopka sitam, simulque a partibus subplicatum nobis fuisse, quatenus ad praescindendas easdem controversias commissionem expedire dignaremur.

Nos itaque ejusmodi subplicationi annuentes, eandem commissionem in personas dominationum vestrarum, de quorum in rebus gerendis prudentia confidimus, expediendam esse duximus, prout per praesens instrumentum expedimus. Insinuantes dominibus vestris, quatenus captato opportuno tempore, praevia avisatione partium ad locum loci in personis vestris condescendere, fundos advocatiales in iisdem Dybki (idque non tangendo fundos in Przyimy, quos ab hac commissione excludimus et exclusos esse volumus) revidere, dignoscere et dimensurare, et ex eadem dimensuratione, si quid plus mansorum ultra tenorem privilegii generosum Konopka possedisse patuerit, hoc ad villam Osuchowa applicare et exdividere. Similiter, si quid per inquilinos Osuchowienses ab advocatia avulsum apparuerit, eidem advocat[...] [...]endum censere et partes his in circumstantiis finaliter moderari dignentur. Super quibus plenam dominationibus vestris facultatem dantes, praesentes manu nostra subscriptas sigillo communiri jussimus.

Datum Jabłonnae die 15 mensis Julii anno Domini 1745.

(-) Antonius episcopus mp.

(locus sigilli)”

Assignatis et deputatis commissariis vigore literarum binarum innotescentialium, et quidem:

- primarum de data earundem Pultoviae die vigesima nona Octobris anno eodem elapso millesimo septingentesimo quadragesimo quinto,

- secundarum de data itidem Pultoviae die vigesima secunda mensis Aprilis anno nunc currenti millesimo septingentesimo quadragesimo sexto,

in termino in diem hodiernam incidente partes iisdem specificatae, nimirum generosus Petrus Konopka advocatiae in eadem Osuchowa Dybki dictae possesor, suo et Constantiae Gurska consortis suae nomine [?] personaliter, tum honesti Josephus Pierkowski advocatus, Stanislaus Zysk, Paulus Samsel, Andreas Kulesa, Martinus Szydlik [?], Mathias Kornek [?], Albertus Deptulas, Josephus Kulesze [?], Matheus Zegota, Simon Stanisiewski, Simon Dryarz, Joannes Deptuła, Jacobus Deptuła, Bartholomaeus Perkowski, Casimirus Perkowski, Nicolaus Samsel, Mathias Cymek et Albertus Lis ejusdem villae Osuchowa inquilini personaliter comparuerunt et judicialiter secum controverterunt.

Quorum controversiis ex utraque parte exauditis, ante omnia tam generosos Konopkie super advocatiam in villa Osuchowa duorum mansorum jura et privilegia suo coram judicio commissoriali reponere mandat, idque in instanti, et quoniam generosus Konopka privilegia:

- primum ab olim illustrissimo et reverendissimo domino Andrea Chrisoxomo [!] Załuski episcopo Plocensi in personas nobilium Pauli Rosinski et Mariannae Limonska conjugum gratiose collatum de data Pultoviae die vigesima mensis Januarii anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo [s. 185] septimo cum approbatione reverendissimi capituli Plocensis sub tempus capituli generalis pro festo sancti Sigismundi Regis et Martyris anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo octavo, illaesum et sigillis tam praedicti illustrissimi loci ordinarii quam et [...]m reverendissimi capituli communitum,

- [wyliczone dokumenty nr 2, 3 i 4 z wpisu "Advocatia Dybki" http://actacastrensia.blogspot.com/2014/12/1743-advocatia-dybki.html]

Honesti vero Josephus Pierkowski advocatus aliique in comparitionem intrantes inquilini villae Osuchowa privilegium suum ab illustrissimo excellentissimo et reverendissimo domino Andrea Stanislao Koska [!] in Załuskie Załuski episcopo protunc Plocensi sibi super totam villam Osuchowa gratiose collatum et manu ejusdem illustrissimi cum sigillo majori subscribtum [!] de data ejus in Pultowsk die decima quarta mensis Februarii anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo cum sufficienti approbatione reverendissimi capituli Plocensis anno eodem, die nona Maii reposuerunt.

Ideo praedictos inquilinos satisfecisse injunctae repositioni adinvenit, generosum vero Konopka ad sufficientiorum jurium suorum, videlicet cessionis authenticae coram actis quibusvis authenticis per olim nobiles Florianum Franciscum Łączynski et consortem ejus in rem et personas nobilium Piotrowskie conjugum factae, ex post vero per eandem primi voti Piotrowska secundi Mosakowska in rem et personas sui secundum annotationem recognitae, nec non traditionum binarum per officium castrense Pultoviense sive ejus delegatos tam saepe memoratis nobilibus Piotrowskie, quam sibimet cum inventariis in fundo conscriptis et ad acta porrectis reproductionem stringit.

Tandem ad affectationem generosi Konopka dilationem munimentorum et postulantis actum [?] praesentem cum toto effectu ad feriam secundam post octavas Corporis Christi in anno currenti [20 VI 1746] limitat et terminum partibus ad experiendum suo coram judicio Pultoviae assignat, pro quo termino generosus Konopka supra expressa jura et documenta sua comportare tenebitur sub succubitione in causa. Interim vero circa possessionem eorundem mansorum duorum in Osuchowa inquilinos ejusdem villae conservati decreti praesentis vigore. >>

<< Actum in opido [!] Pułtowsk feria quarta ante festum sancti Martini Pontificis et Confessoris proxima [9 XI] anno {anno} Domini millesimo septingentesimo quadragesimo sexto.

In termino itaque hodierno ex limitatione et adcitatione incidenti, partibus scilicet generosis Petro Konopka et Constantia Gurska per eundem maritum, suo et consortis suae nomine personaliter, tum inquilinis villae Osuchowa videlicet Josepho Pierkowski advocato, Matheo Zeńgota et Alberto Deptuła suo et aliorum inquilinorum Osuchoviensium nomine personaliter.

