1628 Privilegium na wiatrak

Privilegium na wiatrak

Jan Leszczyński z Leszna¹ wojewodzic brzeski kujawski, dworzanin pokojowy JKM, majętności gołanieckiej i wilkowskiej dziedzic etc.

Wiadomo czynię komu to wiedzieć należy, żem zaprzedał puł ślada roli między rolą poddanego mego Tomasa Fisza a rolą pustą JMci Pana Stansława [!] Wilkowskiego² leżącą, mianowicie tę, którą był tenże poddany mój, przedtym ukupiwszy ją u Pana Stansława [!!] Wilkowskiego u ksiąg grodzkich wschowskich mi powzdał, ze wszytkimi tejże roli pożytkami i przyległościami, nic nie wymując, także i z wiatrakiem na tejże roli będącym, ućciwemu Janowi Hoffmanowi³ szołtysowi mojemu wilkowskiemu i jego potomkom za summę pewną już od niego podniesioną⁴, z której go kwituję.

Względem której wzwyż mianowanej roli onego i potomstwo jego wiecznymi czasy od wszelakich robót, czynszów i angarii⁵ wolnym czynię pro se et suis successoribus⁶, od wiatraka tylko grzywnę czynszu płacić mi będzie powinien, dając [?] mu zupełną moc, że mu za tym moim przywilejem wolno będzie znowu rolę tę zaprzedać, zafantować⁷ i podług upodobania swego zastawić, jednak bez szkody przeciw [?] zwierzchności mojej [?] u potomków albo dziedziców po mnie będących, quorum conscientias hoc privilegio obligatos habere volo⁸, aby mu żadnego bezprawia w tej wolności jego nie czynili, ale jego wcale⁹ podług przywileju tego przy prawie tym nienaruszenie zostawili.

Działo się to w Wilkowie, die 20 Julii 1628, a dla lepszy wiary i pewności podpisałem to ręką swą z przyłożeniem pieczęci swojej.

(-) Jan Leszczyński z Leszna, mp.

Or.: Ze zbiorów Janusza Skrzypczaka z Leszna. Skan: http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=309827&from=publication

Uw.: Tytuł z noty dorsalnej.

¹Jan Leszczyński (1603-1678), syn Andrzeja i Zofii z Opalińskich. Dziedzic na części Wilkowa Niemieckiego (dziś Wilkowice), na Gołanicach, Zbarzewie i obu Smyczynach. Od 1666 kanclerz wielki koronny.

² Stanisław Wilkowski, syn Stanisława sędziego ziemskiego wschowskiego, dziedzic na części Wilkowa Niemieckiego.

³ Sprzedaż innego półłanka Hoffmanowi u Dworzaczka (księgi grodzkie wschowskie nr 627, sygn. 205, r. 1620, f. 120): „Stanisław Wilkowski, syn ol. Stanisława sędziego ziemskiego wschow., połowę łanu pola w Wilkowie Niemieckim p. wsch., prac. Janowi alias Hansowi Offman za 100 grz., sprzed.”

⁴ odebraną (odpowiednik łac. levata).

⁵ angaria - posługi poddanych, szczególnie w zakresie dostarczania podwód.

⁶ w imieniu własnym i mych spadkobierców.

⁷ zastawić (z niem. Pfand – zastaw).

⁸ których mocą tego przywileju zobowiązuję w sumieniu.

⁹ w całości, całkowicie.

1726 Illustris et magnificus palatinus Calissiensis generoso Pomorski scriptum ratione summae 22000 florenorum Polonicalium roborat

Actum in castro Wschovensi feria quinta post festum Immaculatae Conceptionis Beatissimae Mariae Virginis [12 XII] proxima anno Domini millesimo septingentesimo vigesimo sexto.

Illustris et magnificus Ludovicus de Szołdry Szołdrski palatinus Calissiensis, sanus mente corporeque existens recedendo etc. recognovit atque se et suos successores in et super bonis suis generaliter omnibus summisque quibusvis pecuniariis habitis et habendis generoso Petro Pomorski et illius successoribus inscripsit et obligavit, inscribitque et obligat praesentibus.

Quia ipse debebit ac sua cum posteritate tenebitur scriptum certum manuale ratione summae viginti duorum millium florenorum Polonicalium aliarumque certorum rerum et conditionum in eodem scripto expressarum de actu et data diei hodierna hic Wschowae initum et confectum, manu sui recognoscentis propria subscriptum et eidem generoso Petro Pomorski ad manus traditum, ipsique serviens, in toto et in parte, inque omnibus ejusdem scripti contentis, punctis, clausulis, articulis, nexibus, vadio et ligamentis, conditionibusque generaliter universis, tenere, complere, [s. 111] exequi ac inviolabiliter suis cum successoribus observare, idque sub vadio similis summae viginti duorum millium florenorum Polonicalium, citatus hic responsurus peremptorie.

