1767 Relatio citationis castrensis Posnaniensis ex parte honorati Thlan contra illustrissimum Sułkowski et civitatem Leszno

Actum in Costen feria tertia post dominicam Conductus Paschae [28 IV] proxima anno Domini millesimo septingentesimo sexagesimo septimo.

Ad officium et acta praesentia castrensia Costensia personaliter veniens honestus Samuel Hartnik Vschova ministerialis Regni generalis authenticus, sanus existens, palam recognovit se citationem literalem castrensem Posnaniensem authenticam infrascriptam tenoris talis:

„Georgius Vandalinus comes in Magna Konczyce Mniszech, curiae Regni mareschalcus, Majoris Poloniae generalis, Ustensis, Pilensis, Lubaczoviensis, Białoczerkoviensis etc. capitaneus, Vobis illustrissimo Antonio duci in Bielsk Sułkowski capitaneo Sokolnicensi, bonorum civitatis Leszno haeredi et possessori, tum spectabilibus proconsuli, consulibus, totique magistratui ejusdem civitatis Leszno, de personis bonisque vestris generaliter omnibus, vigore Regio et nostra capitaneali qua hac in parte fungimur authoritate mandamus.

Ut in judiciis nostris castrensibus Posnaniensibus causarum officii et quaerularum primis et proximis in castro Posnaniensi celebrandis personaliter peremptorie ac legitime compareatis ad instantiam instigatoris judicii nostri ejusque delatoris honorati Samuelis Fabiani Thlan in ante civis Lesnensis, ad praesens autem Węgroviensis incolae actoris.

Qui Vos cum debita cui competit assistentia inhaerendo manifestationibus suis citat ad videndum et audiendum, attenta lege, justitia et aequitate tum authentice [?] attestato aliisque judicialiter inferendis deductionibus actorem bonaque ejus a quavis Vestri impetitione libera pronuntiari, nihilominus ratione indebitae per editas ex parte Vestri proconsulis, consulum ac magistratus ad Vestri judicium quasi citationes, bonae famae actoris circumscriptionis laesionis, criminis cujusdam objectionis, taliterque contra legem et justitiam processuationis ac temerae vexae paenis ad mentem legis Vos affici, nihilominus tam inusitatas citationes quam si et inquantum subsecutos inde processus cassari, nihilque bonae famae, actoris nocere debere adinveniri, imo eosdem [s. 3] eliminandos statui, caeteraque pro causae istius legis et justitiae exigentia concludi, in damnis et litis expensis condemnari. Citamini itaque sitis parituri, terminum attenturi et judicialiter responsuri.

Datum in castro Posnaniensi feria sexta Magna [17 IV] anno Domini millesimo septingentesimo sexagesimo septimo.”

in civitate Leszno domoque proconsulis ibidem situata super mensa hippocausti, praesente bedello feria sexta post festa solennia Sacri Paschatis proxima anno praesenti posuisse et reliquisse.

Ex actis castrensibus Costensibus extractum.

(-) Dobrosławski viceregens castrensis Costensis, manu propria.

Lectum cum actis.

[in dorso] Relatio citationis castrensis Posnaniensis ex parte honorati Thlan contra illustrissimum Sułkowski et civitatem Leszno. In Costen 1767.

Źródło: Leszno, APP Akta miasta Leszno, sygn. I 722, s. 2-3

Opis archiwalny dokumentu: „Ekstrakt z ksiąg grodzkich kościańskich zeznania o złożeniu i doręczeniu pozwu sądu grodzkiego poznańskiego z 1767. 17. IV w sprawie wytoczonej przez sławetnego Thlana Antoniemu Sułkowskiemu, staroście sokolnickiemu i miastu Lesznu."

1649 Siembrucka Cwikłę quietat

<Siembrucka Cwikłę quietat.> 

Oblata eiusdem quietationis ex castro Constensi.

Oblata est officio praesenti advocatiali Grodziscensi quietatio infrascripta, ex actis castrensibus Costensibus demprompta, sigillo eiusdem officii communita et manu generosi Heliae Slichtink de Bukowiec burgrabii terrestris Costensis subscripta, cuius quidem quietationis is est qui sequitur de verbo ad verbum tenor.

Actum in Costen, feria secunda post festum Natalis sancti Joannis Baptistae proxima [28 VI] anno Domini 1649.

Coram generoso domino Alberto Karszecki subdelegato officioque et actis praesentibus castrensibus Costensibus personaliter comparentes honorati Martinus Siembrucki vicenotarius actorum praesentium et Anna Cwiklanka, ipsa quidem Anna cum eiusdem mariti sui assistentia et personali consensu, recognoverunt.