Quorum controversiis suo coram judicio illatis exaud[...] satisfaciant nobiles Konopkie decreto anteriori in ordine reproductionis jurium pro quibus re est, idque in instanti reproduxerunt cessionem authenticam per nobilem Catharinam de Sosnowskie primi voti {Mosakowska} Piotrowska, secundi {Piotrowska} Mosakowska in personas sui sub die Veneris sexta mensis Augusti anno Domini millesimo septingentesimo vigesimo octavo in consistorio Pultoviensi factam, alias vero transactiones, utpote cessionem per olim nobilem Florianum Franciscum Łączynski et consortem ejus in rem et personas nobilium Piotrowskie factam, tum traditiones et inventaria fundos ejusdem advocatiae enucleantia, hi quidem se allegata suis antecedentibus possessoribus non recepisse [?] [s. 185v] imo nec habere posse.

Proinde judicium praesens propiorem hoc in puncto eundem generosum Konopka ad evadendum in eam juramenti rotam adinvenit: prout ipse easdem transactiones a suis antecedaneis possessoribus advocatiae dictae Dybki non recepit nec eas aliquo modo celavit, nec de iis scit et notitiam habere potest, additur ministerialis ad rotisandum [?], praestitit ad immaginem crucifixi Domini, post quod praestitum juramentum ab ulteriori earundem transactionum comportatione eosdem generosos Konopkie conjugies [!] liberos facit et pronuntiat, nihil omnino ad lectionem jurium et privilegiorum suorum judicio reproductorum se contulit, quibus lectis et per omnia trutinatis non posse praetendere eosdem generosos Konopkie duos mansos in villa Osuchova arbitratur, sed eosdem inquilinos Osuchowienses uti ex antiquo ad villam pertinentes applicat et adjudicat.

Quo vero spectat advocatiam Dybki nuncupatam, siquidem tot transactionibus veris et legitimis, nec non ultimaria cessione in personas generosorum Konopkie est a villa Osuchowa segregata longoque tractu temporis possessione pacifica firmata, idcirco eosdem generosos Konopkie circa possessionem ejusdem advocatiae ad vitae tempora eorundem conservat et eandem advocatiam dilimitandam a villa Osuchowa esse vult, prout taliter dislimitat, ut praedicta advocatia duorum mansorum in Dybki habeat suos campos cum pratis, sylvis et aliis pertinentiis sex integros mansos mensurae Culmensis in se complectentes, incipiendo a rivulo dicto Nagoszewska et protendendo in latum ad signum in arbore per suum indicium penes viam Dybkowska ex dimensuratione incisum, in longum vero ad graniciem villae Poremba, non tangendo tamen fundos Przyimy nuncupatos, nec eandem praedicti inquilini in Osuchowa taliter dismembratam et dislimitatam interturbent et possesionem impediant, sub poena centum marcarum in judicio castrensi Pultoviensi ad solvendum super partem contravenientem irrogandam sententiat et decernit.

Nihilomninus [!] ratione contraventionis decreto primitivo sui judicii in ordine comparendi pro termino in eodem praefixo utrasque partes punibiles esse censet et sententiat, quatenus eluendo hunc sui {temperariam} temerarium ausum tam generosi Konopkie quam inquilini Osuchowienses solvant poenam quatuordecim marcarum Polonicalium, idque in instanti sub poena banitionis ex regestro poenalium {publicandam} publicanda, decreti praesentis vigore.

(-) Adalbertus Josephus Synhoiewski canonicus Pultoviensis, commissarius, mp.

(l. s.)

(-) Stephanus Stanislaus Kostka Bukowski canonicus et praepositus hospitalis Sancti Spiritus Pultoviensis, commissarius, mp. >>

Post cuius quidem ad acta praesentia instrumenti ingrossationem iidem offerentes originale {a dere} ad se receperunt et de recepto officium praesens ejusque cancellariam quietarunt quietantque praesentibus.

Or.: Pułtuskie gr., Pułtuskie grodzkie jurysdykcji biskupiej, 1727-1759, AGAD, sygn. 5, s. 184v-185v.

Wyrok komisji kanoników pułtuskich powołanej przez biskupa płockiego celem rozwiązania sporu granicznego między gospodarzami ze wsi Osuchowa w kluczu brokowskim a Piotrem Konopką, dożywotnim posesorem wójtostwa w Dybkach.

1645 Decretum oblatum ad acta pntia per Hnum Albertum Kedziorka lanium

Decretum oblatum ad acta praesentia per honestum Albertum Kedziorka lanium decima quinta mensis Martii anno Domini 1645.

Actum feria sexta ante dominicam Sexagesimam [17 II] anno Domini millesimo sexcentesimo quadragesimo quinto.

In causa et actione judiciaria coram officio proconsulari in praetorio Gostinensi inter reverendum Joannem Dolewski in Pogrzybowo parochum actorem et honestum Albertum lanium civem Gostinensem citatum vertente et agitata, occasione equi praedicto actori in campo villae Pogrzybowo ante festum sanctae Catherinae Virginis et Martyris [25 XI] anno praeterito millesimo sexcentesimo quadragesimo quarto furto ablati et per dictum Albertum lanium citatum nescitur quo pacto acquisitum, nobilique Casimiro Sczytowsky venditum, asserens praefatus actor pro certo equum praedictum suum proprium esse, prout attesto officii proconsularis oppidi Raszkow et certorum nobilium videlicet domini Andreae Pacinowski, Thomae Gozdkowski, Stanislai Pacinowski, Nicolai Węgierski, Christophori Wawrowski et aliorum sufficienter testatur, petens eundem equum per hoc idem officium proconsulare Gostinense sibi adiudicari dictumque Albertum lanium in refusione damnorum litium et expensarum condemnari.

Ex adverso pars citata respondit se non teneri ad expurgandum praefato actori in accusatione praenominati equi ex eo, quoniam actor asserit et probonibus legitimis deducit equum praenominatum circa festum sanctae Catherinae Virginis et Martyris anno modo elapso millesimo sexcentesimo quadragesimo quarto per furem ablatum fore, citatusque testibus fide dignis (quorum fides nunquam erat et est suspecta), quos in causa praesenti in praetorium Gostinensem produxit, deduxit, equum, pro cuius res agitur, in crastino sancti Bartholomaei Apostoli [25 VIII] anno praeterito millesimo sexcentesimo quadragesimo quarto in nundinis Jarocinii celebrandis praesentibus multis hominibus publice et legitime per eundem fuisse emptum, licet venditorem equi praedicti [s. 64] commonstrare non potest, verum quod posteriori tempore prout probones testantur praedicti actoris equus amissus vel furto ablatus est. Ideo citatus petiit in causa praesenti liberum pronuntiari salvis iuris, remediis, reservatis et reservandis.

