1789 Sepultura ossium in ecclesia parochiali Radomicensi

Sepultura ossium in ecclesia parochiali Radomicensi.	Pochowanie kości w kościele radomickim.
Anno eodem 1789, die autem 23 mensis Martii post procuratam et obtentam ex illustrissimo ac reverendissimo officio Posnaniensi facultatem purgandi fornices ecclesiae parochialis Radomicensis et sepeliendi ossa ibidem processu solito decanali convocati fuere omnes sacerdotes totius decanatus ad instantiam perillustris magnifici domini Joannis de Strzęczno Tourno dapiferi Calissiensis, Ordinis Sancti Stanislai equitis, bonorum Radomicko ac aliorum haeredis, ejusdem ecclesiae collatoris benignissimi. Qui comparuerunt ferme omnes ac praeterea nonnulli ex adjacentibus decanatibus sacerdotes. Rogati fuere etiam religiosi admodum reverendi patres ordinis Cisterciensis de oppido Prement aliqui, itidem et patres quinque ex ordine S. Francisci Strictioris Observantiae, Reformati dicti, de oppido Osieczna in decanatu Smiglensi existentes.	Roku tegoż 1789, dnia zaś 23 marca, po uzyskaniu i odebraniu od najjaśniejszego i najprzewielebniejszego konsystorza poznańskiego zgody na oczyszczenie krypt kościoła parafialnego radomickiego i pochówek kości tamże, w postępowaniu zwyczajnym dekanalnym, zwołani zostali wszyscy kapłani całego dekanatu na prośbę prześwietnego wielmożnego pana Jana ze Strzęczna1 Turno stolnika kaliskiego, kawalera Orderu Św. Stanisława, dziedzica dóbr Radomicko i innych, najhojniejszego kolatora tego kościoła. Stawili się oni prawie wszyscy, a ponadto kilku kapłanów z sąsiednich dekanatów. Zaproszono też pobożnych przewielebnych: kilku ojców cystersów z miasteczka Przemęt oraz pięciu ojców z Zakonu św. Franciszka Ściślejszej Obserwancji, zwanych reformatami, z miasteczka Osieczna w dekanacie śmigielskim.
Qui ultimi Officium Defunctorum primi Nocturni cum Laudibus ac Missam de Requiem solemnem celebravere. Deinde idem Officium de more Catholico Romano continuatum fuit per nos sacerdotes saeculares, animarum pastores, quibus mixti fuere monachi Cistercienses cum patribus tribus Scholarum Piarum de oppido Rydzyna. Inter Missam Defunctorum per decanum loci solemniter celebratam habita fuit ad populum in praesentia domini concio polonica per patrem Reformatum concionatorem tunc ordinarium Polonicum Osiecznensem. Qua Missa solemni finita consuetus peragebatur conductus, circa cujus finem ante verba „Ego sum resurrectio et vita” dicta fuit ad Germanos hujus parochiae concio Germanica per religiosum admodum reverendum Agnellum Schirmer concionatorem ordinarium Germanorum in oppido Osieczna et extemporaneum maxime, ubique meritorium ac emeritissimum. Deinde, secundum praescriptum Ritualis devotio talis continuabatur in exportatione ossium circa tumbam expositorum, et reverenter per sacerdotes ac saeculares praesentes delatorum, atque cum aliis jam in sepulchro confecto depositis deinde sepultorum in coemeterio Radomicensi circa finem ecclesiae ad chorum ex parte Epistolae versus turrim.	Ci ostatni odprawili Oficjum za zmarłych pierwszego Nokturnu z Laudesami oraz Mszę Requiem. Następnie Oficjum to według zwyczaju rzymskokatolickiego kontynuowaliśmy my, kapłani świeccy, duszpasterze, z udziałem mnichów cystersów oraz trzech ojców pijarów z miasteczka Rydzyna2. Podczas Mszy za zmarłych, którą uroczyście odprawił dziekan miejsca, kazanie do ludu wygłosił po polsku w obecności dziedzica ojciec reformata, natenczas kaznodzieja zwyczajny polski w Osiecznej. Po Mszy nastąpił zwyczajowy kondukt3, przy końcu którego, przed słowami „Ja jestem zmartwychwstanie i życie”4 kazanie niemieckie do Niemców z tej parafii wygłosił pobożny przewielebny Agnellus Schirmer, kaznodzieja zwyczajny niemiecki w miasteczku Osieczna. Choć bez przygotowania, całe treściwe i godne najwyższej pochwały. Następnie, stosownie do przepisu Rytuału, w dalszej części nabożeństwa kości wystawione przy katafalku zostały z czcią przeniesione przez obecnych kapłanów i wiernych świeckich, i wraz z innymi już w przygotowanym grobie złożonymi pochowane na cmentarzu radomickim na skraju kościoła, przy chórze, po stronie Epistoły5, ku wieży.
Eleemosyna sumptu supra memorati domini collatoris sacerdotibus distribuebatur cum convivio largo et decenti in aula iisdem dato. Propter hanc largam misericordiam erga animas pias exercitam idem dominus praefatus centuplum in altera vita indubitanter recipiet a Deo Ter Optimo Maximo, qui mercedem promisit pro potu aquae frigidae. Ita optat infra scriptus ac sincerus sacerdos.	Na koszt wyżej wspomnianego pana kolatora rozdzielano kapłanom jałmużnę podczas wystawnego przyjęcia urządzonego dla nich we dworze. Za tę niezwykłą hojność wobec dusz pobożnych wspomniany ów pan w życiu przyszłym niewątpliwie stokroć więcej otrzyma6 od Boga Trzykroć Najlepszego Największego, który nagrodę przyobiecał za kubek świeżej wody7. Tego mu szczerze życzy niżej podpisany kapłan.
Sed quia improvide in purgatione fornicis ecclesiae absente sacerdote tumba exportata inde fuit, in qua totum corpus in junctura ossium forte et stabile, ornatum casula nondum totaliter attrita ac vestibus similibus cum calceis ferme novis in pedibus, fixum et durabile cum stupore intuentium tam sacerdotum quam saecularium adinveniebatur, hinc idem corpus olim admodum reverendi Adalberti Łaniecki parochi Radomicensis anno 1700 die 18 Aprilis in Domino pie defuncti (ut [s. 9] ex literis tumbae impressis cum imagine ejusdem sacerdotis appensa in pariete ecclesiae circa chorum ex parte Epistolae concordantiam habentibus bene cognitum fuit) in eadem fornice denuo in sacerdotum praesentia ac brevibus, tamen privatis, solitis peractis sacris caeremoniis, reconditum fuit, anno et die quibus supra.	Lecz jako że przy czyszczeniu krypty kościelnej pod nieobecność kapłana nieopatrznie wyniesiono stamtąd trumnę, do której zajrzawszy kapłani i świeccy ze zdumieniem ujrzeli dobrze zachowane zwłoki, w stawach mocne i stabilne, ubrane w ornat nie całkiem jeszcze zniszczony i szaty podobne, z butami prawie nowymi na nogach, przeto zwłoki te niegdy przewielebnego Wojciecha Łanieckiego proboszcza radomickiego, który pobożnie zasnął w Panu roku 1700 dnia 18 kwietnia (jak wyczytano z napisu umieszczonego na trumnie, co też potwierdza portret tego kapłana wiszący na ścianie kościoła, przy chórze, po stronie Epistoły), powtórnie złożono w tej krypcie, w obecności kapłanów, stosując krótkie, zwyczajne prywatne8 obrzędy, roku i dnia jak wyżej.
In quorum fidem manum appono propriam.	Na wiarę czego podpis swój składam.
(-) Valentinus Szydłowski decanus Smiglensis, parochus Morcoviensis, mp.	(-) Walenty Szydłowski dziekan śmigielski, proboszcz mórkowski, ręką własną.

