1581 Refformatio Drossewsky in bonis villae Wolia

Refformatio Drossewsky in bonis villae Wolia

Comparens personaliter coram iudicio terminorum terrestrium particularium Calissiensium nobilis Melchior Droszewsky, non compulsus non coactus neque aliquo errore devio seductus, sanus mente et corpore existens sponte, libere manifesteque recognovit.

Quia ipse in et super tota et integra medietate omnium bonorum suorum hereditariorum in villa et hereditate Wolia districtus Calissiensis sitta, tum et in medietate sortis suae molendini in eadem hereditate villae Wolia existentis ac aliorum omnium [k. 578v] bonorum suorum hereditariorum nunc habitorum et in posterum habendorum, acquisitorum et acquirendorum, emptorum et emendorum, devolutorum seu devolvendorum vel successione quavis sibi redendorum, in totis tamen curia, domo, area, allodio, horreo, peccoribus, peccudibus, equirea totaque suppellectili domestica, tamen in medietate agrorum praedialium cultorum et desertorum, qui pro praedio seminantur et arantur, medietateque summarum peccuniariarum habitarum et habendarum, auri, argenti formati et non formati,

mille ducentos florenos, per triginta grossos computatos, peccuniarum Polonicalium ratione dotis et totidem dotalicii, nobili Helizabeth Thurska nobilis Janussii Tursky <filiae> et suae consorti legittimae eiusque successoribus amore coniugali in eam ductus dedit, donavit et iuxta terrae consuetudinem dotalicialiter resignavit, per ipsam Helizabeth consortem suam et ipsius successores legittimos bona eadem suprascripta omnia taliter ut praemissum est sibi refformata,

cum omni eorundem bonorum iure, dominio, proprietate, {pertinentiis} attinentiis, pertinentiis, fructibus, proventibus, redditibus, obventionibus, emolumentis ac utilitatibus generaliter universis inde quomodolibet provenientibus, nullis poenitus exclusis, non minoratis, sed omnibus in genere et singulis in specie comprehensis, tenendi, habendi, utifruendi, possidendi, modo et iure reformationis dotalicialis ac iuxta legem, laudum, modum et observantiam aliarum refformationum dotalicialium nunc et antiquitus in Regno Poloniae et terris eiusdem tentarum et observatarum.

Insuper memoratus Droszewsky fideiussit ac se suosque successores in omnibus bonis suis hereditariis et obligatoriis, mobilibus et immobilibus, habitis et habendis eidem Helizabet Thurska coniugi suae et eius posteris inscribit et obligat ac pro successoribus nobilis olim Agnetis Mieskowska prioris consortis suae cavet et fideiubet, quod videlicet ipsi eandem Helizabet in refformatione praedicta bonorum supranominatorum eorumque possessione et eiusdem Helizabet successores non impedient, immo eam in possessione praedictorum bonorum pacifica conservabunt, refformationique dotaliciali nunc sibi factae non contradicent.

Quod si contradixerint, extunc tenebitur ipse Melchior Droszewski cum suis successoribus eandem Helizabeth et eius posteros ab eiusmodi impedimento iuridico praedictorum successorum nobilis olim Agnetis Mieskowska tum et ab omni alio homine status, sexus et conditionis cuiuscunque ipsam Helizabet et eius posteros in eisdem bonis iure impediente et impedire [k. 579] volente, nec non ab omnibus et singulis inscriptionibus prioribus et posterioribus, resignationibus, refformationibus, dotibus, dotalitiis, advitalitatibus, obligationibus, censibus spiritualibus et secularibus, et generaliter ab omnibus impedimentis iuridicis et extraiuridicis omnium personarum, toties quoties opus fuerit, evincere, eliberare, intercedere et indemnem indemnesque reddere.

Quae praemissa omnia debebit et tenebitur cum successoribus suis ac se, recedendo a terris, palatinatibus et districtibus suis propriis quibusvis competentibus, iurisdictioni huic praesenti terrestri Calissiensi se bonis cum omnibus suis incorporando, inscribit et obligat facere, complere ac exequi, sub vadio mille ducentorum florenorum, per triginta grossos computatorum, peccuniarum Polonicalium, in casu vero non completionis praemissorum omnium et singulorum tam in toto quam in parte ad solvendum, toties quoties opus fuerit, succubendo. Citatusque citatione literali ratione praemissorum praenominatus Melchior Drossewsky aut eius successores per praenominatam Helizabet vel eius posteros in iudicium capitaneale castrense Poznaniense vel ad officium eiusdem castri, quod in duabus septimanis tractari solitum est, quibus se cum omnibus successoribus suis praesentibus incorporat, tum in primo citationis termino tanquam peremptorio debebit successoresque eius tenebuntur toties quoties opus fuerit stare, parere, respondere et tam pro re principali quam vadio praefato a iudicio vel officio praedictis non discedendo satisfacere ac decretum pati, a iure terrestri districtu [?] suis recedendo,

motionibus, apellationibus, dillationibus, exceptionibus, termino pro maiori, verae vel simplici infirmitatibus, bello, conventioni Regni generali sive particulari, literis regalibus, statutis laudatis et in futurum quomodolibet laudandis, aere pestifero, absentia a Regno, legationibus, aquarum inundationibus, viarum quibuscunque impedimentis, poenae trium et novem marcarum dandoque [?] intromissioni [?] et generaliter omnibus et singulis iuris et facti remediis, coloribus et diverticulis de iure et consuetudine fieri solitis, quibus nitti et se deffendere contra praemissa posset aut vellet, renunctiando,

nullosque deffectus vel vitia praesenti inscriptioni ac citationi ex eadem aemanatae obiiciendo, neque ad quietationem alibi praeterquam ad acta castrensia Calissiensia sibi recipiendo, et poenitus nihil iuris remediorum et diverticulorum sibi in auxilium contra praemissa assumendo sub ammissione suae totius causae.