Quia ipsi famatum Matthiam Cwikla de ducentis florenis Polonicalibus per eum famatae olim Margarethae Mieszalanka primi nuptus consortis legitimae, ratione dotis actis advocatialibus in Grodzisk inscripti, idque sorte summae originalis quingentorum florenorum Polonicalium, siquidem antea coram actis eisdem advocatialibus de ducentis florenis Polonicalibus quietatio intercessit, in personam eiusdem Annae post mortem praefatae matris suae devolutae et decretis tam civili quam curialibus Grodziscensibus solvi adiudicatae, inscriptionem eandem quoad quadringentos florenos cassant, levatis iam una cum decretis sese referentibus annihilantque.

Quo¹ vero ad residuum spectat videlicet centum florenorum Polonicalium, eandem inscriptionem una cum eodem residuo summae [?] atque eiusdem decretis ad praefatos centum florenos sese referentes plenariam sibi et suis successoribus reservant.

Actum Grodziscii, ipsa feria quarta ante festum Visitationis B. Mariae Virginis proxima [30 VI], anno ut supra.²

(-) Helias Slichtink de Bukowiec burgrabius terrestris Costensis, mpa.

Ex prothocollo castrensi Costensi extractum.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1641-1652, czystopis, sygn. 1531, s. 668

Oblata kwitacji zapisanej przed urzędem grodzkim kościańskim w aktach wójtowskich miasta Grodziska.

Marcin Siembrucki (również: Siemrucki, por. s. 638-639) podpisek grodzki (vicenotarius castrensis) kościański ożenił się z Anną, córką mieszczanina grodziskiego Macieja Ćwikły (zapis i oprawa jej posagu na s. 638-639). Tym zapisem oboje kwitują starego Ćwikłę z 200 zł zapisanych ongiś tytułem posagu jego pierwszej żonie Małgorzacie Mieszała, stanowiących część sumy 500 zł spadłej na osobę Anny i przysądzonej jej dekretami miejskimi i dworskimi grodziskimi. Ponieważ już wcześniej Maciej spłacił Annie inne 200 zł, teraz więc należność łączną 400 zł unieważniają. Do spłaty pozostaje 100 zł.

Urzędowi przewodniczył Wojciech Karszecki, subdelegat grodzki kościański. Pod oblatą podpisał się Eliasz Schlichting, burgrabia ziemski kościański. 

¹ Adnotacja na marginesie: <Super idem punctum residuae summae 100 florenorum extat quietatio feria tertia post festum s. Hedvigis 1651.> Kwitacja ta na s. 818-819.

² Datacja ta powinna się znaleźć niżej, ponieważ nie należy do osnowy oblatowanej kwitacji.

1754 Illustris magnifica Jabłonowska palatina Ravensis de juribus introcontentis illustri magnifico Jabłonowski filio suo cedit

Actum in Costen, feria secunda post festum sancti Lucae Evangelistae proxima [21 X], anno Domini millesimo septingentesimo quinquagesimo quarto.

Illustris magnifica Dorothea de Bronisze Jabłonowska palatina Ravensis, primi olim illustris magnifici Joannis a Radomicko Radomicki palatini Junivladislaviensis, Majoris Poloniae generalis, Mederecensis, Osiecnensis¹ [!] etc. capitanei, secundi ex post voti illustris et magnifici Stanislai Vincentii duorum nominum comitis in ducatu Ostrogiensi Prus Jablonowski capitanei Białocerkieviensis, Mederecensis nuper vita functi consor [!] derelicta vidua, in personali assistentia magnificorum Josephi de Paradyż² Bronisz et Laurentii Pierzchlinski proximorum amicorum suorum, sana mente corporeque existens, recedendo etc. recognovit.

Quia ipsa ex rationibus animum suum permoventibus de recognita coram terminis terrestribus particularibus Costensibus, feria secunda post dominicam Cantate proxima in anno millesimo septingentesimo vigesimo nono, hic in Costen celebratis inter se illustrem recognoscentem et praefatum eundem³ olim illustrem Jabłonowski maritum suum, de toto et integro inventario et rerum mobilium, utpote auro, argento formato et non formato, in quavis forma et specie existent(e), clenodiis, margarethis, lapidibus preciosis summisque⁴ pecuniariis in parata pecunia existentibus, nec non aere, cupro, stanno, orichalco, vestibus, vestimentis, peristromatibus, tapetibus, equis, equireis, ovibus, peccoribus, peccudibus, frumentis trituratis et non trituratis totaque et integra supellectili domestica et quid sub inventarium cadere⁵ potest, mutua quietatione et coram actis castrensibus Włodzimiriensibus⁶, eodem anno et die septima mensis Julii oblatuata,