Or.: Metrykalia parafii Radomicko, AAP sygn. PM 245/02, s. 8-9.

¹ Stręczno, Strączno – wieś niedaleko Wałcza, wraz z pobliskim Chwiramem starodawna własność rodu Turnów.

² W szkole pijarów w Rydzynie kształcił się syn Jana Turno, Adam (1775-1851) (źródło: jego testament z 14 VI 1846).

³ odprowadzenie zwłok, eksportacja, egzekwie (exsequiae).

⁴ a więc po dotarciu na miejsce pochówku.

⁵ W kościele wyróżniano stronę Epistoły (prawą, patrząc z nawy na ołtarz) i Ewangelii (lewą). Nazwa stąd, że po odczytaniu/odśpiewaniu przez celebransa Epistoły (czytania) po prawej stronie ołtarza, ministrant przenosi mszał na lewą stronę, gdzie kapłan czyta/śpiewa Ewangelię (patrz film https://www.youtube.com/watch?v=TXMxqljPIWE – 9:10).

⁶ Por. Mt 19, 29.

⁷ Mt 10, 42.

⁸ prywatne – niepubliczne, pozbawione solenności. Stąd też terminy: chrzest prywatny (bo „z wody”, w domu) czy msza prywatna (cicha, bez śpiewu).