Quibus omnibus praemissis [k. 579v] se benevole praenominatus Melchior Drossewsky submisit et ea omnia in se successores suos et bona sua omnia libere praesentibus assumpsit, nulla in praemissis obstante terrestri praescriptione. Super quo est memoriale iudicio solutum.

Or.: Kalisz Z. 21, rezygnacje/indukta, 1537; 1539; 1542; 1547; 1550; 1552-1555; 1557-1558; 1565; 1571; 1580; 1583-1584; 1586, k. 578-579v.

N. Melchior Droszewski na 1/2 swej wsi Wola w pow. kaliskim i na 1/2 młyna swego tamże oprawia 1.200 złp. żonie swej N. Elżbiecie Turskiej c. N. Janusza Turskiego tytułem posagu i tyleż wiana. Nadto w imieniu sukcesorów swojej pierwszej żony ol. N. Agnieszki Mieszkowskiej składa zobowiązanie, że nie będą wnosić pretensji do tejże oprawy.

1547 Nieniewo

Nieniewo

Veniens nobilis Anna Mienyschewska relicta olim nobilis Lucae Nyeniewski, nunc vero consors nobilis Andreae Sarnowski, habens penes se nobilem Casparum Mienyschewski fratrem suum germanum ad infrascripta consentientem, non compulsa etc. totam et integram summam dotis suae videlicet centum et decim florenos per triginita grossos computatos, monete et numeri Polonicalium, quam habet a nobili Luca Nyeniewski marito priori in et super bonis Maius et Minus Nyenievo in districtu Calissiensi omneque jus suum quod ipsi vigore praefatae reformationis quomodolibet competiit in praefatis bonis, dotalicium cum peccoribus, peccudibus et suppellectili domestica pro se reservando, nobili Andreae Sarnowski marito suo legittimo amore coniugali in eam [!] ductus [!!] et spe reformationis sibi ex nunc faciendae dedit, donavit, inscripsit et iuxta terrae consuetudinem inperpetuum resignavit, per ipsum etc.

Or.: Pyzdry Z. 18, rezygnacje/indukta, 1547-1589, k. 4.

Dworzaczek:

Grodzkie i ziemskie > Pyzdry > Część 2

11 (Pyzdry 31) 1547

Nob. Anna Mieniszewska wdowa po zm. Łukaszu Nieniewskim obecnie zaś żona Andrzeja Sarnowskiego w towarzystwie Kacpra Mieniszewskiego brata swojego rodzonego cały posag swój 110 złp. który otrzymała tyt. sprawy od Łukasza Nieniewskiego, pierwszego męża, zapisany na dobrach Większe i Mniejsze Nieniewo pow. Kalisz, rezygnuje na rzecz nob. Andrzeja Sarnowskiego, swojego małżonka (f. 4)

Acta Castrensia:

W regeście literówka: sprawy zamiast oprawy.

1547 In Aduocatia Pisdren Dotis Ro

In advocatia Pisdrensi dotis reformatio

Veniens nobilis Joannes Jezewski advocatus Pisdrensis non compulsus etc. in et super tota et integra medietate advocatiae suae Pisdrensis, in totis curia, domo, allodio, predio, piscina ante curiam, in totis peccoribus, peccudibus et suppellectili domestica, medietate predii et agrorum omnium, silvarum, pratorum, fluvii, lacuum, piscatorum et generaliter omnium et singularum attinentiarum, et in alia quoque domo in civitate Pisdrensi existente, necnon in omnibus et singulis predictorum bonorum et aliorum omnium bonorum utilitatibus, proventibus, censibus, foralibus quibusvis, exactionibus et obventionibus universis, nihil excipiendo, cum omni jure, dominio et proprietate, prout solus tenet, habet et possidet, et quantum ad totam et integram medietatem advocatiae prefatae omnium rerum pertinet,

ducentas marcas peccuniarum monete et numeri Polonicalis dono et ratione dotis amoreque coniugali in eam ductus, nobili Catherine Dokowska consorti suae legittimae dedit, donavit et iuxta terris consuetudinem dono et ratione dotis, ut prefertur, resignavit sub approbatione tamen aut consensu Sacre Maiestatis Regiae tum denique in eam vim et ea conditione, quod post mortem prefatae Catherinae summa prefata ducentarum marcarum super ipsum Joannem si diutius vixerit, aut post mortem eius super filium Adamum et filiam [s. 3] Hedvigim eorum redire debet et devolvi pleno jure, nulla prescriptione terrestri obstante, per ipsam Catherinam etc.

Or.: Pyzdry Z. 18, rezygnacje/indukta, 1547-1589, k. 2v-3.

