1658 Famatus Andreas Turkan inscribit liberis suis quatuor millia

[4 XII 1658]
Famatus Andreas Turkan inscribit liberis suis quatuor millia. [s. 607]	Sławetny Andrzej Turkan zapisuje swym dzieciom 4.000.
Famatus Andreas Turkan advocatus civisque Gostinensis, coram famato Iacobo Fąferlik subdelegato suo et actis advocatialibus Gostinensibus personaliter comparens, sanus per omnia mente et corpore existens, non compulsus neque coactus, sed benevole ac manifeste verbisque expressis, usus prius consilio amicorum suorum, recognovit.	Sławetny Andrzej Turkan wójt i mieszczanin gostyński, stanąwszy osobiście przed sławetnym Jakubem Fąferlik swoim subdelegatem1 i przed aktami wójtowskimi gostyńskimi, zupełnie zdrów na ciele i umyśle, nie zmuszony ani zniewolony, lecz dobrowolnie i otwarcie oraz wyraźnie, zasięgnąwszy wpierw rady swych przyjaciół, zeznał.
Quia filiis seu liberis suis Joanni, Andreae, Francisco et Alberto cum honesta Agnete primi nuptus consorte sua, honestorum vero Joannis Lorkowicz [!] organarii et Margarethae filia, susceptis et procreatis, intuitu maternorum bonorum seu ratione dotis cum eadem Agnete consorte sua, matre vero praedictorum liberorum acceptae, et intuitu concordiae inter se et famatum Joannem Lokiewicz avum et Margaretham aviam eorundem liberorum factae,	Iż [on] synom czyli dzieciom swoim, Janowi, Andrzejowi, Franciszkowi i Wojciechowi, z uczciwą Agnieszką swą pierwszą żoną, córką zaś uczciwych Jana Lorkowicza [!] organisty i Małgorzaty, urodzonym i spłodzonym, z racji posagu czyli dóbr macierzystych przyjętych wraz z tąż Agnieszką żoną swoją, matką zaś rzeczonych dzieci i na podstawie ugody zawartej przez  niego ze sławetnym Janem Lokiewiczem dziadem i Małgorzatą babką tychże dzieci,
quatuor millia florenorum Polonicalium, unicuique filio supra expresso per mille florenos, in omnibus bonis suis mobilibus et immobilibus, in domo scilicet sua inter domos honestorum Alexandri Tamson et Chiliani Kuper in circulo fori existente, tum et granario, molendino ventili, agris, pratis, hortis, uno verbo in omnibus bonis suis nunc habitis et dante Deo habendis, in summis quoque pecuniariis, in mercimoniis ubicunque et cum quacunque persona habitis et habendis, cassando et annihilando omnes priores inscriptiones in actis Gostinensibus existentes et honestae olim Agneti consorti suae servientes inscripsit et obligavit.	4.000 złotych polskich, każdemu z wyżej wymienionych synów po 1.000 złotych, na wszystkich swoich dobrach ruchomych i nieruchomych, to jest na domu swoim pomiędzy domami uczciwych Aleksandra Tamsona i Kiliana Kupera stojącymi w Rynku, nadto na spichlerzu, wiatraku, rolach, łąkach, ogrodach, jednym słowem na wszystkich swych dobrach, które posiada i które – jeśli Bóg da – posiadać będzie, także na sumach pieniężnych, na towarach gdziekolwiek i z kimkolwiek posiadanych i tych, które posiadać będzie, kasując i unieważniając wszystkie poprzednie zapisy zawarte w aktach gostyńskich dotyczące niegdy Agnieszki, jego żony, zapisał i zobowiązał,
Ita tamen ut praefata summa seu sors nemini praedictorum filiorum extradi et persolvi debet per praedictum genitorem suum, nisi in summa2 necessitate alicuius eorum vel dum aliquis eorum ad statum suum pervenerit seu statum sibi elegerit alienatusque a parente suo fuerit, salva etiam haereditate paternorum bonorum in toto et in qualibet parte cum aliis liberis ex alia coniuge una vel pluribus, procreatis et procreandis manente.	w taki jednak sposób, że rzeczona suma czyli dział żadnemu ze wspomnianych synów wydana i wypłacona przez ojca być nie może, chyba że w naglącej potrzebie któregoś z nich lub gdy któryś z nich osiągnie pełnoletność czy stan [duchowny?] wybierze i utraci [?] spadek po ojcu, przy zachowaniu dziedzictwa dóbr ojcowskich w całości i w każdej części z dziećmi z innej żony czy innych żon spłodzonymi czy tymi, które spłodzone zostaną.
In continenti quoque huius actus famatus Ioannes Lokiewicz avus et Margaretha avia liberorum suprascriptorum personaliter existentes <quietarunt famatum Andream Turkan ex gerada post Agnetem filiam suam.>	Następnie sławetny Jan Lokiewicz dziad i Małgorzata babka wspomnianych dzieci osobiście skwitowali sławetnego Andrzeja Turkana z gerady po swojej córce Agnieszce.