1679 Venditio binarum Domuum per Admdm Rndos Dnos

Venditio binarum domuum per admodum reverendos dominos Laurentium Pilenum canonicum in summo B. V. M. et parochum sancti Adalberti et Joannem Więckowicz canonicum quoque in summo B. M. Virginis ac praepositum ecclesiae sancti Joannis Baptistae nec non religiosum Raymundum Łącki syndicum generalem conventus Posnaniensis Ordinis Praedicatorum uti veros et legitimos executores testamenti olim admodum reverendi domini Adalberti Jachymowski admodum reverendo domino Laurentio Wieczorkowski praeposito Rydzynensi facta anno millesimo sexcentesimo septuagesimo nono, die 2da mensis Maii.	Sprzedaż dwóch domów przez przewielebnych księży: Wawrzyńca Pilenusa kanonika NMP in summo i proboszcza św. Wojciecha, Jana Więckowicza również kanonika NMP in summo oraz prepozyta kościoła św. Jana Chrzciciela, jak również pobożnego Rajmunda Łąckiego syndyka generalnego konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejów, jako rzeczywistych i prawnych wykonawców testamentu niegdy przewielebnego księdza Wojciecha Jachimowskiego, przewielebnemu księdzu Wawrzyńcowi Wieczorkowskiemu prepozytowi rydzyńskiemu, przeprowadzona roku 1679, dnia 2 maja.
Inter admodum reverendos dominos Laurentium Pilenum canonicum in summo B. M. Virginis et parochum sancti Adalberti extra moenia [s. 581] civitatis Posnaniae tum et Joannem Wienckowicz canonicum quoque in summo B. M. Virginis ac praepositum sancti Joannis Baptistae nec non religiosum Raymundum Łącki syndicum generalem conventus Posnaniensis Ordinis Praedicatorum uti vere legitime ordinatos executores testamenti olim admodum reverendi domini Adalberti Joachimowski canonici in summo B. M. Virginis praepositique Omnium Sanctorum Posnaniensis et parochi Głuszynensis ab una, et admodum reverendum dominum Laurentium Wieczorkowski praepositum Rydzynensem parte ab altera contractus initus et indubitata dispositio ac venditio binarum domuum poenes ecclesiam parochialem Rydzynensem sitarum conscripta est in eam rotham.	Pomiędzy przewielebnymi księżmi: Wawrzyńcem Pilenusem kanonikiem NMP in summo i proboszczem św. Wojciecha za murami miasta Poznania, Janem Więckowiczem również kanonikiem NMP in summo oraz prepozytem św. Jana Chrzciciela, jak również pobożnym Rajmundem Łąckim syndykiem generalnym konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejskiego jako rzeczywiście i prawnie ustanowionymi wykonawcami testamentu niegdy przewielebnego księdza Wojciecha Joachimowskiego kanonika NMP in summo i prepozyta Wszystkich Świętych w Poznaniu oraz proboszcza głuszyńskiego z jednej i przewielebnym księdzem Wawrzyńcem Wieczorkowskim prepozytem rydzyńskim z drugiej strony zawarto kontrakt i niezachwianą umowę oraz sprzedaż dwóch domów przy kościele parafialnym rydzyńskim położonych, w brzmieniu jak niżej.
Nempe volentes supra memorati admodum reverendi executores omnibus punctis et conditionibus in testamento supra nominati pie defuncti admodum reverendi Adalberti Joachimowski expressis de condigno satisfacere et explere, vendiderunt ergo bina haec aedificia cum omnibus eorum attinentiis et pertinentiis uti duo per incendium tempore belli Suetici devastata loca, uti antea in uno famati Jacobi Fulecki, in altero famati Joannis Tybel domus aborum [!] propriae steterant, quae omnia insimul pie defunctus admodum reverendus dominus Gasparus Joachymowski emit et circumsepta in unam aream convertit, prout et duo stabula adhoc spectantia, excepta domuncula parva, quam saepe nominati admodum reverendi domini Jachymowscy famato Sebastiano Grynwald et coniugi ipsius ambo testamento suo legarunt, admodum reverendo domino Laurentio Wieczorkowski praeposito Rydzynensi in et pro summa florenorum mille quadringentorum monetae currentis Polonicalium.	Mianowicie wyżej wspomniani przewielebni wykonawcy, chcąc wszystkie punkty i warunki w testamencie wyżej wzmiankowanego śp. przewielebnego Wojciecha Joachimowskiego wyrażone należycie wypełnić i uczynić im zadość, sprzedali oba te budynki wraz ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami, jako to dwa place spustoszone przez pożar w czasie wojny szwedzkiej, z których na jednym sławetnego Jakuba Fuleckiego, na drugim sławetnego Jana Tybel domy własne stały, co wszystko razem śp. przewielebny ksiądz Kasper Joachimowski kupił i ogrodziwszy w jeden plac obrócił, jak i też dwie stajnie do nich należące, wyjąwszy mały domek, który wspominani tu często przewielebni księża Jachimowscy sławetnemu Sebastianowi Grynwald i jego żonie obaj testamentem swoim legowali, przewielebnemu księdzu Wawrzyńcowi Wieczorkowskiemu prepozytowi rydzyńskiemu za sumę złotych polskich 1400 w monecie obiegowej.