Dworzaczek:

Grodzkie i ziemskie > Pyzdry > Część 2

5 (Pyzdry 31) 1547

Nob. Jan Jeżewski wójt pyzderski na połowie swojego wójtostwa Pyzdry z przyległ. zapis. 200 grzywien tyt. posagu żonie swojej nob. Katarzynie Dokowskiej z warunkiem, że po śmierci wyż. wspomn. Katarzyny te 200 grzywien na tegoż Jana, o ile żyć będzie, a po jego śmierci na syna Adama i córkę Jadwigę przez tąże Katarzynę zrezygnowane będą (f. 2v)

1495 Refformatio Lubienskiey

[s. 47] Acta Siradie feria secunda post dominicam Invocavit proxima [9 III] anno Domini millesimo quadringentesimo nonagesimo quinto {g} coram generoso domino Mathia de Glovaczevycze tribuno maiore et capitaneo Siradiensi, presentibus ibidem generosis et nobilibus Martino Aaron judice castri Siradiensis, Petro Bachczyczsky judice terre Siradiensis generali, Nicolao de Gomolyn notario terre Siradiensis, Alberto de Sdunska Volya, <Johanne Rovyensky de Voyoczycze, Johanne de Grabno>, {Albertus} Alberto de Pstrekonye et aliis quampluribus fide dignis.

[s. 50] Constituta personaliter nobilis Katherina de Vylczkow, consors olim nobilis Jacobi de eadem Vylczkow, non compulsa etc. coram judicio publice recognovit. Quia tenetur octuaginta marcas pecunie dotis post nobilem Grzymkam filiam suam legittimam nobili Jacobo de Lubna, in qua summa octuaginta marcarum debet tenere sortem hereditariam, que sibi cessit in eadem Vylczkow inter alias sorores, cum omni jure et dominio, campis, agris, pratis, silvis, gaiis, indaginibus etc., aquis, fluvis [!], fluminibus, piscinis, piscinulis, molendinis et eorum emolumentis, kmethonibus, ortulanis, tabernis, censibus, redditibus etc., nullis exclusis sive minoratis pro se aut suis legittimis successoribus, sed cum eo jure et dominio prout sola tenuit, prout eadem sors est in se distincta et [s. 51] [...]imitata [...]t lacius liber [...]nit [...]ivision[...]

Refformatio Lubienskiey

Constitutus personaliter nobilis Jacobus de Lubna Jaroslai non compulsus nec coactus etc. coram judicio publice recognovit ductus matrimoniali amore. Quia nobili Grzymka consorti sue legittime et filie nobilis Katherine Vylczkowska in et super medietate omnium bonorum suorum hereditariorum mobilium et immobilium, domo, curia, area, rerum domesticarum, que sibi debet [...¹] cedere ex divisione cum fratre suo germano, cum omni jure et dominio, campis, agris, pratis, silvis, gaiis, indaginibus, rubetis, aquis, fluviis, fluminibus, piscinis, piscinulis, molendinis et eorum emolumentis, kmethonibus, ortulanis, tabernis, tabernatoribus, censibus, redditibus, laboriboribus [!], obvencionibus, inempcionibus et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus quomodolibet ad prefatas medietates pertinentibus, nullis exclusis sive minoratis pro se aut suis successoribus legittimis, sed cum eo jure, dominio et proprietate, cum quo solus tenuit et habuit, octuaginta marcas latorum medientium, quadraginta et octo grossos marcam in quamlibet computando, racione dotis et alias octoginta marcas similis pecunie racione dotalicii dedit, donavit, dotaliciavit, reformavit et effective inscripsit tenendum, habendum, possidendum, utifruendum etc. juxta cursum et jus terrestre.

Quam reformacionem nobilis Johannes Clonowsky <awnculus germanus> ab eadem nobili Grzmka [!] personaliter acceptavit. <Et hoc fecit cum consensu matris sue nobilis Anne, que personaliter stans huic reformacioni suprascripte consensit coram judicio.>

Constitutus personaliter nobilis Jacobus de Lubna Jaroslai non compulsus coram judicio publice recognovit. Quia ei nobilis Katherina consors olim nobilis Jacobi de Vylczkowo solvit et satisfecit pro viginti marcis pecunie dotis de eadem summa octuaginta marcarum, pro quibus ipsam quittat et pro sexaginta marcis librum in vigore reservat.

Or.: Sieradz grodzkie, Acta castrensia Siradiensia, 1495-1497, pierwopis, AGAD sygn. 28, s. 50-51.

Opis wg „Nobiles Siradienses”: Dnia 9 III 1495 r. Katarzyna, wdowa po Jakubie z Wilczkowa, wyznaczyła swej córce Grzymce 80 grzywien posagu. Mąż – Jakub z Łubnej Jarosławowej [Atlas Historyczny Polski: Łubna Jarosłaj par. Wągłczów] – zapisał jej 160 grzywien na połowie dóbr. Zapis poświadczył Jan Klonowski, wuj rodzony Grzymki. (A. Szymczakowa, Nobiles Siradienses, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2011, s. 212).

¹ Wygląda jak znak wtrącenia na s. 47 po słowach Sdunska Volya.

1499 Idem [sc. Gloski]

Idem [sc. Gloski]

Veniens nobilis Katherina Gloskowska consors nobilis Nicolai Glowczinski cum litera sua dotaliciali quam habet in Gloski reformatam, impugnabat solucionem penarum per prefatum ipsius maritum nobili Johanni Gloskowski luitarum, prout de hoc liber domini capitanei judiciorum lacius canit. Et dicebat: „Domine burgrabie! Videat sibi nobilis Johannes Gloskowski solucionem penarum a marito meo aliqui quam [?] in Gloski, ubi ego habeo dotalicium reformatum iuxta literas meas dotaliciales, et peto hanc causam differri ad dominum capitaneum Maiorispolonie generalem.”

Or.: Kalisz Gr. 30, inskrypcje-relacje-dekrety/indukta, 1498-1504, k. 145.