Ex protocollo castrensi Wschovensi extractum. Correxit Nagłowski, regens castrensis Wschovensis, mpp.

[in dorso] Illustris et magnificus palatinus Calissiensis generoso Pomorski scriptum ratione summae 22000 florenorum Polonicalium roborat. 1726. In castro Wschovensi.

Źródło: Papiery Ludwika Szołdrskiego, sygn. BK07896, s. 110-111

Ludwik Szołdrski wojewoda kaliski roboruje (zatwierdza urzędowo) skrypt Piotrowi Pomorskiemu pod zakładem 22.000 zł, sporządzony tego samego dnia co roboracja, we Wschowie.

Pół wieku później w innej roboracji w grodzie wschowskim użyto tych samych formuł: http://actacastrensia.blogspot.com/2014/07/1767-spectabiles-herman-et-zimmerman.html

1767 Spectabiles Herman et Zimmerman consules civitatis Lesnensis suis et totius magistratus Lesnensis nominibus magnifico Casimiro Sokolnicki scripta bina roborant

Actum in castro Wschovensi, feria sexta pridie festi sancti Petri in Vinculis, anno Domini millesimo septingentesimo sexagesimo septimo.

Spectabiles Samuel Ephraim bini nominis Herman et Joannes Samuel, itidem duorum nominum Zimmerman consules civitatis Lesnensis, uti et tanquam a toto magistratu et reliquis ordinibus ac universa communitate ejusdem civitatis Lesnensis specialiter ad actum praesentem delegati, suis et eorundem magistratus, ordinum et totius communitatis Lesnensis (pro quorum omnium ratihabitione et praesentis inscriptionis roboratoriae in toto acceptatione et approbatione in forma juris plenissima et vadio infra scripto cavent) nominibus, sani mentibus corporibusque existentes, recedendo etc. recognoverunt

atque se et praefatos magistratum, reliquos ordines dictamque communitatem civitatis Lesnensis suosque et eorum successores in et super bonis suis et quorum supra generaliter omnibus ac summis quibusvis pecuniariis habitis et habendis, magnifico Casimiro Sokolnicki et ejus successoribus inscripserunt et obligaverunt inscribuntque et obligant praesentibus.

Quia ipsi debebunt suaque cum posteritate tenebuntur scripta bina manualia et quidem primum in civitate Lesna, die decima Septembris, anno millesimo septingentesimo sexagesimo tertio, ratione summae triginta duorum millium ducentorum quinquaginta florenorum Polonicalium, alterum vero ibidem, in dicta civitate Lesna, die decima sexta Junii anno ad praesens currenti, respectu summae quadringentorum [s. 3] septuaginta novem aureorum Hungaricalium aliarumque rerum et conditionum ibidem expressorum confecta, manibus proconsulis, consulum, advocatorum, scabinorum et seniorum communitatis supratactae civitatis Lesnensis, in eisdem scriptis expressorum propriis subscripta, sigillis officiorum binis, videlicet consularis et scabinalis utraque communita, praelibato magnifico Casimiro Sokolnicki exhibita,

in toto et in parte, inque omnibus et singulis scriptorum eorundem contentis, punctis, clausulis, articulis, nexibus et ligamentis conditionibusque generaliter universis, tenere, complere, exequi ac inviolabiliter observare, idque sub vadio summis supra expressis, scriptis praeassertis comprehensis, correspondentibus.

Citati recognoscentes cum suo magistratu et reliquis ordinibus, totaque communitate civitatis Lesnensis hic coram officio praesenti sive judicio terrestri Wschovensi respondebunt peremptorie.

Ex protocollo castrensi Wschovensi extraditum. Szymanski mp. Lectum per Tarczynski.

[s. 6, in dorso] Spectabiles Herman et Zimmerman consules civitatis Lesnensis suis et totius magistratus Lesnensis nominibus magnifico Casimiro Sokolnicki scripta bina roborant. 1767.

Źródło: APP Akta miasta Leszno, sygn. I/269, s. 2-3 i 6

Roboracja (inscriptio roboratoria) w grodzie wschowskim dwóch zapisów (scripta manualia) dłużnych magistratu leszczyńskiego na rzecz wielmożnego Kazimierza Sokolnickiego: z 1763 roku na kwotę 32.250 zł polskich i z 1767 roku na kwotę 479 złotych węgierskich.

1735 Zapis 600 zł na Synagodze Leszczyńskiej

Zapis 600 zł na Synagodze Leszczyńskiej

Actum in Castro Wschovensi, Feria Secunda ipso die Festi Sancti Petri in Vinculis Anno Domini Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quinto.