Quam peccuniae summam, iuxta initum contractum et amicabilem compositionem, iam memoratus emptor persolvere obligatur in eum modum, videlicet exnunc ipso die initi contractus persolvit memoratis dominis executoribus florenos quinquaginta, iisdem pro dominica infra Ascensionem Domini [14 V] anni praesentis 1679 persoluturus est florenos centum. Anno itidem praesenti pro festo sancti Joannis Baptistae [24 VI] proxime venturo tenetur persolvere illis etiam florenos ducentos.	Którą to sumę pieniężną, podług zawartego kontraktu i ugody polubownej, wspomniany już nabywca zobowiązuje się wypłacić w ten mianowicie sposób, iż zaraz, w dzień zawarcia kontraktu, spłacił tym księżom wykonawcom złotych 50, a do niedzieli po Wniebowstąpieniu Pańskim [14 V] roku bieżącego 1679 ma im zapłacić złotych 100. Również w roku bieżącym [24 VI] na świętego Jana Chrzciciela blisko przyszłego ma im zapłacić złotych 200.
Ecclesiae vero parochiali Rydzynensi in utroque hoc fundo remanet summa originalis cum provisione retenta multisque ab annis non persoluta florenorum centum. Ecclesiae quoque Clodensi B. M. Virginis sub titulo Visitantis Elisabeth transcripti [?] sunt ex hoc fundo floreni trecenti [s. 582] et remanent apud memoratum dominum emptorem, pro quacunque restaurationis magis necessariae indigente ad placitum liberumque arbitrium illius.	Zaś dla kościoła parafialnego rydzyńskiego na obu tych gruntach zostaje suma oryginalna z prowizją zatrzymaną i od wielu lat nie płaconą złotych 100. Nadto kościołowi w Kłodzie pod wezwaniem NMP Odwiedzającej Elżbietę zapisano z tego gruntu złotych 300, które zostają u wspomnianego księdza nabywcy na wszelkie niezbędne remonty, stosownie do jego woli.
Item famato Sebestiano Grynwald et coniugi ipsius exsolvere debet florenos ducentos. Item Andreae Fulecki florenos ducentos ratione iuris connexialis [?] persolvet, ad haec bona demum pharmacopolis Lesnae quidquid praetensionis ob porrecta medicamenta in infirmitate pie defuncti admodum reverendi Gaspari Joachymowski habuerint, persolvere debet, uti et nonnullis hominibus in Dąmbecz villa existentibus, qui varia in his bonis debita, ut requirant, habent, omni pacabili exsolutione satisfacere praesentis contractus authoritate obstringitur.	Do tego sławetnemu Sebastianowi Grynwald i jego żonie wypłacić ma złotych 200. Nadto Andrzejowi Fuleckiemu ma wypłacić złotych 200 ze względu na prawo [...] w razie [?] jakichś pretensji do tych dóbr aptekarza leszczyńskiego co do lekarstw podanych w chorobie śp. przewielebnemu Kasprowi Jachimowskiemu. Podobnie mocą niniejszego kontraktu zobowiązuje się [nabywcę], by pewnych ludzi ze wsi Dąbcze, którzy – jak twierdzą – mają na tych dobrach zapisane różne długi, wszelką możliwą spłatą zaspokoił.
Qui contractus, ut in omnibus suis clausulis, articulis, ligamentis et nexibus suum etiam haberet valorem et pars una alteri sub vadio mille quadringentorum florenorum contractum hunc servaret, maioris roboris ergo supra memorati admodum reverendi domini executores una cum admodum reverendo domino emptore horum bonorum propriis subscripserunt se manibus sub actu ut supra.	Aby zaś kontrakt ten we wszystkich swoich zastrzeżeniach, punktach, ograniczeniach i zobowiązaniach zachował ważność, a jedna strona wobec drugiej postanowień kontraktu pod zakładem 1400 złotych dotrzymała, dla większej powagi wzwyż pomienieni przewielebni księża wykonawcy wraz z przewielebnym księdzem nabywcą tych dóbr własnymi podpisali się rękoma pod aktem jak wyżej.
(-) Laurentius Pilenus ecclesiarum B. M. Virginis in summo Posnaniae canonicus ac parochialis sancti Adalberti parochus, mp. (-) Joannes Więckowicz canonicus B. M. in summo Posnaniae et sancti Joannis Baptistae ecclesiarum praepositus, mp. (-) Xiądz Raymund Lącki syndik generalny konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodzieyskiego, mp.	(-) Wawrzyniec Pilenus, kościołów: NMP in summo w Poznaniu kanonik, a parafialnego św. Wojciecha proboszcz, ręką własną. (-) Jan Więckowicz kanonik kościoła NMP in summo w Poznaniu i prepozyt kościoła św. Jana Chrzciciela, ręką własną. (-) Ksiądz Rajmund Lącki syndyk generalny konwentu poznańskiego Zakonu Kaznodziejskiego, ręką własną.

