1608 Venditio praedii pro praepositura

Actum anno Domini 1608, die vero 29 Octobris.	Zdziałano roku Pańskiego 1608, dnia zaś 29 października.
Coram iuditio banito advocatus [!]1 videlicet domino Nicolao Woitowic advocato scabinisque eius videlicet domino Sebastiano Zgrebny [!], Philipo piscatore, Simone braxatore, Jacobo sutore, Blasio piscatore, Jozepho textore scabinis iuratis.	Przed sądem gajonym wójtowskim, mianowicie [przed] panem Mikołajem Wójtowiczem wójtem i ławnikami jego, mianowicie panem Sebastianem Zgrzebnym, Filipem rybakiem, Szymonem mielcarzem, Jakubem szewcem, Błażejem rybakiem, Józefem tkaczem, ławnikami przysiężnymi.
Coram iuditio nostro banito advocatus [!!] constituta personaliter honesta domina Margaretha Pipina, uxor olim honesti opidani Bninensis Petri cognomine Pipa, una cum suo tutore honesto domino Sebastiano Zgrzebny recognovit prouti et recognoscit vedididi [!] sese [!!]2 praedium pro praepositura Bninensi venerabili domino Martino Małachowski praeposito Bninensi pro 15 marcis numeri et monetae polonicalis, in quam libet computando per 40 et octo grosos, et hoc ex pecunia fundata pro vicariis ecclesiae Bninensis a quadam honesta domina Zophia Norkowa in Szroda levataque et civibus quibusdam Bninensibus ex censu tradita, prouti latius patet ex scriptis in ecclesia Bninensi apud victrices repositis.	Przed sądem naszym gajonym wójtowskim stanąwszy osobiście uczciwa pani Małgorzata Pipina, żona niegdy uczciwego mieszczanina bnińskiego Piotra nazwiskiem Pipa, wraz ze swym opiekunem, uczciwym panem Sebastianem Zgrzebnym zeznała, jako i zeznaje, iż sprzedała folwark dla prepozytury bnińskiej czcigodnemu księdzu Marcinowi Małachowskiemu prepozytowi bnińskiemu za 15 grzywien liczby i monety polskiej, w każdą licząc po 40 i osiem groszy, a to z pieniędzy ufundowanych dla wikariuszy kościoła bnińskiego przez niejaką uczciwą panią Zofię Norkową w Środzie, [potem] podjętych i powierzonych za [?] czynsz pewnym mieszczanom bnińskim, jak to szerzej wynika z pism złożonych w kościele bnińskim u zarządzających kasą kościelną.
Quod quidem holodium seu praedium habet ex una parte praedium honesti Bartolomei cognomine Erazmik, ex altera vero parte domunculam cum horto honesti domini suburbani Ioannis cognomine Masliąnka. Hoc igitur holodium praefata honesta Margareta Pipina a [!] alienatis omnibus propinquis suis supra nominato domino praeposito et succesoribus eius tradidit et donavit tam laute [!] et longe prout ipsa tenebat, recognovitque sibi satis factum esse ex parte solutionis et praesentibus testibus supra nominatis.	Który to folwark ma z jednej strony folwark uczciwego Bartłomieja nazwiskiem Erazmik, z drugiej zaś strony domek z ogrodem uczciwego pana podmieszczanina Jana nazwiskiem Maślanka. Ten więc folwark rzeczona uczciwa Małgorzata Pipina, po zrzeczeniu się [do niego] praw przez jej krewnych, wyżej wspomnianemu księdzu prepozytowi i jego następcom przekazała i darowała3 wszerz i wzdłuż tak, jako sama go posiadała. Zeznała też, iż dosyć jej się stało co do zapłaty, a to przy świadkach wyżej wymienionych.
Quae vero in his literis supra nominatis ponenda erant et per oblivionem omissa, hic ultimo visum est ponere, quod videlicet ista prefata honesta domina Margaretha Pipina holodium supra nominatum vendidit existendo sane [!] mentis et corporis habitaque prius matura deliberatione usaque salubri suo suorumque consilio.	Fragment zaś, który w piśmie powyższym miał być zawarty, a który przez zapomnienie opuszczono, tu na końcu postanowiono umieścić, a to mianowicie, iż owa rzeczona uczciwa pani Małgorzata Pipina folwark wyżej wspomniany sprzedała będąc zdrową na ciele i umyśle, po uprzednim starannym namyśle, zażywszy pożytecznej swej i swych bliskich rady.