Teki Dworzaczka:

Grodzkie i ziemskie > Kalisz > Inskrypcje > XVI wiek

4647 (Nr. 5) 1499

Kat. Głoskowska, ż. Mikołaja Głowczyńskiego mająca opr. na Głoskach, odmawia uiszczenia win przez męża z Głosek (f. 145)

1629 Submissio ad reforman. uxori Joann. Turczewic oppidani Osiecznensis

Submissio ad reformandum uxori Joannis Turczewic oppidani Osiecznensis

Coram officio et actis advocatialibus civitatis Srzoda [7 XI 1629] personaliter comparens famatus Joannes Turczewic de oppido Osieczna, a iure iurisdictioneque sua quavis competenti recedendo et se cum omnibus bonis suis successoribusque huic officii praesentis iurisdictioni quoad actum praesentem submittendo et incorporando, sanus per omnia existens ultro, manifeste verbisque expressis, non coactus nec compulsus recognovit se ac suos successores in et super omnibus bonis suis mobilibus et immobilibus, nunc habitis et in posterum habendis, quocunque iuris titulo vocatis, famatis Jacobo arculario atque Matheo Mathuszek suburbanis Srzedensibus, uti tutoribus honestae Reginae Farbierzewna, olim providi Alberti fullonis suburbani Srzedensis filiae, ad praesens praedicti Turczewic uxoris legitimae, inscribit et obligat.

Quia debebit et sua cum posteritate tenebitur, cum primum commode potuerit, in primis ac proximis judiciis bannitis extunc in oppido Osieczna celebrandis honestae Reginae Farbierzewna, praedicti olim Alberti fullonis suburbani Srzedensis et Ursulae coniugum legitimorum filiae, consorti vero suae legitimae, reformationem sufficientem dotalicialem in et super quarta agri sua propria hereditaria in fundo oppidi Osieczna, ex una providi Joannis Zwadlo dicti et Andreae pannitonsoris ab altera partium iacente nec non in Ostrowo inter Jeziora sita, summam ducentarum marcarum Polonicalium, idque ratione dotis ac dotalicii iuxta iuris civilis et consuetudinis formam facere, inscribere et dotalicialiter coram eodem iudicio oppidi Osieczna reformare, pro evictioneque sufficienti in praedictis bonis suis cavere et eandem evictionis inscriptionem vadio similis summae firmare et roborare, praemissa facturus memoratus recognoscens sub eodem vadio ducentarum marcarum in causu [!] non satisfactionis praemissorum ad solvendum toties quoties opus fuerit succumbendo.

Quibus praemissis praenominatus Joannes Tarczewic recognoscens se benevole submisit ac in se, successores suos, bonaque sua superius expressa ultro praesentibus assumpsit, nulla praescriptione iuris Maydeburgensis in praemissis obstante. Super quo memoriale officio solutum.

Or.: Akta miasta Środa, Księga wójtowska, 1615-1642, indukta, sygn. I 32, s. 481.

Sławetny Jan Turczewic z Osiecznej zobowiązuje się wobec Jakuba skrzynkarza (arcularius) i Mateusza Matuszka podmieszczan średzkich, opiekunów żony jego Reginy, córki zmarłego Wojciecha farbierza (fullo) podmieszczanina średzkiego, na najbliższej sesji sądu gajonego miejskiego w Osiecznej oprawić 200 grzywien tytułem posagu i wiana na swej dziedzicznej ćwierci roli leżącej na gruntach miasta Osieczna między rolami opatrznego Jana Zwadło i Andrzeja postrzygacza (pannitonsor) [oraz¹] "w ostrowie pomiędzy jeziorami".

¹ Możliwe, że chodzi o dwie różne ćwierci roli.

1768 Mgcus Morawski Mcae Będorska submittit se reformare

Sub eodem actu [25 VI 1768].

Magnificus Morawski magnificae Będorska submittit se reformare.

Magnificus Andreas Dzierzykray de Chomęcice Morawski thaesaurarius Posnaniensis sanus existens, recedendo etc. recognovit, atque se et suos successores in et super bonis suis generaliter omnibus ac summis quibusvis habitis et habendis magnificae Elisabethi de Będorskie consorti suae et illius successoribus inscribit et obligat, submittitque.

Quia ipse in recompensam summae decem millium florenorum Polonicalium eandem sui recognoscentis consortem, mediante decreto terrestri Vschovensi respiciente [?] a magnifico Francisco de Rogaczewo Skaławski succamerario Sacrae Regiae [s. 240] Majestatis ad transfusionem die hodierna coram actis praesentibus per se in personam ejus recognitam levatae et perceptae, debebit ac suis cum successoribus tenebitur infra hinc in primis et proximis officii sui judiciis coram illustri magnifico Majoris Poloniae generali, sive ejus vicesregente magnifico judice surrogato castrensi Posnaniensi,

in et super tota et integra medietate omnium et singulorum bonorum suorum haereditariorum, obligatoriorum, mobilium et immobilium, quae nunc habet et in post habuerit, emerit, aquisiverit aut aliqua successione super eum devoluta fuerint, in totis tamen curia, domo, allodio, praedio, agris, praediolibus, pecoribus, pecudibus, ovibus, auro, argento formato et non formato, clenodiis, [s. 241] margarethis, lapidibus praetiosis, tota denique et integra suppellectili domestica, integrisque summis suis pecuniariis tam paratis quam in bonis quibusvis sibi per quascunque personas tam per inscriptiones, obligationes, resignationes, contractus inscriptis et inscribendis, recognitis et recognoscendis, habitis et in futurum habendis, inque omni ac totali bonorum eorundem jure, dominio, omnibus utilitatibus, usibus fructibus etc., ita late etc., prout etc., nihil juris, dominii, proprietatis ac quorumvis usu fructuum ex bonis eisdem sibi suisque successoribus reservando et excipiendo,