Officium itaque proconsulare Gostinense, exauditis partium controversiis, eo attento, quod pars actorea legitimas probones produxit equi sui amissi circa festum sanctae Catherinae Virginis et Martyris anno modo elapso, citata vero testes fide dignos et bene possessionatos in praetorio Gostinensi in facie partis actoreae et offici praesentis, videlicet famatos Thomam Kostrzewa, Albertum Niedara, Albertum Ochota, Lucam et Valentinum Nowaczek lanios statuit ad perhibendum veritatis testimonium non circa festum sanctae Catherinae Virginis et Martyris, sed in crastino sancti Bartholomaei Apostoli in nundinis Jarocinii celebrandis pro certa pecuniae summa equum praenominatum emptum fuisse.

Ideo testibus praedictis observata debita juris jurandi sollennitate corporali juramento super contenta defensionis partis citatae comprobare decreto praesenti iniunxit simulque et mandavit rotha tali „Iż oni wszyscy przy czym byli i widzieli konia tego, o którego sprawa natenczas odprawuje się, gdy go ten Wojciech pozwany w Jarocinie nazajutrz po S. Bartłomieju roku blisko przeszłego kupił, a nie pośledniejszego czasu” Deo Omnipotenti et sanctae Jesu Christi filii sui passione ita eos adiuvante.

Quod decretum pars actorea pro jure non suscepit et juramentum audire noluit, promittens alia iuris forma cum eodem in causa praesenti acturum velle. Propterea hoc idem officium proconsulare Gostinense dictum citatum a causa praesenti et termino liberum pronuntiavit decreto praesenti mediante.

Ex protocolo causarum officii proconsularis Gostinensis extractum.

Odp.: Gostyń, Acta proconsule... 1636-1677, czystopis, sygn. I 22, s. 63-64.

Uw.: Zapis z protokołu rozpraw urzędu burmistrzowskiego oblatowany w księdze burmistrzowskiej.

W sprawie przed sądem burmistrzowskim w ratuszu gostyńskim między wielebnym Janem Dolewskim, proboszczem na Pogrzybowie, powodem a uczciwym Wojciechem Kędziorka rzeźnikiem, mieszczaninem gostyńskim, pozwanym, o konia, któremu skradziono powodowi na polu wsi Pogrzybowo przed 25 XI, a którego rzekomo nabył pozwany i sprzedał go szlachetnemu Kazimierzowi Szczytowskiemu. O tym, że koń sprzedany Szczytowskiemu jest tym samym koniem, którego skradziono ks. Dolewskiemu, przed urzędem burmistrzowskim w Raszkowie zaświadczyło pięciu szlachciców. Powód wnosi o przysądzenie mu tego konia i obciążenie pozwanego kosztami procesu.

Pozwany natomiast, jakkolwiek nie potrafi wskazać sprzedawcy konia, stawił jednak w ratuszu gostyńskim przed powodem pięciu rzeźników jako świadków potwierdzających, że konia nabył na jarmarku w Jarocinie już 25 VIII. Tym świadkom sąd nakazał złożyć przysięgę, którą dekret przytacza w języku polskim.

Strona powodowa nie zgodziła się jednak wysłuchać przysięgi i zadeklarowała, że spór będzie toczyć dalej przy użyciu innych środków prawnych. Urząd burmistrzowski zatem ogłosił pozwanego wolnym od zarzutów.

1682 Decretum inter Andream Kielar et Barbaram Barkmanowa

Decretum inter Andream Kielar et Barbaram Barkmanowa.	Dekret pomiędzy Andrzejem Kielar i Barbarą Barkmanową.
Actum feria sexta post festum sancti Barnabae Apostoli proxima [12 VI 1682].	Zdziałano w piątek po święcie św. Barnaby Apostoła [12 VI 1682].
Coram officio advocatiali Ponecensi personaliter constitutus honestus Andreas Kielar civis Ponecensis uti actor, fecit iudicialem propositionem contra honestam Barbaram Barkmanowa civem Ponecensem, olim famati Joannis Barkman consortem legitimam viduam relictam, bonorum omnium post praefatum maritum suum tenuatricem et possestricem citatam, cui pro tutore assistebat reverendus dominus Albertus Barkman ad ecclesiam Sanctissimae Trinitatis in Poniec praepositus.	Przed urzędem wójtowskim ponieckim osobiście stanąwszy uczciwy Andrzej Kielar mieszczanin poniecki jako powód, wniósł sądową skargę przeciw uczciwej Barbarze Barkmanowej mieszczce ponieckiej, niegdy sławetnego Jana Barkmana prawnej żonie [a teraz] pozostałej wdowie, dóbr wszystkich po wspomnianym mężu swym dzierżycielce i posesorce, pozwanej, której jako opiekun asystował wielebny ksiądz Wojciech Barkman, proboszcz przy kościele Najświętszej Trójcy w Poniecu.
Quia ipsa, tametsi toties requisita ad persolutionem debiti certi centum [s. 59] florenorum Polonicalium in agro mariti sui inscriptorum, ex capitali summa quingentorum florenorum provenientium, tum et censum centum florenorum Polonicalium ex vi concordiae actori ex [?] capitali summa praedicta pertinentium, extradere ac persolvere recusat.	Iż ona, wprawdzie tylukrotnie wezwana do spłaty długu pewnego 100 złotych polskich na roli jej męża zapisanych z sumy głównej 500 złotych przychodzących, jak i czynszu 100 złotych polskich na podstawie ugody powodowi od rzeczonej sumy głównej przychodzących, odmówiła [ich] wydania i spłaty.
Officium itaque praesens advocatiale Ponecense exauditis partibus eorumque controversiis bene consideratis eoque attento, quoniam manifeste patet ex vi concordiae, quia olim famatus Joannes Berkman obligavit et submisit se centum florenorum residuitatem de capitali summa quingentorum florenorum Polonicalium tum et censum centum florenorum Polonicalium a capitali summa quingentorum florenorum per multos annos provenientium in anno proxime praeterito millesimo sexcentesimo septuagesimo sexto pro festo Nativitatis Christi praefato actori realiter ac in integro persolvere,	Urząd tedy niniejszy wójtowski poniecki, wysłuchawszy stron, a ich dyskurs starannie rozważywszy i to mając na względzie, iż jasno widać z ugody, że niegdy sławetny Jan Berkman zobowiązał się, by 100 złotych reszty z sumy głównej 500 złotych polskich, jak i czynsz 100 złotych polskich od sumy głównej 500 złotych przez wiele lat przychodzących, spłacić rzeczywiście i w całości rzeczonemu powodowi na święto Bożego Narodzenia roku blisko przeszłego 1676,
et quia supra nominata Barbara Barkmanowa est tenuatrix et possestrix bonorum omnium post olim defunctum maritum suum Joannem Barkman, ideo decrevit ut praenominata citata tam centum florenorum de capitali summa residuos, quam et censum a summa capitali provenientem centum florenorum actori ad decursum octo septimannarum realiter persolvat, uti decernit sententia praesenti. Quod decretum utraque pars pro jure suscepit.	a ponieważ wyżej wzmiankowana Barbara Barkmanowa dzierżycielką i posesorką jest dóbr wszelkich po niegdy zmarłym mężu swym Janie Barkman, przeto postanowił [urząd], by rzeczona pozwana tak 100 złotych resztujących z sumy głównej, jak i czynsz od sumy głównej przychodzący 100 złotych powodowi w ciągu 8 tygodni rzeczywiście spłaciła, jako i postanawia niniejszym. Który to dekret obie strony przyjęły.