nec non similiter coram eisdem terminis terrestribus Costensibus sub eodem actu quo quietatio, inter praefatum olim illustrem Jabłonowski maritum suum ac se comparentem a mutua advitalitate et usufructu omnium et singulorum bonorum suorum haereditariorum et obligatoriorum, mobilium et immobilium summarumque quarumvis pecuniariarum subsecuta, ac⁷ coram eisdem actis castrensibus [s. 180] Włodzimiriensibus eadem die ut supra per oblatam porrecta atque per eundem olim illustrem Jablonowski maritum suum coram praefatis actis castrensibus Włodzimiriensibus in anno millesimo septingentesimo trigesimo septimo, die decima tertia mensis Septembris cum specificatione bonorum confirmata,

tum quoque⁸ de scripto certo manuali, ratione certarum rerum et conditionum in eo specificatarum et expraessarum⁹, de actu et data ejus diei vigesimae quintae¹⁰ mensis Martii in anno millesimo septingentesimo vigesimo nono in bonis Konarzewo inito et conscripto manuque ejusdem illustris olim magnifici mariti sui subscripto, vadioque trecentorum millium florenorum Polonicalium firmato, in rem suae recognoscentis qua Deo dante futurae consorti per eundem olim illustrem maritum dato, actisque castrensibus Wschovensibus sabbatho post dominicam Oculi Quadragesimalem proximo in anno quo supra millesimo septingentesimo vigesimo nono per ipsummet illustrem Jabłonowski roborato,

denique a summis in genere omnibus ubique locorum per eundem olim illustrem¹¹ maritum sibi inscriptis, tum et aliis summis modo quovis in bona omnia sui haereditaria palatinatus Posnaniensis per praefatum olim maritum suum, tam vi reparationis bonorum quam deportationis onerum importatis et haerentibus recessit receditque per praesentes.

Et eadem ipsa omnia jura sua, nihil pro se suisque successoribus ex primo thoro procedentibus reservando et excipiendo, tam videlicet quietationem mutuam de inventario et advitalitatem reciprocam¹² quam roboratoriam inscriptionem supra de actu expraessas, per praefatum olim illustrem Jabłonowski maritum suum secum¹³ recognoscente et in rem sui recognitas et post fata ejusdem mariti sibi servient(es), cassando et annihilando

in persona¹⁴ illustris magnifici Antonii¹⁵ Prus Jabłonowski palatinidae Ravensis secum et cum praefato illustri Jabłonowski in secundo matrimonii voto procreati filii et illius successorum [s. 181] pleno, totali integroque sibi illustri recognoscenti servienti jure cessit, contulit, transposuit, transtulit et transfudit, uti quidem cedit, confert, transponit, transfert et transfundit actum per praesentem, dans et concedens etc.

Ex protocollo castrensi Costensi extractum. Correxit Pruski, viceregens castrensis Costensis.

Legit Szomański.

[in dorso] Illustris magnifica Jabłonowska palatina Ravensis de juribus introcontentis illustri magnifico Jabłonowski filio suo cedit.

Źródło: Akta prawno-majątkowe Stanisława Wincentego i Doroty z Broniszów 1v. Radomickiej Jabłonowskich i ich syna Antoniego Jabłonowskiego, sygn. BK07842, s. 179-182

Dokument powyższy, będący wyciągiem z ksiąg grodzkich kościańskich (dalej: odp. B), przywołuje trzy zapisy Stanisława Jabłonowskiego na rzecz jego żony, Doroty z Broniszów.

Były to:

a) wzajemna kwitacja z inwentarza i ruchomości,

b) wzajemne dożywocie,

c) roboracja skryptu pod zastawem 300.000 zł (odnotowana u Dworzaczka - patrz link, u dołu),

wszystkie z początku 1729 roku.

Teraz tj. 21 października 1754 roku, w trzy tygodnie po śmierci męża, Dorota Jabłonowska wojewodzina rawska, prawa uzyskane wspomnianymi trzema zapisami ceduje na swego syna z drugiego małżeństwa, Antoniego Prus Jabłonowskiego wojewodzica rawskiego.

Inny sporządzony w kancelarii grodzkiej odpis tego dokumentu (dalej: odp. A) znajdujemy na s. 175-178. Jest pozbawiony znaków kontroli zgodności z oryginałem (correxit, legit), posiada też inną niż odp. B notę dorsalną (Illustris magnifica Dorothaea de Bronisze, primo Radomicka, ultimo Jabłonowska, in personam magnifici Jabłonowski filii sui summas universales transfundit). Znalazłem kilkanaście różnic w treści obu odpisów – podaję je w przypisach, wyjąwszy najdrobniejsze.