supradictae magnificae Elisabethi Będorska, magnifici Laurentii de Będorzyno Będorski pocillatoris [s. 242] Łomzensis cum magnifica Catharina Mankowska procreatae filiae, magnifici olim Alberti Mankowski nepti, sui vero recognoscentis consorti legitimae ac ipsius successoribus summam praenominatam decem millium florenorum Polonicalium die hodierna levatam ratione dotis et totidem ratione dotalitii dare, donare, inscribere et dotalitialiter reformare atque se et suos successores in bonis suis generaliter omnibus ac summis quibusvis pecuniariis habitis et habendis pro sufficienti ab omnibus generaliter impedimentis omnium personarum tuitione et evictione dictae magnificae Elisabethi de Będorskie conjugi suae ac illius successoribus inscribere et obligare [s. 243], prout inscribit et obligat praesentibus facturus praemissa recognoscens, idque sub vadio decem millium florenorum Polonicalium, citatus hic responsurus peremptorie.

Ex protocollo castrensi Posnaniensi extractum.

(-) Correxit Ziemięcki¹.

(-) Legi: Łabiński.

Odp.: Papiery Morawskich. Akta poznańskie 1744-1783, s. 239-243 (Lwów, Biblioteka Naukowa im. W. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów. Zespół 4, dział I, sygn. 1064).

Wielmożny Andrzej Dzierżykraj z Chomęcic Morawski skarbnik poznański zobowiązuje się żonie swej wielmożnej Elżbiecie z Będorskich oprawić sumę 10.000 złp. 

Dworzaczek:

Grodzkie i ziemskie > Poznań > Inskrypcje > XVII/XVIII wiek

16355 (Nr. 1345) 1768

Andrzej Dierżykraj [!] z Chomęcic Morawski skarbnik poznański, mąż Elżb. Będorskiej c. Wawrzyńca z Będorzyna B. podczaszego łomżyń. z Kat. Mańkowskiej, nepotki ol. Wojciecha Mankowskiego (f. 132)

¹ Jan Ziemięcki, susceptant i podpisek grodzki poznański (wzmianki 1766-1783).

1639 Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis Annae consorti dotalicium reformat

Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis Annae consorti dotalicium reformat. [s. 115]

Actum feria quarta post festum Pentecostes [15 VI] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo trigesimo nono.

Coram officio advocatiali actisque scabinalibus Ponecensibus comparens personaliter honestus Valentinus Philipczyk civis Miełosłaviensis mente et corpore sanus, publice et expressis verbis recognovit.

Quia ex amore coniugali, habitaque ratione dotis centum florenorum in moneta Polonicali sigillatim per grossos triginta computando, cum honesta Anna coniuge sua, filia <vero> olim famati Adami Wiechcik legitima acceptorum reformavit ipsi dotalicii ducentos florenos itidem in moneta Polonicali.

Quam quidem summam ducentorum florenorum Polonicalium inscripsit et certificavit ipsi in domo et horto suo in platea Pyzdrensi, inter domos Francisci pannificis ab una et Adami sartoris altera ex parte in oppido Miełosław, dans et conferens eidem Annae consorti suae legitimae supra recensita bona videlicet domum et hortum adiacentem <cum> omnimodam potestatem, cum<que> omni iure, dominio, proprietate et cum omnibus utilitatibus atque usufructibus ex iisdem bonis provenientibus post mortem suam tam diu tenendi, possidendi et in usus suos convertendi, quam diu ipsi praedicta summa ducentorum florenorum Polonicalium a successoribus suis realiter et de integro non fuerit exoluta.

Quam dotalicii reformationem et inscriptionem memorata Anna ipsa per se et per famatum Nicolaum Ciechniewicz sororarium et tutorem suum legitimum grato animo suscepit, eandemque praesens judicium in omnibus et singulis suis punctis perpetuae firmitatis robur obtinere admisit et confirmavit de forma juris.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, APP sygn. I 42, s. 114-115.

Walenty Filipczyk mieszczanin miłosławski żonie swojej Annie, córce niegdy sławetnego Adama Wiechcika, oprawia na domu swoim i ogrodzie przy ul. Pyzdrskiej 200 złp. posagu i przywianku. Mikołaj Ciechniewicz – mąż siostry (sororarius) i prawny opiekun Anny.

1628 Dotalitium Annae Kaczmarzewney de villa Radomierz

Dotalitium Annae Kaczmarzewney de villa Radomierz.¹

< Actum quarta Decembris 1628.>²

Przed urzędem sławnego pana Stephana Aptekarza woita grodziskiego stanąwszy oblicznie pracowity Krysztoph Gracyk s Kaszczorza kaczmarz, zdrowy bęndąncz na ciele y na rozumie, iawnie iasnie y dobrowolnie zeznał y actem ninieiszym zeznawa.

Ysz on z miłosciey małzenski przeciwko pracowitey Annie Kaczmarzewnie ze wsi Radomierza, corce pracowitego Wociecha kaczmarza z teyze wsi Radomierza, małzonce swey przywiedziony, teyze Annie małzonce swey na wszytkich dobrach swoich ruchomych y nieruchomych, klenotach, srzebrze, bydle rogatym y nierogatym, summach pięnięznych iakimzekolwiek prawęm ięmu słuzących, a mianowicie na szolectwie swym ukupionym w summie trzech sett grzywien polskich od jasnie wielebnego xiędza Adama Nowodworskiego opata przemęckiego de data Przaementi [s. 153] octava Martii anno millesimo sexcentesimo decimoquarto, manu eiusdem reverendissimi et fratris Melchioris conventus prioris et fratris Gregorii subprioris subscript(o) etc.³ y na dobrach wszytkich nabytych y na potym z łaskiey Bozey ktore miec będzie mogł, daie, zapisuie y powzdawa, względem wiana złotych piącisett polskich z nią wziętego, złotych tysiąc polskich przywianku.