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 58-59.

1704 Decretum in Stanislaum Ciepa

Actum feria 4ta post dominicam 3tiam [post] Pentecosten [4 VI] etc. 1704.

Decretum in Stanislaum Ciepa

Przed sąd sławetny burmistrzowski poniecki jako też potrzebny¹ wujtowski zupełnie zagajony obecnie pozwany staneł p. Stanisław Ciepa mieszczanin poniecki, na którego przełożył skargę najpierwiej leśny uskarżając się przed sądem tak burmistrzewskim jako i wujtowskim, że wielką szkodę czynił w lesie miejskim, gdy olszyny na raz siedm krzy wyciął, którą znaliazł na podwórzu jego, jednak p. Stanisława Ciepy przy domu nie zastał. Drugą skargę przełożył przeciwko jemu sługa mieski, że kiedy mu rozkazuje na straż, aby ją odprawił, jako i drugi mieszczanin, sługę mieskiego konfunduje i znieważa, słowa jemu nieuczciwe mówiąc, oprócz tego szkalując, że „Dioboł po tej straży, lepiej by ją diobli wzięli!”, gdysz to jednak rozkaz i wola wielmożnego Jmci dobrodzieja jest. Trzecia skarga przełożona od leśnego, że pomieniony pan Stanisław Ciepa krowy trzy paść każe w lesie mieskim [s. 497], gdy tylko jedną starą na zabicie paść wolno według prawa i postanowienia wszystkich rolników.

Przed sąd tedy pozwany pan Stanisław Ciepa, gdy jemu to wszystko proponował² i jego napominał: ażeby szkodę w lesie miejskim więcej czynić się nie ważył; 2do aby miejskiego, gdy mu na straż rozkazuje, nie konfundował; 3tio aby nie trzy krowy, ale tylko jedną według postanowienia rolników wszystkich w lesie mieskim paść kazał; 4to aby szkody tak w lesie, jako w łąkach albo w polu nie czynił, stojąc przed sądem tak burmistrzewskim jako i wujtowskim pana burmistrza oraz i wszystek urząd konfundować i znieważyć śmiał, mówiąc: „Mię jednego tylko widzicie, a drugich nie!”, gdzie zadał panu burmistrzowi, że czeladź jego bydłem jego wozem wozi olszynę, a po staremu jego nie widzą, „A mię o pięki, które na sobie do domu noszę, karać chcecie!”

Co p. burmistrzowi dowieść nie mógł, bo leśny wyznał i przysięgać na to był gotowy, {na} <że> pan burmistrz na swoją potrzebę albo do folwarku swego nie wyciął olszynę, ale dwie fóry słudze miejskiemu, a trzecią do chałupy pastuszy, onę nią ogrodzić, wycięto. Potym do pana burmistrza mówieł: „Dlatego Waść na mię następujesz, chcąc mię wygnać i wyrugować z Ponieca, ażebyś Waść mógł dostać tej pułkwarty roli. Ta to Waści jeszcze w oczy kole, pewnie ją Waść nie dostaniesz!”

Dla tych tedy ekscesów wyżej opisanych osądzony pan Stanisław Ciepa od sławetnego urzędu burmistrzewskiego i wujtowskiego niniejszym dekretem, aby ex nunc³ winny dał grzywien pięć, ratusz zasiadł⁴ i pana burmistrza przez czterech mieszczanów przeprosieł. In quantum⁵ by kiedykolwiek pomieniony Stanisław Ciepa w takich wykroczył ekscesach i więcej by się co takowego ważył, pod dwojaką podpadać będzie winnę, to jest grzewien dziesięć in praesentia officii⁶ płacić będzie.

Quod decretum pro jure suscepit.⁷

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 496-497.

¹ z potrzeby gajony, sprawowany na żądanie stron.
² przedstawiał (z łac.)
³ zaraz.
⁴ odbył karę więzienia.
⁵ w razie gdy.
⁶ w obecności urzędu.
⁷ Który to dekret [pozwany] przyjął.

1681 Decretum inter Catharinam Szymanowska et Matthiam Buxel

Decretum inter Catharinam Szymanowska et Matthiam Buxel.

Actum feria sexta ante festum sanctae Dorotheae Virginis et Martyris proxima [31 I 1681].

Coram officio advocatiali Ponecensi personaliter constituta honesta Catharina honesti Sebastiani Szymanowski civis Ponecensis consors legitima, cum assistentia mariti sui uti tutoris coniugalis supremi, [fecit] judicialem propositionem in et contra honestum Matthiam Buxel civem Ponecensem.¹

Że on bez żadnej danej przyczyny, ale tylko z samy zawzięty przeciwko aktorce² złości, nie pomniąc na poszanowanie i miłość sąsiecką, w szpitalu S. Barbary dowiadującą się, jeżeli chleb, który jej wzięto z rozkazu bormistrzowskiego na rynku zaniesiony, jest do szpitala, bez żadnego respektu kijem wargę na lewy stronie przetrąciwszy na pułtora członka raniuł. Na co conventus³ odpowiadając: że ja dla swarów wielkich ze mną czyniących i słów zelżywych mnie zadających musiałem aktorkę uderzyć. Aktorka odpór dając taki: że ja citato⁴ żadnych słów zelżywych nie zadawała, alem się tylko przysła pytać do szpitala o chleb mnie wzięty; świadkiem parobkiem szpitalnym popieram, który był na ten czas w izbie. Przypozwany żadnego świadectwa na komprobacją⁵ zadanie słów zelżywych nie wywodząc defecit⁶. Actrix⁷ o sprawiedliwość z przypozwanego prosi.