Źródło: Gostyń, Acta advocatialia Gostinensia, 1635-1659, indukta, sygn. I/37, s. 606-607.

¹ subdelegat – osoba, na którą pełnomocnik (plenipotent) przeniósł swoje pełnomocnictwo.

² summa jako przymiotnik; in summa necessitate – w najwyższej, naglącej potrzebie.

1635 Decretum inter honestam Catherinam Smieykowa et Simonem Motloch cives Gostinenses

Decretum inter honestam Catherinam Smieykowa et Simonem Motloch cives Gostinenses.

Actum feria sexta ante festum sancti Martini Episcopi et Confessoris [9 XI] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo quinto.

In causa et actione judiciaria inter honestam Catherinam Smieykowa honesti Valentini Smieiek civis Gostinensis, in personali assistentia praefati mariti sui, consortem, actricem et honestum Simonem [s. 46] Motloch itidem civem Gostinensem conventum, coram officio advocatiali civitatis Gostinae proposuit judicialiter honesta Catherina Smieykowa per famatum Nicolaum Zięba civem Ponecensem in et contra honestum Simonem Motloch affinem suum.

Quod ipse bona omnia mobilia et immobilia post obitum honestae olim Barbarae Mothloszka consortis eius legitimae, praefatae vero actricis sororis germanae, nullo tam masculini quam faeminei sexus superstitae, ex praescripto jurium Saxonum et municipalium pleno et justo jure ipsi devoluta atque concernentia, videlicet: domum acialem in Maiori Suburbio secus viam Bresnensem et domum Gasparis ferrifabri partibus ab utrisque sitam, tum et alia ad praedictam domum ab antiquo pertinentia, denique geradam et omnia utensilia, quae jure eam pertinentia [?] ipsi extradere nolit, imo recusat in grave damnum et praeiudicium actricis, petens per sententiam justitiam debitam et competentem sibi administrari.

Citatus autem praenominatus ad propositionem actricis deduxit bona supernominata non alio quam emptitio jure teneri, quod officio praesenti documentis authenticis, videlicet resignatione bonorum eorundem per honestam olim Barbaram Mothloszka consortem suam in anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo tertio feria secunda post festum sanctorum Simonis et Judae Apostolorum proxima judicialiter facta et recognita, commonstravit. Ideo in hac causa nil respondere nec quicquam aliquid contrarium pati videtur.

Attamen summam centum marcarum Polonicalium, quam reformatione dotalitii tytulo per eundem conventum praefatae olim Barbarae consorti suae in bonis praedictis in anno et die ut supra circa resignationem sibi factam actis praesentibus Gostinensibus est [!] recognita [!!] et inscripta, si et inquantum parti actoreae decreverit [?] ad solvendum et extradendum paratus [?] est vel prout de jure venerit.

Ratione vero rerum mobilium, conventus deduxit non ad praefatam actricem, sed ad maritum jure tam Saxonum quam municipali censeri, idque ob eam rationem, quod maritus indistincte, etiam extantibus liberis, uxori succedit non solum in dote quam in peccunia numerata, sed etiam in omnibus mobilibus bonis et paraphernalibus, quae videlicet ultra dotem datam uxor reliquit, exceptis immobilibus et utensilibus, id est gerada, prout expresse textus Speculi Saxonum libro primo articulo trigesimo primo et libro tertio articulo 76: „Et si postea uxor decesserit, vir obtinet plenum jus in omnibus bonis mobilibus, exceptis aedificiis et suppellectili.” Cui adstipulatur jus municipale articulo vigesimo secundo. Ideo nullo statuto vel consuetudine ab eo auferri possunt, petiitque per sententiam juridicam liberum pronuntiari, juris omnibus remediis, salvis reservatis et reservandis.

Judicium praesens advocatiale civitatis Gostinae partium praefatarum vel potius procuratorum [s. 47] earum, actoreae famati Nicolai Zięba, citatae vero Joannis Worecky, coram judicio modo praemisso controversiis factis et intellectis, decrevit, prout sententia sua praesenti mediante decernit.