¹ Odp. A prawidłowo: Osiecensis. ² Odp. A: Paradisz. ³ Odp. A: brak. ⁴ Odp. A dodaje zwyczajowe: quibusvis. ⁵ W odp. B poprawione z niedokończonego capere. ⁶ Odp. A: Vlodzimiriensibus. ⁷ Odp. A dodaje: etiam. ⁸ tum quoque - brak w odp. A. ⁹ Odp. A: expressarum. ¹⁰ Odp. A: die vigesima quinta. ¹¹ Odp. A zmienia szyk: illustrem olim eundem. ¹² W odp. A ogólniej: recognitam. ¹³ Brak w odp. A. ¹⁴ Odp. A: personam. ¹⁵ Odp. A: brak imienia!

1732 Magnifici Jabłonowskie capitanei Białocerkievienses ex parte generosi Dziembowski banniti et publicati

Actum in Costen, feria secunda in crastino festi sancti Matthaei Apostoli et Evangelistae, anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo secundo.

Ad officium et acta praesentia castrensia Costensia personaliter veniens generosus Stephanus Dziembowski, generosi Christiani Conradi Dziembowski filius et plenipotens vadiatus actis Castrensibus Posnaniensibus feria secunda in crastino festi Natalis sancti Joannis Baptistae anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo inscriptus, suo et ejusdem parentis principalis sui, pro cujus rathihabitione cavet et se praesentibus inscribit nomine, solennem coram eodem officio actisque ejus

in et coram magnificos Dorothaeam Broniszowna, primi olim illustris magnifici Joannis Antonii de Radomicko Radomicki palatini Junivladislaviensis, Majoris Poloniae generalis etc. Mederecensis, Osiecensis capitanei, secundi ad praesens voti magnifici Stanislai Jabłonowski, Białocerkieviensis capitanei consortem legitimam matrem, alias utrosque conjuges, tum Ludovicam, Annam filias minorennes Radomickie, post fata paterna succestrices legitimas bonorum villae Wroniawy haeredissas citatos, manifestatus est manifestaturque praesentibus in eo.

Quia idem manifestans, adhaerendo decreto castrensi Posnaniensi in judiciis castrensibus Posnaniensibus causarum exemptionum expulsionum recentium criminum et officii, feria secunda post festum Assumptionis in Caelum Gloriosissimae Virginis Mariae proxima anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo secundo, idque ex limitatione feriae sextae ipso die sancti Petri in Vinculis factae incidentibus, in castro Posnaniensi celebratis, inter eundem sui comparentis parentem actorem ab una, et praefatos magnificos citatos parte ab altera, prolato.

Quo nimirum [s. 145] decreto injunctum et sententiatum est, quatenus magnifici citati pro iterata contraventione severiori lege Grodnensi vetita vadium capitaneale parti in termino et sub rigore infranotando, judicio vero medium vadii capitanealis sub poena bannitionis in terminos tactos publicanda in instanti solvant.

Nihilominus decernit judicium, quatenus magnifici Jabłonowscy praenominatis decretis anterioribus castrensibus Posnaniensibus coram officio castrensi Costensi in crastino festi sancti Matthaei Apostoli et Evangelistae proxime venturo in anno praesenti, sub poena bannitionis in ibidem circa manifestationem publicanda in toto satisfaciant, luita per citatos poena quatuordecem marcarum Polonicalium parti, judicio vero per medium in instanti solvenda decreto eodem de praemissis latiori existente paratus erat satisfactionem, scilicet laboriosos Martinum, Thomam Walka, Laurentium Woytka Kopały filium, tum Reginam Francisci filiam, Dorothaeam Piskorka filiam et Matthiam vectoris seu przewoznika filium de bonis Wroniawy contractu resignatorio pro se actore reservatos decretoque memorato pro die hodierna iterum extradi injunctos et adjudicatos, una cum vadio capitaneali ac luitis adjudicatis a praefatis magnificis Jabłonowskie conjugibus et citatis recipere, de receptis quietare.

Verum quoniam nemo ex magnificis citatis tam per se, quam per plenipotentem suum ad extradendos praedictos subditos [s. 146] et exolvendas cum vadio capitaneali adjudicatas luitas poenas ad officium praesens comparuit, exindeque decretis memoratis in toto contravenerunt, ob eandem contraventionem rigorem poenae bannitionis succubuerunt. Ideo modernus comparens, de diligentia praedicti generosi parentis principalis sui, eorundem vero magnificorum Jabłonowskich conjugum contraventione decreti rigoris, videlicet poenae bannitionis coram officio praesenti in instanti publicandae succubitione contra eos iterum atque iterum manifestatur, salvis de jure salvandis.