Officium itaque praesens advocatiale Ponecense, exauditis ambabus partibus consideratisque earum alegationibus, controversiis et defensionibus eoque attento et considerato, quoniam honestus Matthias Buxel sine ulla data causa ut ex testimonio aparet, sed ex vera malitia honestam Catharinam Szymanowska actricem verberibus affecit eamque, ut in obductione⁸ patet, vulneravit iniuriamque verborum sibi per actricem illatam nullis testibus, sed tantum nudis verbis probavit, immo in probatione defecit sibique contra jus descriptum ex actrice justitiam ministravit.

Ideo ad poenam infra descriptam praefatum officium decreto praesenti citatum condemnavit et primo, ut sessionem in carcere praetorii subeat, deinde ut damna et expensa litis doloremque vulneris solvat, deprecationem faciat deinque decem marcarum [s. 40] judici luat in instanti. Quod decretum actrix pro jure suscepit, citatus vero videns se agravatum ad officium et judicium consulare Ponecense appellavit. Quae appellatio admissa non praetereunte decreto advocatiali.⁹

Or.: Akta miasta Poniec, Acta advocatialia Ponecensia, 1667-1706, indukta, sygn. I 44, s. 39-40.

¹ Przed urzędem wójtowskim ponieckim osobiście stanąwszy uczciwa Katarzyna, uczciwego Sebastiana Szymanowskiego mieszczanina ponieckiego prawna małżonka, przy asyście męża swego jako najwyższego [bo] z racji małżeństwa opiekuna, [wniosła] sądowną skargę przeciwko uczciwemu Maciejowi Bugzelowi, mieszczaninowi ponieckiemu.
² powódkę (z łac. actor – powód).
³ pozwany.
⁴ pozwanemu.
⁵ łac. comprobatio – potwierdzenie, dowód.
⁶ ustąpił.
⁷ powódka.
⁸ obdukcja i protestacja Szymanowskiej oraz kontumacja Bugzela na s. 37 tejże księgi.
⁹ Urząd zatem niniejszy wójtowski poniecki, po wysłuchaniu obu stron, rozważeniu ich dowodów, dyskursu i obrony, mając też na względzie, iż uczciwy Maciej Bugzel bez żadnego zgoła powodu - jak okazało się z zeznania - lecz z czystej złości uczciwą Katarzynę Szymanowską powódkę uderzył i ją - jak wynika z obdukcji - poranił, a zniewagi słownej przez powódkę mu wyrządzonej żadnymi świadkami, lecz tylko nagimi słowy poparł, przeto w dowodzeniu ustąpił i tak wobec dowodów powódki wydał na siebie wyrok. Przeto rzeczony urząd dekretem niniejszym skazał pozwanego na karę niżej opisaną, to jest: po pierwsze, by poddał się karze więzienia w ratuszu, dalej, by szkody i wydatki procesowe oraz boleść rany wynagrodził, [powódkę] przeprosił, wreszcie by sędziemu zaraz zapłacił karę 10 grzywien. Który to dekret powódka jako prawny przyjęła, pozwany zaś, uważając się za pokrzywdzonego, apelował do urzędu i sądu radzieckiego ponieckiego. Którą to apelację przyjęto z utrzymaniem w mocy dekretu wójtowskiego.

1663 Decretum inter venerabilem prem Petrum Głodzinski sacellanum Ssmae Trinitatis et honestum Matthiam Kwiatkowski

Actum coram spectabili officio civitatis Magnae Cosmin protunc spectabili domino Gregorio Fałdrowski proconsulo, famatis domin(o) Andraea Czepe caeterisque consulibus supra scriptis juratis, feria quarta ante dominicam Judica [11 III] anno 1663.

Decretum inter venerabilem patrem Petrum Głodzinski sacellanum Sanctissimae Trinitatis et honestum Matthiam Kwiatkowski.

In causa et actione inter venerabilem patrem Petrum Głodzinski sacellanum Sanctissimae Trinitatis parte ab una, tum successores famati olim Jacobi Pozdzieszek ac Matthiam Kwiatkowski advocatum protunc Cosminensem parte ab altera, idque occasione summae originalis centum florenorum ecclesiae Sanctissimae Trinitatis adiacentium, officium praesens decretum statuit ac decernit. [s. 175]

Quandoquidem ex controversiis satis patuit, hanc praefatam summam centum florenorum, ex fundatione et legatione admodum reverendi patris Stanislai Brandysz canonici Camenecensis, ecclesiae Sanctissimae Trinitatis in civitate Magna Cosmin famatum dominum Jacobum Pozdzieszek domino Matthiae Kwiatkowski ad fideles manus dedisse, supra quam summam nulla extat obligatio,

ideo officium praesens iniungit, dominus Matthias Kwiatkowski advocatus protunc Cosminensis summam originalem centum florenorum de manu praedicti domini Jacobi Pozdzieszek receptam ut reponat, seu in bonis suis obliget cum censu solito a praefata summa, salva tamen recuperatione summae originalis in bonis famati Matthiae Staniewski uti successoris eorundem bonorum paternorum, in quibus extat obligatio ante aliquot annos in iisdem bonis facta.

Quod decretum pars actorea pro rato et grato suscepit.

Źródło: Koźmin, radziecka 1632-1684, sygn. I-7, protokół, s. 174-175.

Sprawa przed sądem burmistrzowskim w Koźminie pomiędzy księdzem Piotrem Głodzińskim kapelanem kościoła Trójcy Przenajświętszej z I i spadkobiercami Jakuba Poździeszka oraz Maciejem Kwiatkowskim wójtem koźmińskim z II, o sumę 100 zł zapisaną temuż kościołowi Trójcy Przenajświętszej.