Or.: Akta miasta Rydzyna, Acta causarum civium..., 1641-1714, indukta, sygn. I 47, s. 580-582.

Uw.: Wpis oblatowano w księdze wójtowskiej pod rokiem 1689.

1685 Zapisanie summy złotych dwóchset kościołowi farnemu pawłowickiemu należących

Zapisanie summy złotych dwóchset kościołowi farnemu pawłowickiemu należących przez Jana Ulmana na domie i dobrach swoich.	Zapisanie summy złotych dwóchset kościołowi farnemu pawłowickiemu należących przez Jana Ulmana na domie i dobrach swoich.
Actum Rydzynae anno Domini millesimo sexcentesimo octoagesimo quinto, die vero vigesima septima Septembris.	Zdziałano w Rydzynie roku Pańskiego 1685, dnia zaś 27 września.
Coram officio nostro advocatiali Rydzynensi nempe coram spectabili ac famato Bartholomaeo Wyrwanczykowicz advocato protunc existente et scabinis eius iuratis assistentibus personaliter comparens Joannes Ulman sanus mente et corpore, non coactus neque ullo devio errore circumventus benevole recognovit prout actu praesenti recognoscit.	Przed urzędem naszym wójtowskim rydzyńskim, mianowicie przed sławetnym Bartłomiejem Wyrwanczykowiczem wójtem natenczas będącym i przysiężną jego ławicą1 obecnie stanąwszy Jan Ulman będąc zdrowy na ciele i na umyśle, nie przymuszony ani żadnym błędem postronnym zwiedziony dobrowolnie zeznał, jako i aktem niniejszym zeznawa.
Se recepisse ab admodum reverendo domino Andrea Valeriano Rucki parocho Pawłowicensi summam ducentorum florenorum Polonicalium monetae currentis (centum fundationis generosi domini Stephani Grochowicki et centum fundationis pro bacalaureo) pertinentem ad ecclesiam parochialem Pawłowicensem, quam in domo et bonis suis omnibus inscripsit, prout actu praesenti inscribit, tenebiturque a praedicta summa Joannes Ulman praefato admodum reverendo domino parocho Pawłowicensi, quolibet anno, solvere censum per duas rathas: prima ratha pro festo Trium Regum [6 I] florenos septem, altera pro festo sanctae Margarithae Virginis [13 VII] itidem florenos septem.	Że odebrał od przewielebnego księdza Andrzeja Waleriana Ruckiego proboszcza pawłowickiego sumę 200 złotych polskich monety obiegowej (100 zł fundacji urodzonego pana Stefana Grochowickiego i 100 fundacji dla bakałarza) należącą do kościoła parafialnego pawłowickiego, którą na domu i dobrach swoich wszystkich zapisał i aktem niniejszym zapisuje, i powinien Jan Ulman od tej sumy rzeczonemu przewielebnemu księdzu proboszczowi pawłowickiemu na każdy rok oddawać czynsz w dwóch ratach: pierwsza rata na święto Trzech Króli – złotych 7, druga na święto św. Małgorzaty Panny także złotych 7.
Si vero praedictam summam ducentorum florenorum de bonis suis, successu temporis, levare et alio transferre vellet, tenebitur hac de re certiorem reddere praefatum reverendum dominum parochum duodecim hebdomadis ante tempus. Quae omnia maioris vigoris ergo prothocollo nostro advocatiali inserta esse voluimus. Anno et die ut supra.	A jeśliby sumę tę 200 złotych chciał z biegiem czasu zwrócić i na kogo innego przenieść, tedy powinien to będzie rzeczonemu wielebnemu księdzu proboszczowi 12 niedziel przed czasem awizować. Co dla lepszej wiary do ksiąg naszych wójtowskich wpisać nakazaliśmy. Roku i dnia jak wyżej.