Quam quidem bannitionis poenam super recensitis magnificis Jabłonowskie conjugibus decretam ob contraventionem praemissorum decretorum succubitam, ad instantiam et requisitionem actoreae partis providus Albertus Pawlicki de villa Morka ministerialem Regni generalem [!!] hic in continenti coram officio actisque praesentibus personaliter stans, in frequentia multorum hominum varii status et conditionis existentium, causa expediendum suorum negotiorum congregatorum alta, clara, sonorosa intelligibilique voce sua publicavit, proclamavit, eosdemque magnificos Jabłonowskie conjuges [s. 147] proscriptos et jurevictos omnibus hominibus sufficienter ad notitiam deduxit, de quo praesens relatio.

Ex protocollo castrensi Costensi extractum. Correxit Achler, regens castrensis Costensis, mpp.

[in dorso] Magnifici Jabłonowskie capitanei Białocerkievienses ex parte generosi Dziembowski banniti et publicati. 1732.

Źródło: Akta prawno-majątkowe Stanisława Wincentego i Doroty z Broniszów 1v. Radomickiej Jabłonowskich i ich syna Antoniego Jabłonowskiego, sygn. BK07842, s. 144-147

W sprawie Dziembowskiego przeciwko Jabłonowskim, w poniedziałek po Wniebowzięciu NMP 1732 roku wyszedł dekret sądu grodzkiego poznańskiego, by pozwani Radomiccy „za powtórne działanie wbrew dekretowi, wzbronione surowym prawem grodzieńskim [uchwałami sejmu w Grodnie?], zakład starościński stronie, a sądowi pół zakładu starościńskiego pod karą banicji zaraz zapłacili”. Nakazał też wówczas sąd, by zgodnie z poprzednimi dekretami Jabłonowscy zapłacili inne należne kary oraz również zgodnie z dekretem wydali Dziembowskiemu poddanych z dóbr Wroniawy, jemu zastrzeżonych w kontrakcie sprzedaży (rezygnacji).

Ponieważ Jabłonowscy nie dostosowali się do żadnej z tych decyzji sądu, Dziembowski składa teraz w tej sprawie manifestację, żądając ogłoszenia banicji na Jabłonowskich. Na to żądanie strony pozwanej woźny sądowy ze wsi Mórka stojąc przed sądem grodzkim kościańskim, w przytomności licznych ludzi różnego stanu ową banicję małżonków Jabłonowskich ogłosił.

1732 Generosus Hol, illustrium magnificorum Jabłonowskich capitaneorum Białocerkieviensium commissarius et plenipotens contra magnificum Kołaczkoski colonellum SRM manifestatur

Actum in Costen, feria sexta ante festum sanctae Margarethae Virginis et Martyris proxima, anno Domini millesimo septingentesimo trigesimo secundo.

<Ex parata copia.>

Ad officium et acta praesentia castrensia Costensia veniens personaliter generosus Joannes Hol, bonorum Majoris Poloniae illustrium et magnificorum in ducatu Ostrogiensi Jabłonowskich Białocerkieviensium, Mederecensium capitaneorum conjugum generalis commissarius et officiose inscriptus plenipotens, solenniter suo et eorundem illustrium principalium nomine in et contra magnificum Adamum Kołaczkowski colonellum exercitus authoramenti Germanici, bonorum Wroniawy in summa sexaginta millium florenorum Polonicalium obligatorium possessorem, manifestatus est idque in eo.

Quia suprafatus magnificus Kołaczkowski, licet quidem optime scierat, quod summam supra specificatam sexaginta millium, variis creditoribus ad illustres et magnifices sui manifestantis principales concurrentibus exolverit bonaque memorata in sui apprehenderit possessionem, attamen in detrimentum fortunae eorundem illustrium et magnificorum Jabłonowskich non modo inventarium per se manifestantem in fundo circa praesentiam magnifici Kołaczkowski correspondentiam proventus a summa memorata remonstran(tem) acceptare voluit, quinimo non conscripto contractu [?] respectu possessionis bonorum Wroniawy in summa per se creditoribus exoluta, in blanca ad id sibi ab illustri et magnifico sui manifestantis [s. 130] principali cum subscriptione manus et appositione sigilli in concredito data, spatium quoque per eundem illustrem et magnificum Jabłonowski in actis praesentibus in ordine inscribendae super summam integram per magnificum Kołaczkowski creditoribus exolutam obligationis factum,

is idem magnificus Kołaczkowski non requisito moderno plenipotente illustrium et magnificorum Jabłonowskich ad inscribendam obligationem spatium memoratum in praejudicium illustris sui manifestantis principalis inscriptione obligationis super summam tantummodo quadraginta millium florenorum Polonicalium sine scitu velle et attendentia partis inscribi procuravit, per quem sui progressum abscessum acsi duorum millium florenorum Polonicalium correspondentiamque proventus a summa sexaginta millium florenorum Polonicalium indigitari fecit.