Sumę tę, z fundacji i legatu ks. Stanisława Brandysza kanonika kamienieckiego śp. Jakub Poździeszek wręczył Maciejowi Kwiatkowskiemu, ale ten nie złożył żadnego zobowiązania co do czynszu płatnego od tej sumy na rzecz kościoła. Dlatego urząd burmistrzowski nakazuje mu albo sumę tę zwrócić spadkobiercom Poździeszka, albo „zapisać na swoich dobrach” (czyli zapisać kościołowi czynsz od niej, zabezpieczając spłatę sumy podstawowej swoimi dobrami). W przypadku zwrotu sumy przez Kwiatkowskiego, pozostanie ona zabezpieczona na dobrach Macieja Staniewskiego jako sukcesora dóbr ojcowskich po Poździeszku, zgodnie z zapisem zobowiązania wykonanym przed kilku laty.

1660 Oblata decreti pro parte Martini Gospodarek

Oblata decreti pro parte Martini Gospodarek¹.

Actum feria quarta post festum sanctorum Viti, Modesti et Crescentiae [16 VI 1660].

Honestus Valentinus Kobuszewski tanquam tutor honestae Catharinae Fąferliczka, olim famati Jacobi Fąferlik viduae relictae, in praesentia eiusdem, coram judicio domini advocati Valentini Sztybura eiusque scabinis obtulit et produxit decretum generosi domini Andreae Borek Gostinski medietatis Gostin haeredis inter se et honestum Martinum Gospodarek ratione molendini et agri eidem Gospodarek adiudicati, petens illud ad acta suscipi et ingrossari. Quod obtinuit in praesentia praefati Martini Gospodarek illudque idem Martinus acceptavit. Cuius decreti tenor sequitur talis:

„Actum in curia villae Pudliszki feria sexta post festum Sanctissimi Corporis Christi [28 V] proxime praeterita anno Domini millesimo sexcentesimo sexagesimo.

Coram magnifico Andrea Bork Gostinski medietatis Gostin domino haereditario personaliter comparens honestus Petrus Gospodarek olim honesti Alberti filius in et contra honestam Catharinam Kostrzewianka amittam suam, olim honesti Jacobi Fąferlik consortem legitimam et viduam derelictam quaerelam occasione ducentorum florenorum Polonicalium, residuum videlicet summae quadringentorum florenorum pro molendino ventili et agro Przydziałek dicto in ibidem existente secundum resignationem in anno Domini millesimo sexcentesimo quinquagesimo octavo per se dictae citatae et olim marito ipsius coram actis proconsularibus factam et recognitam, proposuit solutionem ducentorum florenorum retentorum a citata postulavit.

Hortum quoque quatuor sulcorum inter hortos <reverendi> Valentini Gostinii altaristae et praedictae suae amittae ex altera parte iacentem dicta resignatione die et anno in eadem resignatione expresso per se praedictae amittae donatum reddere et restituere petiit.

Quae Catharina Kostrzewianka itidem personaliter coram magnifico domino comparens cum prolocutore suo Valentino Kobuszewski [s. 18] ad eum actum assumpto tutore, qui contra positiones dicti Gospodarek respondit se se summam quadringentorum florenorum Polonicalium de integro ad manus dicti Petri Gospodarek reddidisse et quietationem de integra eadem summa accepta per eundem Petrum Gospodarek coram actis advocatialibus Gostinensibus in anno Domini millesimo sexcentesimo quinquagesimo nono, feria sexta post festum sancti Stanislai, factam et recognitam obtinuisse, prout eandem in instanti ex iisdem actis extractam iudicialiter produxit, tum et cerographum manu propria dicti Petri Gospodarek scriptum (nec manum suam iudicialiter negavit, illud imo scriptum a se datum viva voce coram eodem magnifico dominio iudicialiter confirmavit) honesta Catharina iudicialiter ostenderat, et se a solutione dictae summae, quoniam eandem ut quietatio sonat persolvit, liberam pronunciari rogavit.

Quantum vero attinet hortum eundem sibi superius dicta resignatione donatum, asseruit authoritatemque reverendissimi Lipscii observationis 53 numeri 5 et 6 (quod donatio coram quibusvis actis facta et recognita nunquam revocatur) obtulit.

Qua in causa magnificus dominus Bork Gostinski medietatis Gostin dominus haereditarius et judex supremus iura adducta, munimenta, scripturas audisset ac legisset, ex his quae audivit legit, intellexit, habita sufficienti juris informatione de consilio assessorum in praesentia partium eiusmodi sententiam diffinitivam tulit atque promulgavit:

Quoniam dictus Petrus Gospodarek praedictos coniuges de totali et integra eadem summa per se pro dicto molendino et agro in ibidem existente de integro recepta actis advocatialibus Gostinensibus quietavit, ideo eandem a solutione dictae summae ducentorum florenorum praesentis iudicati vigore liberam pronunciat.

Circa hortum quoque praedictum, quoniam donatio eiusdem horti subsecuta est coramque actis recognita et facta per dictum Petrum Gospodarek dictae amittae suae, ideo dictam Catharinam Kostrzewianka et eius successores conservavit et conservat temporibus perpetuis decreto praesenti, dictoque Petro Gospodarek perpetuum imposuit silentium.

Quantum autem attinet Martinum Gospodarek fratrem actoris medium, qui occasione proximioritatis propinquioritatis et successionis contra dictam resignationem fratris sui dicti Petri Gospodarek protestationem in actis proconsularibus fecit, contra venditionemque per dictum fratrem factam solenniter protestatus est, actionemque dictis citatis occasione istius emptionis molendini et agri coram magistratu intulerat, decretumque pro parte sua civile Gostinense obtinuerat, quod decretum magnificus dominus legit, bene trutinavit vidensque illud esse iuri conforme illud approbandum esse [s. 19] duxit (excepta horti donatione) viduaeque de molendino et agro Przydziałek dicto cessere decrevit.

Summam tamen quadringentorum florenorum dicto Martino Gospodarek praedictae viduae reddere et restituere ex eodem molendino et Przydziałek mandavit mandatque in spatio duarum septimanarum sub amissione juris propinquitatis praesenti decreto.

Quod decretum maioris roboris ergo ad acta Gostinensia advocatialia ingrossari mandavit manuque propria subscriptum esse valuit prout de facto subscripsit.

(-) Andrzy Borek Gostinski, mppria.”

Źródło: Gostyń, Acta advocatialia Gostinensia, 1659-1679, sygn. I/42, indukta, s. 17-19.

¹ Z braku miejsca końcówkę „-rek” wpisano na końcu linii poprzedzającej nagłówek.

Oblata dekretu dziedzica połowy miasta Gostynia, Andrzeja Borka Gostyńskiego, wystawionego w dworze w Pudliszkach.