Ktorą oprawę więnną przerzeczona Anna Kaczmarzewna od pomięnionego Krisztopha męza swego przes pana Wociecha kaczmarza ze wsi Radomierza oyca swego, iako opiekuna przyrodzonego, y przes pana Adama Herka mieszczanina y raycę grodziskiego powinnego swego za wdzięczne przyieła y prosieła przes nie, aby do act woitowskich ninieiszych zapisana była. Juri memoriali soluto. Actum die et anno quibus supra.⁴

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 152-153

Krzysztof Gracyk z Kaszczoru oprawia posag swojej żonie, córce karczmarza z Radomierza, na sołectwie kupionym od opata cystersów w Przemęcie w 1614 r. 

¹ Wiano dla Anny Kaczmarzewny ze wsi Radomierz.
²Zdziałano 4 grudnia 1628.
³ [według dokumentu] wystawionego w Przemęcie 8 marca roku 1614 i podpisanego ręką tegoż najprzewielebniejszego oraz brata Melchiora przeora konwentu i brata Grzegorza podprzeora itd.
⁴ Pamiętne opłacono. Zdziałano dnia i roku jak wyżej.

F31 Cassatio jurium

31 Cassatio jurium	31 Kasacja praw
Generosa N. generosi N. consors legitima in ejusdem mariti assistentia sana etc. recedendo etc. recognovit.	Urodzona N., urodzonego N. prawna żona, w obecności tegoż męża, zdrowa itd. odstępując itd. zeznała.
Quia ipsa totum et integrum jus suum tam advitalitium quam et reformatorium, summam quamcunque dotis et dotalitii in se continens, sibi per praedictum generosum N. maritum suum in bonis N. in palatinatu N. districtu vero N. consistentibus inscriptum aliaque omnia et singula jura sua, sive per eundem generosum maritum suum sive ab alio quovis sibi in bonis praefatis recognita et assecurata, ad eademque bona N. sese extendentia ac referentia	Iż ona całe i zupełne prawo swoje tak dożywotnie jak i oprawne, obejmujące jakąkolwiek sumę posagu i wiana, jej przez wspomnianego urodzonego N. męża swojego na dobrach N. leżących w województwie N. powiecie zaś N. zapisane oraz wszelkie inne prawa swoje, czy to przez tegoż urodzonego męża swojego czy przez kogokolwiek innego na dobrach wspomnianych zeznane i zabezpieczone, dotyczące i odnoszące się do tychże dóbr N.
cassavit, annihilavit, de bonisque praefatis et juribus generoso N. die hodierna per eundem generosum N. coram actis N. in perpetuum resignatis condescendit, salvis tamen iisdem juribus suis ad bona alia ejusdem mariti sui sese referentibus et regulantibus sibi pleno in robore reservatis.	skasowała, unieważniła i z dóbr wspomnianych i praw urodzonemu N. dziś przez tegoż urodzonego N. przed aktami N. wieczyście odstąpionych ustąpiła, z zachowaniem jednak w pełnej mocy tychże praw swoich, odnoszących się do innych dóbr jej męża.

Źródło: Poznań grodzkie Gr. 1826 http://actacastrensia.blogspot.com/2014/07/formularz-wpisow-do-ksiaggrodzkich.html, s. 10r

F28 Cassatio jurium consortis

28 Cassatio jurium consortis	28 Kasacja praw żony
Generosa N. generosi N. consors legitima cum ejusdem generosi mariti sui nec non generosorum N. N. amicorum suorum de paterna et materna lineis proximiorum, quos ipsa pro ejusmodi amicis ab officio praesenti requisita agnovit et attestata est, personali consensu et assistentia, recedendo etc. recognovit.	Urodzona N., urodzonego N. prawna żona, za zgodą i w obecności tegoż urodzonego męża swojego, jak również urodzonych N. N. swoich przyjaciół1, bliższych krewnych z linii ojczystej i macierzystej, których sama na żądanie niniejszego urzędu wybrała i powołała na przyjaciół, odstępując itd. zeznała.
Quia ipsa omnia et singula jura sua tam reformatorium quam advitalitiale, nec non alia quaevis modo et genere inscriptionum quarumvis, tam a praedicto sui recognoscentis marito quam alio quocunque in diem hodiernam in bonis villae N. in palatinatu N. districtu N. consistentibus ante diem hodiernam, nimirum in anno N. proxime praeterito per praefatum maritum suum generoso N. datis, venditis et resignatis, habita ac recognita et illuc sese referentia	Iż ona wszystkie swoje prawa, tak [prawo] oprawne jak i dożywotnie, jak również inne, bez względu na formę i rodzaj zapisu, tak przez rzeczonego męża zeznającej2 jak przez kogokolwiek innego do dnia dzisiejszego na dobrach wsi N. leżących w województwie N. powiecie N. przed dniem dzisiejszym, mianowicie w roku N. minionym przez rzeczonego męża urodzonemu N. darowanych, sprzedanych i odstąpionych, posiadane oraz zeznane i jej dotyczące
totaliter cassat et annihilat, de bonisque praefatis juribus praedictis subiectis libere cedit et condescendit, <salvo eodem jure reformatorio et advitalitiali aliisque juribus suis, ad alia bona ejusdem mariti sui sese regulan(dis) et applicand(is) pleno in robore et integro vigore reservato>, hac sua personali etc.	zupełnie kasuje i unieważnia, i z dóbr rzeczonych, wspomnianym prawom podległych, dobrowolnie ustępuje, <z zachowaniem w pełnej mocy prawa oprawnego i dożywotniego oraz innych praw, które mogą dotyczyć innych dóbr tegoż jej męża>, [na podstawie] tego swojego osobistego [zeznania].