Ut summam centum marcarum in moneta et numero Polonicali in bonis supranominatis nomine dotalitii honestae olim Barbarae Motłoszka, actricis sorori germanae, per conventum iudicialiter actis praesentibus Gostinensibus inscriptam et recognitam, in octo septimanis ab actu praesenti videlicet:

- exnunc ante occasum solis viginti marcas,

- item pro die et festo sanctae Catherinae Virginis et Martiris [25 XI] in anno currenti quadraginta marcas,

- demum pro feria secunda post festum Trium Regum [7 I] in anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo sexto quadraginta marcas,

idem conventus parti actoreae persolvat.

Geradam et utensilia, prout inventarium inter partes officiose confectum liquido demonstrat, et unam vaccam cum duobus porculis in praesentia duorum scabinorum iuratorum civitatis Gostinensis, ab officio ad id deputatorum, sine ullis tergiversionibus juridicis, sub mulcta irremissibiliter officio luenda decem marcarum, praefatae actrici citato <extradere> iniunxit simulque mandavit.

Quod decretum utraque pars pro honore sucepit et ab ultra non est provocata. Maioris authoritatis gratia actis insertum.

Źródło: Gostyń, Acta advocatialia Gostinensia, 1635-1659, indukta, sygn. I/37, s. 45-47.

Spór o spadek pomiędzy Katarzyną Śmiejkową (powódką), żoną Walentego Śmiejka mieszczanina gostyńskiego a Szymonem Motłoch (pozwanym) mieszczaninem gostyńskim, wdowcem po Barbarze Motłoszce, rodzonej siostrze Katarzyny.

Przed sądem wójtowskim Katarzyna skarży się na szwagra, iż odmawia wydania należnych jej – w braku innych dziedziczących – dóbr ruchomych i nieruchomych po zmarłej Barbarze, jako to:

- domu narożnego na Wielkim Przedmieściu Gostynia przy drodze brzeskiej (tj. ku Brzeziu) i przy domu Kaspra kowala, wraz z przyległościami,

- gerady (wyprawa, łac. paraphernalia) i wszelkich sprzętów domowych.

Pozwany wyjaśnia, że nieruchomości nabył od żony, co poparł aktem rezygnacji z 1633 r.

Sumę 100 grzywien polskich, którą tytułem oprawy posagu zapisał żonie nieboszczce przy okazji wspomnianej rezygnacji, gotów jest na żądanie sądu wypłacić stronie powodowej. Co zaś do ruchomości, pozwany wywiódł na podstawie prawa saskiego (Speculum Saxonum) i miejskiego (jus municipale), iż – z wyjątkiem sprzętów domowych – należą się one nie powódce, lecz jemu jako mężowi zmarłej.

Sąd orzekł, iż pozwany ma wypłacić powódce 100 grzywien w trzech ratach. Ma też w obecności dwóch ławników wydać jej geradę i sprzęty domowe po zmarłej, zgodnie z inwentarzem (s. 39-40 tejże księgi wójtowskiej), nadto krowę i dwoje prosiąt.

1594 Protestacio Valentini Powroznik

Protestacio Valentini Powroznik

Coram eodem Judicio magno Bannito Personaliter Comparens Honestus Valentinus Powroznik dictus Civis Grodiscensis Conscriptionem debitorum praesentium (?) Marcas 38 minus 6 gr. quas solvit pro sua uxore Agnete certi et liquidi debiti ostendit Actisque praesentibus inscribi petiit, procavendo et protestando, ut supra nominata Agnes summam quam habet in Actis Advocatialibus Grodiscensibus dotalicialem inscriptam, post mortem suam acciperet et levaret cum vero ipsa sola in usum suum proprium hanc peccuniam solebat convertere ipse autem accusatus (?) cum esset, cogebatur pro illa solvere.

In primis 9 Marcas Marco de Sczodrowo.

Item 4 Marcas pro siligine Domino Kosczerski (?).

Item Domino Gabrieli Krochowski Notario tunc proventuum Grodiscensium 5 Florenos pro tritico.

Item Catherinae de Kiebłow 2 Florenos.

Posthea ostendit geradam uxoris suae prioris inscriptis (?), quam … ipsa secundum benaeplacitum suum nescio quo disposuit, tenore quo sequitur:

Napierwy żona moia zastawiela Pass Srebrny w siedmi grzywien y wierdunku u Gwazdziny na swą wlasną potrzebę.