Or.: Akta miasta Rydzyna, Acta causarum civium..., 1641-1714, indukta, sygn. I 47, s. 530.

¹ W przekładzie polskim stosuję formy używane przez tego samego skrybę w aktach polskich (por. s. 550).

1814 Dorothea Browarna de villa Turow parochie Chotoviensis contra profugum maritum Casimirum Browarny

[...] Browarna de villa Turow parochie Chotoviensis contra profugum maritum Casimirum Browarny.	[...] [Dorota] Browarna ze wsi Turów parafii chotowskiej przeciwko zbiegłemu mężowi Kazimierzowi Browarnemu.
Judicium consistorii generalis curiae celsissimi principis archiepiscopi Gnesnensis resolvit.	Sąd konsystorza generalnego kurii najczcigodniejszego księcia arcybiskupa gnieźnieńskiego postanowił.
Posse dictam Dorotheam ad ineunda alia vota conjugalia admitti, idque ex sequentibus motivis.	Iż można rzeczoną Dorotę dopuścić do zawarcia kolejnego małżeństwa, a to z następujących pobudek.
Ad postulationem dictae Dorotheae Browarna, sub die 1-ma Decembris p(raeterito) a(nno) 1813 indictae sunt ex officio praesenti edictales per ecclesias territorii Vielunensis ad inquirendum et sciscitandum de loco commorationis, existentia in vivis vel morte praefati Casimiri Browarny. Ejusmodi edictales tractu plurium septimanarum ex suggestibus ecclesiarum publicabantur, tamen nullum vestigium adinventum, nullaque notitia de eodem profugo Browarny est detecta. Imo testes fide digni per quaerulantem Dorotheam in loco Vieluń die 24 Maji anno currenti inducti, Blasius Kopydłowski et Lucas Kęczka, uterque de villa eadem Turow asserunt, quod tam ipsimet, quam permulti alii ejusdem villae incolae absolvendo itinera in diversa Regni departamenta ubique, tam in proximioribus, quam remotioribus locis, ac usque circa Posnaniam, Varsaviam, Cracoviam inquirebant dictum profugum Browarny, at paenitus de eo nihil sciscitari poterant. Insuper iidem duo testes sub fide juramenti fatentur, dictum Casimirum Browarny fuisse continuo valetudinarium, pallidum ac exsanguem, probabileque jam mortem oppetiisse.	Na wniosek rzeczonej Doroty Browarnej, dnia 1 grudnia ub. r. 1813 z urzędu niniejszego rozesłano po kościołach terytorium wieluńskiego1 ogłoszenie celem odszukania miejsca pobytu i stwierdzenia życia lub śmierci rzeczonego Kazimierza Browarnego. Ogłoszenie to podawano do wiadomości z ambon kościelnych przez szereg tygodni, jednak nie znalazł się żaden ślad i nie wykryto żadnej informacji o tymże zbiegłym Browarnym. Owszem, wiarygodni świadkowie stawieni przez wnoszącą skargę Dorotę na miejscu w Wieluniu dnia 24 maja roku bieżącego, Błażej Kopydłowski i Łukasz Kęczka, obaj z tejże wsi Turów, stwierdzili, iż nie tylko oni osobiście, ale również wielu innych mieszkańców tejże wsi, podróżując po różnych departamentach2 Królestwa [!] i tam, w miejscach bliżej i dalej położonych, aż do Poznania, Warszawy i Krakowa szukało wspomnianego Browarnego, lecz nie zdołało uzyskać żadnej o nim informacji. Ponadto ci dwaj świadkowie pod przysięgą zeznali, iż rzeczony Browarny był ciągle chory, blady i słaby, i że prawdopodobnie już umarł.
Nam cum nisi ex hac levi permoventia, uxorem ac domum deseruerit, quod quadam vice, dum circa [s. 6] collect[...] [...] [...]enuebat[...] [...]rari, vapulaverat a patre. Cum vero et suus pater, quem timeret, jam sit mortuus, et amor domus, cognatorum, uxoris ac terrae natalis illum ad reditum trahere debuerat, tamen tam longo tempore, spatio nempe decem annorum non redit, praesagium est, quod nunquam redibit, et interea pars innocens frustratur jure suo.	Jednak z tak błahej pobudki nie opuściłby żony i domu, gdyby pewnego razu, gdy podczas zbiorów [?] [...], [nie?] został skarcony przez ojca. Ale jego ojciec, którego się lękał, już nie żyje, umiłowanie więc domu, krewnych, żony i ziemi rodzinnej powinno go było pociągnąć do powrotu. On jednak tyle już czasu, mianowicie od 10 lat nie wraca i zachodzi podejrzenie, iż nigdy nie wróci, a tymczasem odwleka się sprawa [ze szkodą dla] strony niewinnej.
Itaque ex his praemissis licet inferre non absque fundamento, profugum Browarny, aut prae debili valetudine praesertim uti impos laboris, unde victum tolleraret, brevi post discessum obiisse, et ideo tam diu nullam de eo notitiam dari, aut hoc turbulento tempore raptus ad milites qua juvenis, vel in aliquo praelio, vel etiam lassatus militaribus fatigationibus interiit, unde non inaequum esset quaerulanti Dorotheae Browarna facultatem transeundi ad alia vota conjugalia (nihilominus sine praejudicio prioris mariti inquantum superstitis et quandocumque redeuntis) impertiri, prout praesentibus impertitur. In quorum fidem etc.	Zatem z powyższych można mniemać nie bez podstaw, iż zbiegły Browarny albo z powodu słabego zdrowia, zwłaszcza jako niezdolny do pracy, nie mając się jak utrzymać, krótko po odejściu zmarł i dlatego po tak długich poszukiwaniach nie udało się uzyskać o nim wieści, albo w tych burzliwych czasach wzięty za młodu do wojska zmarł czy to w bitwie, czy też wycieńczony trudami służby wojskowej. Stąd nic nie stoi na przeszkodzie, by wnoszącej skargę Dorocie Browarnej udzielono zgody na zawarcie drugiego małżeństwa (jednak bez szkody dla pierwszego męża, gdyby przeżył i kiedyś wrócił), jako też niniejszym się jej udziela. Dla czego wiary itd.
Datum Lovicii die decima mensis Junii anno Domini 1814.	Wydano w Łowiczu, 10 czerwca roku Pańskiego 1814.
(-) Theodorus Wiesiołowski canonicus Lovicensis, causarum curiae L. C. Illustrissimae [?] judex surrogatus.	(-) Teodor Wiesiołowski kanonik łowicki, spraw dworu [...] sędzia surogat.