Or.: Bnin, Liber causarum et actionum civilium..., 1576-1745, protokół, sygn. I 8, s. 216.

Przykład zapisu protokolarnego z księgi wójtowskiej. Opuszczone formułki wstępne pisarz uzupełnił na końcu.

¹ poprawnie: advocatiali.

² Niezgrabne pisanie pod dyktando. Miało być: vendidisse.

³ darowizna w znaczeniu szerszym, jako akt hojności (por. Janusz Sondel, Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków).

1655 Doctorowi Matyaszek et Ciasto diversorium resignant

Doctorowi Matyaszek et Ciasto diversorium resignant.

Eodem die [6 II 1655] coram judicio ordinarie bannito per spectabilem dominum Lucam Kosny advocatum eiusque scabinos juratos celebrato comparentes personaliter honesti Sophia Kloszczanka famati Matthiae Ptaszkowski coniux, tum et honesta Catharina famati Alberti Ciasto uxor, sorores germanae et succestrices bonorum omnium personas suas post decessum olim Petri Kloska iure naturalis successione concernentium, sanae per omnia existentes palam ac benevole per eosdem maritos suorum tanquam supremos tutores coniugales coniunctim et divisim recognoverunt.

Quia illae nobilem ac excellentem dominum Georgium Zygfrid Freudenhamerum de Freudenheynb philosophiae et medicinae utriusque doctorem eiusque nobilem Helisabetham Gakoliam coniugem charissimam cum generosa progenie tanquam emptores allodii seu diversorii sui haereditarii, non solum de residua ratha florenorum septuaginta die hodierna iudicialiter numerata, verum etiam de summa originali florenorum ducentorum Polonicalium, ex eodem allodio vigore contractus similiter die hodierna ad acticandum porrecti, sibi recognoscentibus provenientium quietaverunt, totumque suprascriptum allodium cum omnibus eius attinentiis ac pertinentiis, iisdem nobilibus coniugibus emptoribus illorumque successoribus in perpetuum resignaverunt,

recognoscendo nihil sibi ex iisdem [s. 321] bonis restare, quod a praefatis nobilibus coniugibus illorumque successoribus jure aut alio quovis modo repetere possint ac valeant, dantes et concedentes praefatae venditrices suae nobilitati omnimodam potestatem et absolutam facultatem praefato allodio a data praesenti utendi, fruendi, possidendi, vendendi, alienandi, commutandi, dandi, donandi ac in usus ipsorum beneplacitos libere perpetueque convertendi.

Quam venditionem ac resignationem sua nobilitas ac generositas ratam et gratam suscipiens, actis praesentibus notandam petiit et obtinuit.

Źródło: Grodzisk Wlkp., Acta Spectabilis Advocatialis Officii..., 1651-1661, indukta, sygn. 1503, s. 318, 320-321

Georg Siegfried Freudenhamer de Freudenheynb, doktor filozofii i medycyny, kupuje za 200 zł dworek z domem i stodołą (w akcie kwitacji: allodium seu diversorium – „folwark czyli gospodę”) po zmarłym Piotrze Kloska od spadkobierczyń tegoż Kloski. Powyżej kwitacja ze spłaty drugiej, ostatniej raty należności. Na poprzednich stronach księgi (s. 316-318) oblata kontraktu zakupu dworku z 28 lipca 1654 r. (świadkiem Jan Kasper Melissy aptekarz leszczyński). Na s. 241 akt zakupu przezeń domu w Grodzisku na Nowym Mieście z 27 stycznia 1654 r.

Starannie wykaligrafowany – w przeciwieństwie do samego zapisu – tytuł transakcji ilustruje różnice między regestracją wówczas i dziś. Dziś przy przeszukiwaniu akt posługujemy się przede wszystkim nazwiskiem. Tymczasem w XVII-wiecznym nagłówku zapisu nie podano nazwiska doktora, a zamiast Macieja Ptaszkowskiego mamy "Matyjaszka".