Źródło: Poznań grodzkie Gr. 1826 http://actacastrensia.blogspot.com/2014/07/formularz-wpisow-do-ksiaggrodzkich.html, s. 9r

¹ przyjaciele (amici) – krewni w roli świadków
² recognoscentis, w spolszczonej formie często: rekognoscentki

1553 Reformatio dotis ratione dotalicii per Nobilem Mathiam Bogrowczki Nobili Katherine coniugi suae legittime

Reformatio dotis ratione dotalicii per Nobilem Mathiam Bogrowczki Nobili Katherine coniugi suae legittime

Actum quarta feria post Dominicam Oculi Anno domini millesimo quingentessimo quinquagessimo tercio coram nostra Consulari plenaria residentia proconsule Martino Woyczik Jozepho Frimek, Petro Picha Petro Volek Alberto pileatore Martino Slabi Constitutus personaliter Nobilis Mathias Bogrowczki sanus mente et corpore non compulsus nec coactus nec aliquo errore seductus sed fretus suorum amicorum salubri consilio publice recognovit ac fassus est

Quia Nobili Katherine Barthochowskiey uxori sue legittime inscripsit ac reformavit quadraginta marcas erga dotem viginti marcarum cum (?) sua consorte actepti in quamlibet marcam computando quadraginta octo grossos numeri polonicalis et hoc in bonis suis mobilibus et immobilibus hereditariis que nunc habet et in futurum habiturus est videlicet (?) in domo et in omnibus suppellectilibus et agris que donacio et resignacio racione dotis et dotalicii ut permissum est confirmata est habere vim et robur nostra sententia mediante de forma iuris.

Actum datum Anno die quo supra.

Źródło: Pleszew radzieckie, Akta miasta Pleszew, APP sygn. I 2, s. 193

Oprawa posagu (reformatio dotis). Szlachetny Maciej Bogrowczki (?) do 20 grzywien posagu swojej żony Katarzyny dodaje od siebie drugie 20 grzywien przywianku (dotalicii) i sumę łączną zabezpiecza („oprawia” - reformat) na dobrach swoich dziedzicznych ruchomych i nieruchomych.

1633 Dotalicium Niepewny

Dotalicium Niepewny

Coram eodem iudicio personaliter constitutus Honestus Laurentius Niepewny Civis Grodziscensis mente corporeque sanus existens publice palamque recognovit non ad id compulsus sed spontanee recognoscens

Quia ipse amore coniugali erga honestam Annam consortem suam legitimam adductus ideo eidem Annae consorti suae in omnibus bonis suis mobilibus et immobilibus habitis et habendis specifice enim (?) in domo sua ex una penes domum Thomae Bąk et ex altera penes Georgii Rymarz sita in platea ex Circulo fori tendente dedit inscripsit et reformavit ratione dotalicii marcas centum numeri Polonicalis in quamlibet grossos 48 computando Quam inscriptionem praefata Anna coniux legittima Laurentii Niepewny per Honestum Zachariam Neskie (?) tutorem suum dativum pro rato et grato suscipiens petiit sibi actis praesentibus inscribi quod obtinuit arrha iuri persoluta. Actum die anno quibus supra.

Źródło: Grodzisk Wlkp., wójtowskie 1627-1641, czystopis, sygn. 1530, s. 382

Wawrzyniec Niepewny oprawia swojej żonie Annie posag 100 grzywien na dobrach swoich, szczególnie na domu przy ulicy z Rynku idącej, pomiędzy domami Tomasza Bąka i Jerzego Rymarza. Anna przyjęła oprawę przez swojego opiekuna przydzielonego z urzędu (tutor dativus).

1606 Inscriptio oblata a Nobili Joannis Jorkowsky Margarethae Brzoska

Inscriptio oblata a Nobili Joannis Jorkowsky Margarethae Brzoska

Ad Juditium praesens Actaque praesentia Nobilis Joannes Jurkowsky obtulit Inscriptionem Castrensem Districtus Costensis a Nobili Margaretha Swyniarska Viduae vero relictae olim Nobilis Laurentii Brzosky Actisque praesentibus inscribi petiit cuius petitioni annuentes praesentem Inscriptionem ingrossari concessimus et admissimus Cuius tenor a Verbo ad Verbum sequitur talis.