Proinde obviando integritati fortunae eorundem illustrium et magnificorum principalium suorum, ne per aliquam per inscriptam illegitime transactionem patiantur fortunae jacturam, hanc suam ad acta infert nomine quo supra manifestationem.

Ex actis castrensibus Costensibus extraditum.

Correxit Achler, regens C(ostensis) mpp.

[s. 132 in dorso] Generosus Hol, illustrium magnificorum Jabłonowskich capitaneorum Białocerkieviensium commissarius et plenipotens contra magnificum Kołaczkoski colonellum SRM manifestatur. In Costen, 1732.

Źródło: Akta prawno-majątkowe Stanisława Wincentego i Doroty z Broniszów 1v. Radomickiej Jabłonowskich i ich syna Antoniego Jabłonowskiego, sygn. BK07842, s. 130-132

Manifestacja Jabłonowskich p-ko Adamowi Kołaczkowskiemu, posesorowi zastawnemu dóbr Wroniawy, pułkownikowi wojsk autoramentu niemieckiego o bezprawne umniejszenie sumy zapisu zastawnego.

1707 Autentyk przysięgi na spustoszenie Drzenczewa

Autentyk przysięgi na spustoszenie Drzenczewa

Actum in Costen Sabbatho post Festum Sancti Michaelis Archangeli proximo Anno Domini Millesimo Septingentesimo Septimo.

Laboriosus Bartholomaeus de Villa Drzenczewo sub Parochia Gostyn Oppidi existenti Hortulanus Juramentum Corporale in eam Rotham:

„Ego Bartholomaeus Juro DEO Omnipotenti Trino Uni. Quia in eadem Villa Drzenczewo, propter modernam Temporum Calamitatem et penuriam, praecipue per diversos transeuntes Milites Frumentorum et Faeni ex hollodiis Consumptionem, Pecorum in genere omnium abactionem ad praesens nonnisi unus Fumus et Pars fumi reperitur dico 1 1/4 Nam multi ex subditis moderno Rerum Statu, ob Summam Egestatem, et praemissam Desolationem, Domus suas deseruerunt, nonnulli vero adhuc Commorantes, in dies pauperiores fiunt, nec possunt Panem quaerere aratro. Sic me DEUS adiuvet et haec Sancta Christi Filii eius Passio.”

observata debita jurisjurandi solennitate Coram Crucifixi Imagine, in Facie Officii praesentis praestitit.

Ex Protocollo Castrensi Costensi extractum.

(-) Correxit Achler mpia.

[In dorso:] Juramentum Villae Drzenczewo super Desolationem et quantitatem fumorum 1707

Wyciąg: Święta Góra, „Dokumenta Starożytne Kongregacyi Xięży Filippinów pod Gostyniem”, sygn. A/5, s. 45

Odpis z wyciągu: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Swiętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 77, wpis LXXXX

Opis z WBC: Ekstrakt z ksiąg grodzkich kościańskich przysięgi sądowej zagrodnika Bartłomieja z Drzęczewa w parafii gostyńskiej w sprawie podania dla celów podatkowych liczby mieszkańców we wsi spustoszonej i wyludnionej wskutek nieprzerwanych przemarszów i rekwizycji wojskowych.

Od siebie dodam pełną rotę złożonej przysięgi:

„Ja, Bartłomiej, przysięgam BOGU Wszechmogącemu w Trzech [Osobach] Jedynemu. Iż w tejże wsi Drzęczewo, przez obecne nieszczęścia i biedę, zwłaszcza zaś z powodu grabieży zboża i paszy ze stodół przez przechodzących żołnierzy oraz kradzieży wszystkiego bydła, obecnie znajduje się tylko dym i pół dymu czyli 1 1/4, gdyż w tej sytuacji wielu poddanych ze strasznej biedy i wspomnianego opustoszenia domy swoje opuściło. Nieliczni jeszcze mieszkający z dnia na dzień ubożeją, nie mogą pługiem chleba uprosić. Tak niech mi BÓG pomoże i ta święta Chrystusa Syna Jego Męka.”

1742 Zapis 1500 złotych na Żytowiecku

Zapis 1500 złotych na Żytowiecku

Actum in Costen Feria Tertia post Festum Sancti Lucae Evangelistae proxima, Anno Domini Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Secundo.

Illustris et Magnificus Mathias a Mycielno Mycielski Castellanus Posnaniensis Bonorum Villae Żytowiecko in Palatinatu Posnaniensi, Districtu vero praesenti Costensi jacentium Haeres, sanus mente corporeque existens, recedendo etc. recognovit.