Or.: Metryki parafii Chotów, Akta obeymuiące niektóre dowody..., 1813-1907, s. 5-6.

URL: https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1951-24162-34690-84

Uw.: Górny brzeg karty postrzępiony, ubytek tekstu.

¹ terytorium wieluńskie - jednostka organizacyjna archidiecezji gnieźnieńskiej, obejmująca trzy dekanaty: krzepicki, rudzki i wieruszowski.

² departament – jednostka podziału administracyjnego Księstwa Warszawskiego. W latach 1809-1815 dzieliło się ono na 10 departamentów.

1643 Succores olim Mathiae Lis alias Zyzek Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo obligantur

Successores olim Mathiae Lis alias Zyzek Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo obligantur.	Spadkobiercy niegdy Macieja Lisa czyli Zyzaka zobowiązują się do spłaty Janowi Czwojdrakowi ze wsi Sarbinowo.
Actum feria quarta ante dominicam Laetare [11 III] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo quadragesimo tertio.	Zdziałano w środę przed niedzielą Laetare [11 III] roku Pańskiego 1643.
Coram officio advocatiali oppidi Poniec comparentes personaliter honesti Andreas et Anna, olim honesti Mathiae Lis alias Zyzek et Margarethae coniugum civiumque Ponecensium successores legitimi, palam, benevole ac verbis expressis recognoverunt.	Przed urzędem wójtowskim miasteczka Ponieca stanąwszy osobiście uczciwi Andrzej i Anna, prawni spadkobiercy niegdy uczciwego Macieja Lisa czyli Zyzaka i Małgorzaty małżonków oraz mieszczan ponieckich, jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznali.
Quia summam octo marcarum monetae in Regno currentis grossis quadraginta octo sigillatim computatarum certi debiti per praefatam olim Margaretham matrem ipsorum pro frumentis Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo contracti et hucusque non persoluti, eidem Joanni Czwoydrak de villa Sarbinowo debent et tenentur. Quam summam ipsi inscripserunt et obligaverunt in domo sua penes domos Gaspari Sowinski et generosi ac magnifici domini haereditarii versus curiam constituto. Maioris certitudinis ergo actis praesentibus insertum.	Iż sumę 8 grzywien monety będącej w obiegu w Królestwie, licząc w każdą grzywnę po 48 groszy, długu pewnego zaciągniętego przez rzeczoną niegdy Małgorzatę ich matkę za zboże u Jana Czwojdraka ze wsi Sarbinowo i dotąd nie spłaconego, temuż Janowi Czwojdrakowi ze wsi Sarbinowo są zobowiązani spłacić. Którą to sumę zapisali na domu swym położonym między domami Kaspra Sowińskiego i urodzonego wielmożnego pana dziedzicznego naprzeciwko dworu. Co dla większej pewności wciągnięto do akt niniejszych.