Actum in Costen feria quarta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini Millesimo Quingentesimo Octagesimo Quarto

Constituta personaliter coram officio Domini Capitanei Maioris Poloniae Generalis et Actis praesentibus districtus Costensis Nobilis Margaretha Swiniarska olim Nobilis Mathiae Swiniarsky filia Nobilis vero olim Laurentii Brzosky consors derelicta Recedendo a iure terrestri et districtibus (?) suis propriis in quibus ipsa et bona eius consistunt Et si cum omnibus bonis ac successoribus suis quo ad Actum praesentem Jurisdictioni Capitaneali Castrensi Posnaniensi incorporando et subiciendo sana mente et corpore existens sponte libere ac manifeste recognovit

Quia ipsa ob suficientem et plenariam satisfactionem sibi per Nobilem Joannem Jorkowsky praedicti olim Mariti sui sororinum ac successorem legitimum pro infrascriptis (?) praestitam, eundem Nobilem Joannem Jorkowsky de tota et integra reformatione suo dotaliciali (?) ac Summa Ducentorum Quinquaginta florenorum peccuniae Dotis et totidem Dotalitii et per praedictum olim Laurentium Maritum suum in bonis quibusvis ac summis peccuniiariis coram officio Capitaneali Castrensi Posnaniensi facta (?) inscripsit et reformavit ut de hoc reformatio Dotalitii latius disponit, Quietat absolvit et liberum temporibus perpetuis mittit, Tum et eandem Reformationem eidem Margarethae per praefatum olim Laurentium Brzosky coram Actis praefatis Castrensibus Posnaniensibus modo praemisso factis intoto cassat Porro advitalitatem mutuam cum eodem suo marito Laurentio Brosky sibi factam quo ad bona et possessiones bonorum quorumvis sibi a dicto olim Laurentio suo marito servientium (?) tum et bona omnia mobilia ipsam exui eiusdem advitalitatis competentia (?) summasque peccuniariis excepit (?) quibus ex iure suo advitalitiali (?) ipsa Margaretha eidem Joanni Jorkowsky iam ex nunc cedit in omni et pleno robore sibi reservat ad quam quidem reservationem advitalitatis praedictae is idem Joannes Jorkowsky personaliter coram officio stans sua personali recognitione libera interveniendo (?) consensit consentitque per presentes super quo is idem Joannes Jorkowsky memoriale officio solvit.

Locus Sigilli

Ex libro Capitaneali Districtus Costensis Extractum

(-) Andreas Porczinsky Actorum eorundem (?) Notarius

Źródło: Grodzisk Wlkp., Liber Actionum Scabinalium 1594-1609, sygn. 1529, s. 596

Szlachetny Jan Jurkowski oblatuje w urzędzie wójtowskim w Grodzisku inskrypcję z 1584 r. z ksiąg grodzkich kościańskich, której opis niżej za Dworzaczkiem.

Oryginał: Kościan grodzkie Gr. 38, inskrypcje i relacje / indukta, f. 174v

Teki Dworzaczka nr 3305
1584 Małgorzata Szwinarska, c. o. Macieja Szw., wd. po ol. Wawrzyńcu Brzoska, kwit. Jana Jurkowskiego ol. męża siostrzeńca i spadkob. z opr. swej 250 złp.

Paleografia: peccuniiariis – zapisano “peccunijarijs”

1773 Spectabilis Joannes Oraczewski consorti suae Marciannae de Czujewiczow alteram medietatem Domus in vim Dotis ac Dotalitii Inscribit

Spectabilis Joannes Oraczewski consorti suae Marciannae de Czujewiczow alteram medietatem Domus in vim Dotis ac Dotalitii Inscribit

Actum Grodzisci Feria Quarta ante Festum Sancti Martini Episcopi proxima die scilicet 10ma mensis 9bris AD 1773

Coram Spectabilibus Andreae Chrząski Advocato, Jozefo Żabicki et Jacobo Slawczynski Scabinis Actisque praesentibus Advocatialibus Grodziscensibus personaliter comparens Spectabilis Joannes Oraczewski Civis Grodziscensis sanus mente corporeque existens, palam sponte libere ac benevole recognovit.

Quia ipse licet si unam medietatem Domus hic Grodzisci in Circulo fori Antiquae Civitatis inter vicinitates Domus Famatae Rosaliae Żabicka ex una et Fundi steriliter iacentis Famati Antoni Lemanski parte ab altera situatae et locatae, piae defunctae Maryae Clarae de Jandry consorti suae in vim dotis ac dotalitii actis praesentibus Feria Tertia post Dominicam Exaudi proxima die scilicet 17ma mensis Maji AD 1768 inscripsit et donavit,

Modo tamen cum sibi in sociam vitae Honestam Marciannam de Czujewicze auxit et associavit, ductus erga illam amore conjugali alteram medietatem praefatae Domus tam in vim amoris conjugalis quam et dotis per illam comportatae dat, donat, inscribit et resignat, hac tamen conditione ut onera omnia sive tacita sive expressa per se aut piae defunctam consortem suam contracta extiterant exsolvat.

Quam quidem inscribcionem suprascripta Marcianna Spectabilis Oraczewski consors personaliter comparens ratam gratamque acceptans petiit ad Acta praesentia suscipi et ingrossari. Quod quoniam Acta nemini de Jure deneganda veniunt obtinuit obtinetque actis praesentibus ubi in continenti suprascriptus recognoscens super eandem Inscribcionem se subscribsit de tenore tali.

(-) Jan Oraczewski mpp.

Grodzisk Wlkp., wójtowska 1770-1778, protokół, sygn. 1524, f. 214

Oraczewski – postać skądinąd popularna na naszym blogu – swej kolejnej żonie Marcjannie, wiedziony miłością małżeńską ku niej oprawia posag na połowie swego domu, z zastrzeżeniem, że będzie ona regulować wszelkie jawne i ukryte obciążenia zaciągnięte przez niego czy przez jego nieboszczkę małżonkę Marię Klarę z Jandrów. Umieszczoną pod zapisem oblatę wyprawy Marcjanny przedstawimy w odrębnym wpisie.