Infideles Lewek Salomon et Samuel Lazer Seniores Judaei Synagogae Lesnensis, tum Moyses Salomon in eadem Synagoga Notarius uti et tanquam ab eadem Synagoga sua specialiter ad hunc Actum ordinati et expediti, suis totiusque Synagogae suae Lesnensis atque universae Communitatis Ejus nunc et pro tempore existentis pro cujus rathihabitatione et praesentis Inscriptionis debitoreae rato et grato susceptione approbatione, eidemque satisfactione in forma juris solenni, et Vadio infrascripto cavent, nominibus, sani mentibus, corporibusque existentes recedendo etc. Recognoverunt.

Quia ipsi tulerunt et in effectu levaverunt Summam Sexcentorum Florenorum Polonicalium in Moneta aurea /: quemlibet Aureum Hungaricalem Octodecem Florenis Polonicalibus computando et aestimando :/ contentam, de manibus Admodum Reverendi Pauli Waniszewski protunc Promotoris Confraternitatis Sacratissimi Rosarii Sacri Montis Gostinensis Congregationis Oratorii Sancti Philippi Nerii, qua propter ex causa levationis Summae ejusdem inscribunt in et super Bonis suis ejusdemque Synagogae suae generaliter omnibus, Summisque quibusvis pecuniariis habitis et habendis, Mercibus, Mercimoniis, institis, fornicibus, tota denique Synagoga sua Lesnensi nunc et pro tempore existenti Summam recensitam Sexcentorum Florenorum Polonicalium Monetae suprascriptae in exsolutionem anteriorum onerum conversae eidem Admodum Reverendo Promotori et Ejus Succedaneis pro tempore ad eandem Confraternitatem, in Sacro Monte existentibus, in et pro Festo Sancti Dominici Confessoris proxime in Anno venturo Millesimo Septingentesimo Trigesimo Sexto, coram Officio praesenti Castrensi Wschovensi sive Posnaniensi sub simili vadio solvendam.

In quantum vero iidem Recognoscentes, seu illorum Synagoga et Communitas Judaica Lesnensis Summam praefatam pro termino ac loco supra descriptis non persolverint et quamdiu Summa haec penes se Recognoscentes seu Synagogam suam Lesnensem de consensu et voluntate praefati Admodum Reverendi Promotoris, sive Ejus Succedaneorum Promotorum pro tempore existentium haeserit, ex tunc iidem Recognoscentes sua cum Synagoga debebunt, et suis cum Succedaneis et Posteris tenebuntur Pensionem seu Provisionem censualem annuam Ecclesiasticam a Summa praefata solvi provenientem quotannis et pro quolibet Festo Sancti Dominici Confessoris, a quolibet Centum per septem Florenos Polonicales ad manus manualemque officiosae aequiparandam, sive etiam officiosam dicti Creditoris sui et illius Succedaneorum Quietationem dare pendere et exsolvere, eam dictae Provisionis seu Census Ecclesiastici solutionem a proxime incidenti in Anno praesenti Festo Sancti Dominici Confessoris incipiendo, et eam singulis Annis et Festi praetacti diebus usque ad realem Summae suprascriptae exsolutionem, seu in alia bona transportationem de consensu Admodum Reverendi Promotoris pro tempore existentis, faciendam, continuando et explendo; idque sub vadio seu vadiis cuilibet Pensioni seu Provisioni census annui Ecclesiastici pro aliquo anno retenti correspondentibus. Citati sua cum Synagoga pro tempore existenti, hic vel in Castro Posnaniensi responsuri peremptorie.

/: L. S. :/

(-) Ex Protocollo Castrensi Wschovensi Extraditum Tarczyński mppr.

(-) Legit Rogowski

Źródło: Święta Góra, „Dopisy Do Rękopisma Zbiór Wiadomości o Świętéj Górze pod Gostyniem”, sygn. A/11, s. 94, wpis CXXI (odpis)

W samo święto św. Piotra w Okowach (tj. 1 sierpnia) 1735 roku Żydzi leszczyńscy pożyczają od ks. Waniszewskiego, promotora Bractwa Różańca Świętego przy Kongregacji Świętogórskiej, 600 zł w złocie (licząc w każdego dukata po 18 zł). Pożyczkę zaciągają na spłatę starych długów, zapisują ją na dobrach swoich i synagogi leszczyńskiej, zobowiązując się do jej spłaty za rok, na św. Dominika, przed urzędem grodzkim wschowskim lub poznańskim.

Pożyczka ta nie jest obciążona procentem. Jeśli jednak Żydzi nie uporają się ze spłatą w oznaczonym terminie, zostaną zobowiązani do corocznego regulowania 7% odsetek na św. Dominika, dopóki długu nie zwrócą.

Z lektury „Zbioru wiadomości o Świętej Górze pod Gostyniem” (s. 157 pkt 4) dowiadujemy się, że równe 100 lat później cała suma była nadal w rękach Żydów leszczyńskich, do tego w roku 1828 przestali płacić Kongregacji odsetki. Podobny los spotkał inne pożyczki udzielone przez księży filipinów leszczyńskiej synagodze (ibidem, passim).