Piotr Gospodarek (powód) domaga się od swej ciotki Katarzyny Kostrzewianki (pozwanej), wdowy po Jakubie Fąferlik, wypłaty reszty 200 z należnych mu 400 zł za wiatrak i rolę zwaną Przydziałek wg kontraktu ich sprzedaży (rezygnacji) z 1658 r. Żąda również zwrotu darowanego jej tym samym kontraktem ogrodu o szerokości 4 zagonów, położonego między jej własnym ogrodem a ogrodem Walentego Gostyńskiego altarysty.

Przeciwko temu Katarzyna z pomocą Walentego Kobuszewskiego, swojego prolokutora (rzecznika w procesie), przedłożyła kwitację z całości sumy (akta wójtowskie, maj 1659 r.), jak również cyrograf (drobne pismo prywatne, skrypt) podpisany przez Gospodarka, który to podpis ów uznał tu przed sądem za własny. Co zaś do ogrodu, pozwana powołuje się na opinię prawną zawartą w dziele biskupa Andrzeja Lipskiego o prawie miejskim i saskim: „Darowizna przed jakimikolwiek aktami zawarta i zeznana nie może być odwołana”.

Wielmożny pan Andrzej Borek Gostyński, pan dziedziczny i sędzia najwyższy połowy Gostynia, po wysłuchaniu argumentów stron i zasięgnięciu rady asesorów ogłosił wyrok. Żądanie Gospodarka o zapłatę 200 zł i zwrot ogrodu zostaje oddalone, dziedzic nakazuje mu „wieczyste milczenie” w tej sprawie.

Jednak średni brat Piotra Gospodarka, Marcin złożył był przed aktami burmistrzowskimi w Gostyniu protestację przeciw wspomnianemu kontraktowi sprzedaży wiatraka i roli z 1658 roku, wytoczył Piotrowi proces i uzyskał dekret sądu, który przysądził mu wiatrak i pole. Ten dekret dziedzic niniejszym uznaje (z wyjątkiem darowizny ogrodu) i nakazuje wdowie Katarzynie ustąpić z wiatraka i pola. W ciągu 2 tygodni Marcin ma jej zwrócić 400 zł.

1635 Decretum inter honestam Catherinam Smieykowa et Simonem Motloch cives Gostinenses

Decretum inter honestam Catherinam Smieykowa et Simonem Motloch cives Gostinenses.

Actum feria sexta ante festum sancti Martini Episcopi et Confessoris [9 XI] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo quinto.

In causa et actione judiciaria inter honestam Catherinam Smieykowa honesti Valentini Smieiek civis Gostinensis, in personali assistentia praefati mariti sui, consortem, actricem et honestum Simonem [s. 46] Motloch itidem civem Gostinensem conventum, coram officio advocatiali civitatis Gostinae proposuit judicialiter honesta Catherina Smieykowa per famatum Nicolaum Zięba civem Ponecensem in et contra honestum Simonem Motloch affinem suum.

Quod ipse bona omnia mobilia et immobilia post obitum honestae olim Barbarae Mothloszka consortis eius legitimae, praefatae vero actricis sororis germanae, nullo tam masculini quam faeminei sexus superstitae, ex praescripto jurium Saxonum et municipalium pleno et justo jure ipsi devoluta atque concernentia, videlicet: domum acialem in Maiori Suburbio secus viam Bresnensem et domum Gasparis ferrifabri partibus ab utrisque sitam, tum et alia ad praedictam domum ab antiquo pertinentia, denique geradam et omnia utensilia, quae jure eam pertinentia [?] ipsi extradere nolit, imo recusat in grave damnum et praeiudicium actricis, petens per sententiam justitiam debitam et competentem sibi administrari.

Citatus autem praenominatus ad propositionem actricis deduxit bona supernominata non alio quam emptitio jure teneri, quod officio praesenti documentis authenticis, videlicet resignatione bonorum eorundem per honestam olim Barbaram Mothloszka consortem suam in anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo tertio feria secunda post festum sanctorum Simonis et Judae Apostolorum proxima judicialiter facta et recognita, commonstravit. Ideo in hac causa nil respondere nec quicquam aliquid contrarium pati videtur.

Attamen summam centum marcarum Polonicalium, quam reformatione dotalitii tytulo per eundem conventum praefatae olim Barbarae consorti suae in bonis praedictis in anno et die ut supra circa resignationem sibi factam actis praesentibus Gostinensibus est [!] recognita [!!] et inscripta, si et inquantum parti actoreae decreverit [?] ad solvendum et extradendum paratus [?] est vel prout de jure venerit.

Ratione vero rerum mobilium, conventus deduxit non ad praefatam actricem, sed ad maritum jure tam Saxonum quam municipali censeri, idque ob eam rationem, quod maritus indistincte, etiam extantibus liberis, uxori succedit non solum in dote quam in peccunia numerata, sed etiam in omnibus mobilibus bonis et paraphernalibus, quae videlicet ultra dotem datam uxor reliquit, exceptis immobilibus et utensilibus, id est gerada, prout expresse textus Speculi Saxonum libro primo articulo trigesimo primo et libro tertio articulo 76: „Et si postea uxor decesserit, vir obtinet plenum jus in omnibus bonis mobilibus, exceptis aedificiis et suppellectili.” Cui adstipulatur jus municipale articulo vigesimo secundo. Ideo nullo statuto vel consuetudine ab eo auferri possunt, petiitque per sententiam juridicam liberum pronuntiari, juris omnibus remediis, salvis reservatis et reservandis.

Judicium praesens advocatiale civitatis Gostinae partium praefatarum vel potius procuratorum [s. 47] earum, actoreae famati Nicolai Zięba, citatae vero Joannis Worecky, coram judicio modo praemisso controversiis factis et intellectis, decrevit, prout sententia sua praesenti mediante decernit.

Ut summam centum marcarum in moneta et numero Polonicali in bonis supranominatis nomine dotalitii honestae olim Barbarae Motłoszka, actricis sorori germanae, per conventum iudicialiter actis praesentibus Gostinensibus inscriptam et recognitam, in octo septimanis ab actu praesenti videlicet:

- exnunc ante occasum solis viginti marcas,

- item pro die et festo sanctae Catherinae Virginis et Martiris [25 XI] in anno currenti quadraginta marcas,

- demum pro feria secunda post festum Trium Regum [7 I] in anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo sexto quadraginta marcas,

idem conventus parti actoreae persolvat.