Or.: Akta miasta Poniec, wójtowska, 1637-1646, indukta, sygn. I 42, s. 308.

1867 Praesentatio AR. Szczygłowski per haeredissam loci

Celsissime Domine!	Wasza Ekscelencjo!
Vacat ad praesens ecclesia parochialis in Skoraszewice, decanatus Crobensis, post mortem admodum reverendi Francisci Xaverii Gołębecki, illius ultimi et immediati possessoris ante praedictam mortem, ad quam quidem ecclesiam ego pro jure suo, quod mihi ex haereditate bonorum competit, admodum reverendum Maximilianum Szczygłowski, apud ecclesiam parochialem in oppido Kobylin vicarium, mihi de vitae integritate, morum probitate ac scientia bene commendatum praesentandum duxi, prout irrevocabiliter praesento per praesentes, pro et cum eo rogando, quatenus Celsissimus et Excellentissimus ac Reverendissimus Dominus hunc praesentatum meum ad praefatam ecclesiam institutere dignetur, curam animarum, administrationem spiritualium et regimen temporalium rerum ipsi plenarie committendo.	Wakuje kościół parafialny w Skoraszewicach w dekanacie krobskim po śmierci przewielebnego Franciszka Ksawerego Gołębeckiego, jego ostatniego aż do śmierci rządcy. Zatem korzystając z prawa przysługującego mi jako dziedziczce dóbr, kandydaturę przewielebnego Maksymiliana Szczygłowskiego, wikariusza przy kościele parafialnym w miasteczku Kobylin, poleconego mi z uwagi na jego nieskazitelne życie, prawość obyczajów i umiejętności, uznałam za właściwe dla tego kościoła przedłożyć, jako i nieodwołalnie prezentuję go niniejszym, prosząc dla niego i wraz z nim, aby Wasza Ekscelencja raczył tegoż przeze mnie prezentowanego ustanowić przy wspomnianym kościele, powierzając mu duszpasterstwo oraz pełną władzę w sprawach duchowych i doczesnych.
In quorum fidem praesentes manu propria subscriptas sigillo meo gentilitio communiri feci.	Co dla wiary ręką własną podpisane, pieczęcią mą rodową rozkazałam opatrzyć.
Dabam in villa Skoraszewice die 22 Julii 1867.	Wydałam we wsi Skoraszewice dnia 22 lipca 1867.
(-) Ludwika z Bojanowskich Węsierska. (-) Antoni Węsierski.	(-) Ludwika z Bojanowskich Węsierska. (-) Antoni Węsierski.

Or.: Parafia Skoraszewice, Akta tyczące się obsadzenia beneficjum..., [1855] 1867-1899, APL sygn. 8, nlb.

Prezenta ks. Maksymiliana Szczygłowskiego (1839-1899), wikariusza kobylińskiego, na beneficjum w Skoraszewicach.

1792 Mutatio nominis

Woszczkow.

Woszczków.

Anno Domini 1792 die 10 Aprilis ego Mathaeus Żychlewicz commendarius Niepartensis baptisavi infantem cui impositum est nomen Adalbertus, attamen reversi dommum [!] cum infante primum cognoverunt parentes, quod sit filia et mutatum est ei nomen et impositum Marianna parentum legitimorum, patris nempe [s. 227] Mathiae Pokładczak famuli de Woszczkowo et Apoloniae consortis ejusdem. Patrini fuere Nicolaus Żurek inquilinus de Konary et Marianna Radojewska tabernatrix Woszczkoviensis.

Roku Pańskiego 1792, dnia 10 kwietnia ja Mateusz Żychlewicz komendarz nieparcki ochrzciłem dziecię, któremu nadano imię Wojciech. Jednak powróciwszy do domu z dzieckiem, zaraz dostrzegli rodzice, iż jest to córka i zmieniono mu imię, i nadano imię Marianna. Z rodziców prawnych, to jest z ojca Macieja Pokładczaka, parobka z Woszczkowa i Apolonii jego małżonki. Chrzestnymi byli Mikołaj Żurek komornik z Konarów i Marianna Radojewska karczmarka woszczkowska.

Or.: Księgi metrykalne parafii Niepart, Liber baptisatorum..., 1751-1796, AAP sygn. PM 188/03, s. 226-227.