Quia ipse tulit et in effectu levavit de manibus Celsissimae et Illustrissimae Theophilae de Leszno Ducissae Wiśniowiecka Castellanae Cracoviensis, relictae Viduae primi olim Magnifici Philippi Konarzewski Capitanei Coninensis, Bonorum Oppidi Gostin, ac Villarum Chocieszewice, Tuliszkowo ac aliorum eo pertinentium, Haeredis, Secundi expost Voti Celsissimi et Illustrissimi Janussii in Wisniowiec, Zbaraż, Ducis Korybuth Wiśniowiecki Consortis, relictae Viduae, et ab utroque Marito Dominae Reformatoriae et Advitalitialis, Summam Mille Quingentorum Florenorum Polonicalium, currentis in Regno Monetae, olim Generosae Catharinae Blaszanka Virginis Adultae propriam, super Scriptum manuale per ipsam, Eidem Celsissimae Ducissae concreditam, Testamento expost seu ultimae Voluntatis Dispositione, ejusdem olim Generosae Blaszanka de actu ejus in Bonis Villae Szkaradowo, die duodecima Mensis Novembris in Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Primo concreditam, nunc ejusdem Testatricis propria subscriptione pro Bursa Musicos Venerabilis Congregationis Oratorii Sancti Philippi Nerii in claro Monte Gostinensi existentis, in honorem Beatissimae MARIAE Virginis locatam et dispositam, dieque hodierna per praetactam Congregationem Gostinensem officiosa Quietatione in rem ejusdem Celsissimae Ducissae Wiśniowiecka facta, et coram Actis praesentibus recognita, acquietatam.

Quapropter et ex causa realis levationis Summae ejusdem, hanc ipsam Summam Mille Quingentorum Florenorum Polonicalium in et super Bonis suis Villae Żytowiecko cum attinentiis suprafatis praedictae Venerabili Congregationi Oratorii Sancti Philippi Nerii in Sacro Monte Gostinensi et ejusdem Congregationis Bursae Musicorum nunc et in futurum pro tempore existenti, ipsorumque Succedaneis inscripsit assecuravit et demonstravit; Bonaque sua praefata Villae Żytowiecko Summa eadem originali inoneravit, eique obnoxia reddidit ac modo Reemptitio alias na Wyderkauff invadiavit, prout quidem etc. etc.

A qua quidem Summa modo praemisso inscripta, Idem Illustris Magnificus Recognoscens debebit ac sua cum posteritate tenebitur Provisionem annuam seu Censum Ecclesiasticum solvi provenientem a quolibet Centum per Septem Florenos Polonicales ad manus, manualemque officiosae aequiparandam, sive etiam officiosam praedictae Congregationis Gostinensis, Illustrium et Admodum Reverendorum Praepositorum, aut Deputatorum, nunc et in futurum pro tempore existentium, dare, pendere et persolvere. Eam dicti Census annui Ecclesiastici praedictam Bursam Musicos concernentis solutionem a proximo praeterita crastina die Festi Natalis Sancti Joannis Baptistae incipiendo, et eam singulis annis et Crastinis Festi praetacti diebus, usque ad realem et effectivam Summae Originalis supradictae exsolutionem, et in alia Bona de Consensu et Voluntate supradictae Venerabilis Congregationis Oratorii Sancti Philippi Nerii Gostinensis pro tempore existentis, transportationem, continuando et explendo. Idque sub Vadio seu Vadiis, tam Summae Originali quam et Censui annuo Ecclesiastico seu Bursali pro aliquo anno retento, correspondentibus. Citatus Illustris et Magnificus Recognoscens suis cum Successoribus in Castro Posnaniensi respondebit peremptorie.

L. S.

Ex Protocollo Castrensi Costensi Extractum.

(-) Kozierowski mpp.

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Świętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 80, wpis LXXXXVII

Maciej z Mycielna Mycielski, kasztelan poznański, dziedzic Żytowiecka, odbiera z rąk księżnej Teofili z Leszna Wiśniowieckiej pożyczkę 1500 złp. Rocznie będzie płacił 7% odsetek z przeznaczeniem na utrzymanie (bursę) muzyków Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri na Świętej Górze w Gostyniu, a zabezpieczeniem tego wyderkafu są dobra wsi Żytowiecko. Szerzej - w „Zbiorze wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” na stronie 133 (http://wbc1.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=252836).

Odpis zawarty w kopiariuszu, wykonany w 1836 r. z wyciągu z protokołu grodzkiego. „Domonstravit” poprawiłem na „demonstravit”.

1715 G Krzyżanowski PP. Bernardinis domum cum horto resignat

Actum in Costen feria secunda post Dominicam Conductus Paschae proxima Anno Domini Mellesimo septingentesimo decimo quinto.