Geradam et utensilia, prout inventarium inter partes officiose confectum liquido demonstrat, et unam vaccam cum duobus porculis in praesentia duorum scabinorum iuratorum civitatis Gostinensis, ab officio ad id deputatorum, sine ullis tergiversionibus juridicis, sub mulcta irremissibiliter officio luenda decem marcarum, praefatae actrici citato <extradere> iniunxit simulque mandavit.

Quod decretum utraque pars pro honore sucepit et ab ultra non est provocata. Maioris authoritatis gratia actis insertum.

Źródło: Gostyń, Acta advocatialia Gostinensia, 1635-1659, indukta, sygn. I/37, s. 45-47.

Spór o spadek pomiędzy Katarzyną Śmiejkową (powódką), żoną Walentego Śmiejka mieszczanina gostyńskiego a Szymonem Motłoch (pozwanym) mieszczaninem gostyńskim, wdowcem po Barbarze Motłoszce, rodzonej siostrze Katarzyny.

Przed sądem wójtowskim Katarzyna skarży się na szwagra, iż odmawia wydania należnych jej – w braku innych dziedziczących – dóbr ruchomych i nieruchomych po zmarłej Barbarze, jako to:

- domu narożnego na Wielkim Przedmieściu Gostynia przy drodze brzeskiej (tj. ku Brzeziu) i przy domu Kaspra kowala, wraz z przyległościami,

- gerady (wyprawa, łac. paraphernalia) i wszelkich sprzętów domowych.

Pozwany wyjaśnia, że nieruchomości nabył od żony, co poparł aktem rezygnacji z 1633 r.

Sumę 100 grzywien polskich, którą tytułem oprawy posagu zapisał żonie nieboszczce przy okazji wspomnianej rezygnacji, gotów jest na żądanie sądu wypłacić stronie powodowej. Co zaś do ruchomości, pozwany wywiódł na podstawie prawa saskiego (Speculum Saxonum) i miejskiego (jus municipale), iż – z wyjątkiem sprzętów domowych – należą się one nie powódce, lecz jemu jako mężowi zmarłej.

Sąd orzekł, iż pozwany ma wypłacić powódce 100 grzywien w trzech ratach. Ma też w obecności dwóch ławników wydać jej geradę i sprzęty domowe po zmarłej, zgodnie z inwentarzem (s. 39-40 tejże księgi wójtowskiej), nadto krowę i dwoje prosiąt.

1738 Ingrossatio decreti per perillem et rndmum Byszewski commissarium lati

Actum feria quinta ante festum sancti Andreae Apostoli anno Domini 1738.

Ingrossatio decreti per perillustrem et reverendissimum Byszewski commissarium lati.

Ad officium et acta praesentia advocatialia Crobensia personaliter veniens famatus Josephus Kajerski civis Crobensis obtulit eidem officio inferius subscripto ad acticandum et in acta praesentia ingrossandum decretum, cujus tenor de verbo ad verbum sequitur estque talis.

„Actum in curia arcis Crobensis feria secunda post dominicam Laetare [s. 640] Quadragesimalem [16 III] anno Domini millesimo septingentesimo vigesimo secundo.

Inter partes superius specificatas in termino hodierno ex limitatione [...]perna legitime incidenti ad controversias superius nominatas, quoniam ex una parte civitas indulsit juramento famato Kajerski quoad primum debitum mille florenorum ad ecclesiam Mokronoviensem, illud eadem civitas pro proprio id agnoscit, solvet, praeviis [?] a perillustri praeposito Mokronoviensi pro hoc mille documentis et jurepetendi.

Ad reliqua debita, quae fuerant juramento comprobanda et quae sunt per superius factum decretum sine omni juramento ex realibus documentis agnita, ex una parte, quoniam famatus Kajerski erat circa comprobationem juratoriam ambiguus, ex altera parte, civitate ipsi juramentum indulgente,

omnia debita juramento comprobanda et realiter agnita in se recepit famatus Kajerski per se solvendo, excepto sub numero 4to debito „u JMci Xiędza Czekalskiego komendarza krobskiego złotych dwieście”, item sub numero 6to „u JMci Xiędza Woyciecha Czekalskiego natenczas kaznodzieie krobskiego a teraźnieyszego dolskiego talerów bitych 50 dico pięćdziesiąt facit florenos czterysta Polonicalis monetae".

Quae duo debita civitas in se recepit et componere de modo exolutorio vel summae inscriptionis cum creditoribus debebit provisione pariter a 300 florenis cum originali summa do Pempowa solvet eadem civitas.

Reliqua omnia debita ut superius exolvenda erunt per famatum Kajerski, cui civitas ob majorem concordiam quidquid debet civitati contributionis hibernalis et ducillaris in hanc diem indulsit et in post dat illi libertatem duorum annorum a die hodierna computando a contributione tam hibernali quam ducillari.

Seque mutue in praesentia mei partes ab utrinque quietant in libris advocatialibus, quibus perpetuum ab utrinque indicitur silentium sub poena confiscationis bonorum, inarestationis et incarcerationis quarumcunque contravenientium personarum.

(-) Franciscus Byszewski canonicus Posnaniensis, aeconomus generalis bonorum mensae excellentissimi episcopi Posnaniensis, mp.

Centum viginti floreni sine ulteriori controversia, ut est in decreto, erunt solvendi per famatum Kajerski.

(-) Idem qui supra, mp.

Locus sigilli ejusdem perillustris et reverendissimi Byszewski gentilitii in rubro expressi.”

Źródło: Krobia, Księga wójtowska 1681-1755, sygn. I/11, czystopis, s. 639-640.

Józef Kajerski, mieszczanin krobski, przynosi do wciągnięcia w akta wójtowskie dekret wydany 16 marca 1722 r. przez komisarza ekonomii krobskiej, a ściślej (jak głosi podpis): Franciszka Byszewskiego kanonika poznańskiego, ekonoma generalnego dóbr stołu biskupiego Jego Ekscelencji biskupa poznańskiego. Sprawa dotyczy pewnej listy długów, z której miasto przyjęło na siebie obowiązek spłaty opisanych w dekrecie długów nr 1, 4 i 6, pozostałe ma spłacić Kajerski, za co miasto odwdzięcza mu się, darując mu zaległą hibernę i czopowe, zwalniając go też z obu tych podatków na okres dwóch lat.