Item hupkę (?) która sesc grzywien kosthowala zastawila nie na mą alie na swą własną potrzebę nie wiem wczym u zydowki u Parchathy Anny.

Item Dwie Misie Cenowe y kocziel zastawila u zyda kosthuiące Trzy grzywny.

Item U zyda cztery Cenowe Misy Trzy Wierdunki kosthuiące.

Item Dwa Wieprza za pulczwarthy grzywny przedala y pieniadze w swoi pozytek obrocziela.

Quam quidem Conscriptionem debitorum Actis praesentibus inscribi obtinuit Arra Juris soluta.

Grodzisk Wlkp., "Liber Actionum Scabinalium" 1594-1609, sygn. 1529 s. 16

Walenty Powroźnik oświadcza, że uregulował należności swojej żony na łączną kwotę 38 grzywien bez 6 groszy, po czym wylicza je szczegółowo. Okazuje się, że brała również pożyczki pod zastaw części swojej gerady (wyprawy), a uzyskanymi w ten sposób pieniędzmi obracała według własnego uznania.

1773 Oblata Regestri Rerum Mobilium per Famatam primo Czujowiczowa secundo vero voto Gillewiczowa Filiae Suae Marciannae extraditarum

Oblata Regestri Rerum Mobilium per Famatam primo Czujowiczowa secundo vero voto Gillewiczowa Filiae Suae Marciannae extraditarum

Ad Officium et Acta praesentia Advocatialia Grodziscensia personaliter veniens Famata [okienko na imię] primo voto Czujewiczowa secundo Famati Josephi Gallewicz consors in Assistentia Spectabilis Jacobi Slawczynski obtulit ad acticandum actisque hisce ingrossandum Regestrum Rerum Mobilium Filiae Suae Marciannae Spectabilis Joannis Oraczewski consorti pro dote extraditarum. Cujus quidem Regestri is est qui sequitur tenor.

Regestr wyprawy Córki Marcyanny:

- ślubne suknie gradytorowe zielone

- spódnica muchajerowa

- jupeczka niebieska kitajkowa

- para sukien dymowych z fambelami muślinowemi

- futro niebieskie gradytorowe

- płaszczyk karmazynowy z futrem białym

- gorsulet parterowy

- jupeczka szara sycowa

- para sukien barakunowych modrych z kaftanikiem adamaszkowym zielonym

- chustka biała szyta

- angaże szyte

- angaże ordynaryjne

- fartuch batysowy

- fartuch drugi muślinowy z fambelą

- fartuch sycowy

- fartuchy dwa w paski

- kornet jeden

- drugi kornet

- trzeci kornet

- chustka dubeltowa jedwabna

- chustki dwie bawełnicowe

- chustki dwie płócienne

- prześcieradła dwa do obszycia betów

- szyby na podszycie betów sycowe

- poszwa jedna modra

- kołderki dwie sycowe do nakrycia łóżek

- fambele sycowe do łóżek obłożenia

- przytyczki cztery płócienne

- czechałków dwanaście

- obrusów trzy

- ręczników dwa cwelichowych

- serweta jedna

- poszewek dwanaście białych

- płótna na dwa łóżka nasypki

- pierza na dwa łóżka, wszystkiego funtów 48

- kołpaczek na tle złotym

- kapeczka aksamitna czarna

- dwie misy wielkie cynowe

- półmisków dwa, trzeci pomniejszy, cynowych

- talerzy sześć cynowych

- lichtarze dwa mosiężne stołowe

- solnica miedziana jedna

- tarka mosiężna do tarcia chrzanu

- miedziana kwarta wewnątrz pobielana

- miedziaczek pobielany kwartowy

- garniec nowy do palenia wódek

- statki do garca należące wszystkie

Dałam pieniędzmi zł. 80.

Żyta na rzaną sztukę wierteli 20.

Zamierzyłam słodu na zsypki wierteli 2.

Pszennego słodu na półworek piwa wierteli 13.

Wyprawy do tego piwa zł. 37.

Chmielu do tego piwa zł. 30.

Klofet do tego piwa zł. 10.

Na wieprze zł. 100.

Maciorę z piąciem prosiętami.

Pieniędzmi zł. 10.

Originale vero Ejusdem Regestri ad se vicisim recepit et de recepto Cancellariam Quietavit quietatque praesentibus.

Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 215

Wyprawa dla żony Oraczewskiego. Pisownię w drodze wyjątku nieco uwspółcześniono.