Generosus Adamus Krzyżanowski Bonorum Lipówka haeres cognovit:

Quia ipse domum suam propriam et haereditariam in oppido Kobylin sitam prope Conventum Patrum Bernardinorum jacentem cum horto, aedificiis omnique ejusdem domus jure, dominio et proprietate, usibus, fructibus, emolumentis, attinentiis, perinentiis et obventionibus ita longe et circumferentialiter prout dicta domus in suis metis et limitibus antiquitus consistit et prout eam solus tenuit, habuit et possidet, nihil penitus pro se et successoribus suis reservando et excipiendo

Religiosis et Admodum Reverendis Patribus Conventus kobyliensis Ordinis Sancti Francisci de Observantia, nunc et pro tempore in futurum existentibus, cedit, donavit, inscripsit et resignavit, prout quidem dat, donat, inscribit et resignat praesentibus, dans et concedens eisdem Admodum Reverendis Patribus Conventus kobylensis plenariam facultatem et omnimodam potestatem donatione eadem disponendi, regendi et pro commodo suo juxta vim et exigentiam donationis praesentis faciendi et peragendi.

Źródło: Józef Łukaszewicz, „Krótki historyczno-statystyczny opis miast i wsi w dzisiejszym powiecie krotoszyńskim od najdawniejszych czasów aż po rok 1794”, Poznań, Nakładem księgarni Jana Konstantego Żupańskiego, 1869, s. 197

Adam Krzyżanowski, dziedzic Lipówki, daruje konwentowi bernardynów w Kobylinie swój dom z ogrodem. Zapisy darowizny zwykle nie odróżniały się specjalną formułą od zapisów sprzedaży (rezygnacji, powzdania). Akt sprzedaży często posiadał mylące zwroty "dajemy, darujemy" (por. pierwszy akt w tym wpisie: http://actacastrensia.blogspot.com/2014/05/1778-honestus-franciscus-dytrych.html). Darowiznę od sprzedaży odróżnimy po braku wzmianki o kwocie (np. w aktach miejskich grodziskich: „idque pro summa...” - „a to za sumę... ”) czy kwitacji należności.

1777 Dimensio Fundi super extruendum Fanum Dissidentibus Grodziscensibus in foro Civitatis Novae Locationis

Actum Grodzisci Feria Quarta ante Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris proxima Die scilicet 9na Mensis Julii AD 1777mo

Dimensio Fundi super extruendum Fanum Dissidentibus Grodziscensibus in foro Civitatis Novae Locationis

Spectabiles Domini Stanislaus Bochynski Advocatus et Scabini Ejus Jurati Civitatis Grodziscensis ex Mandato Illustrissimae Curiae, Instantia vero Seniorum ac totius Communitatis Dissidentium Incolarum Grodziscensium, personaliter in Forum Civitatis Novae locationis condescenderunt, ibidemque conformando se Privilegio Celsissimi Adami Ducis Czartoryski Terrarum Podoliae Generalis Domini Nostri benigniter hisce Dissidentibus Varsaviae die Vigesima Septima Januarii Anno 1776 collato, Manuque Ejusdem Celsissimi Ducis subscripto ac Sigillo Gentilitio communito, et ad Acta Castrensia Costensia Feria Quinta in Crastino Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae Die scilicet Tertia Mensis Julii Anno praesenti 1777 per Oblatam porrecto,

Locum in ipso Meditullio Ejusdem Fori pro extruendo Fano seu Ecclesia Religionis Evangelicae dimensurarunt, Cujus loci latitudo extat ulnarum Quinquaginta, longitudo vero Ulnarum Sexaginta, juxta quam Dimensurationem in Limitibus suis paxillos infigere demandarunt Actus praesentis virtute. Quae Dimensuratio ad praedictam Instantiam Actis praesentibus est connotata.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 449

Z polecenia Prześwietnej Kurii a na żądanie starszych i społeczności dysydenckiej miasta Grodziska, stosując się do przywileju Adama Kazimierza księcia Czartoryskiego (1734-1823), starosty generalnego podolskiego, a podówczas pana miasta Grodziska, który to przywilej udzielony łaskawie dysydentom oblatowano w księgach grodzkich kościańskich, wójt i ławnicy dokonali pomiaru gruntu pod budowę zboru na Rynku Nowego Miasta. Wynik pomiaru: wszerz 50 łokci, wzdłuż 60 łokci. Rozkazano powbijać kołki zgodnie z tym pomiarem.

W zapisie użyto tzw. form ściągniętych perfectum 3 os. l.mn.: dimensurarunt, demandarunt zamiast dimensuraverunt, demandaverunt.